In this study, beyond judgments of loyalty or betrayal when comparing an adaptation of a source text with the original or soul of the source text, Yeraltı (Underground, Zeki Demirkubuz, 2012), adapted from Dostoyevsky’s Notes from Underground (2012/1864), is analyzed in light of Bakhtin’s concepts, such as chronotope, dialogism, and carnival, which allow one to take into account the similarities and differences between different media and materials of expression. In addition, the study evaluates narrative, thematic, and cinematographic elements during the transfer from novel to film and examines the relationship between an adaptation and its social and political context. The aim of the study is to investigate what kind of discourse Demirkubuz has produced through his narrative, thematic, and cinematographic preferences while adapting the novel, which is a social-satirical text criticizing the values of enlightenment, the class-stratified society of the period, and the alienated individual. The study also examines the meaning of differentiated elements in the film in relation to social power, moral authority, and the society-individual relationship.
Bu çalışmada Dostoyevski’nin Yeraltından Notlar (2012/1864) adlı kitabından uyarlananYeraltı filmi (Zeki Demirkubuz, 2012), uyarlamanın kaynak metnin aslına ya da ruhuna uygun olmasını temel alan sadakat ya da ihanet gibi her türlü özcü söylemin ötesinde, iki farklı ifade aracı arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları dikkate almaya olanak sağlayan Bakhtin’in kronotop, diyalojizm, karnaval gibi kavramlarından yararlanılarak analiz edilmektedir. Ayrıca çalışmada romanın filme aktarılması sırasında tercih edilen anlatısal, tematik ve sinematografik unsurlar değerlendirilmekte ve uyarlamanın toplumsal ve siyasal bağlamla nasıl bir ilişki kurduğu ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Çalışmanın amacı, Demirkubuz’un toplumsal bir hiciv metni olan ve hem aydınlanma değerlerine, hem döneminin sınıfsal açıdan katmanlaşmış toplumuna, hem de topluma yabancılaşan bireye eleştiriler sunan romanı filme aktarırken anlatısal, tematik ve sinematografik tercihleriyle ne tür bir söylem ortaya koyduğunu araştırmak ve filmde farklılaşan unsurların toplumsal iktidar ilişkileri, ahlaki otorite ve toplum-birey ilişkisi bakımından ne anlam ifade ettiğini değerlendirmektir.