Bu çalışma, niteliksel edebi analiz ve derlem yöntemlerinin, özellikle eşdizimlilik analizinin, bir şehrin farklı dönem ve kültürel bağlamlardaki değişen temsillerini nasıl aydınlatabileceğini incelemektedir. İstanbul örneği üzerinden, bir asrı aşan üç edebi eseri ele alır: Pierre Loti'nin Aziyade (1879), Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü (1961) ve Orhan Pamuk'un İstanbul: Hatıralar ve Şehir (2003). Her yazarın şehri nasıl farklı bir perspektiften ele aldığını – Loti'nin Oryantalist bakışı, Tanpınar'ın modernist yaklaşımı ve Pamuk'un postmodern anlatısı üzerinden – araştırır. Edebi anlatıların ve dilsel örüntülerin şehir imgelerini nasıl oluşturduğunu vurgulayarak, sosyo-politik dinamikleri yansıtır ve 19. yüzyıl sonundan 21. yüzyıl başlarına kadar İstanbul'un kültürel kimliğinin şekillenmesinde gelenek, bellek ve değişimin rolünü ortaya koyar. Geçmiş ve şimdi arasındaki gerilimleri inceleyen makale, edebiyatın İstanbul imgesini zaman içinde nasıl inşa ettiğini gösterir. İstanbul odaklı bu çalışma, diğer şehirlerin temsillerini incelemek için de kullanılabilecek yöntemsel bir çerçeve sunar.
This paper examines how a combination of qualitative literary analysis and corpus methods (mainly, collocation analysis) can shed light on the changing representations of a city across different temporal and cultural contexts. Using Istanbul as a case study, it examines the portrayal of the city in three literary works spanning more than a century: Pierre Loti’s Aziyadé (1879), Ahmet Hamdi Tanpınar’s The Time Regulation Institute (1961) and Orhan Pamuk’s Istanbul: Memories and the City (2003). The study explores how each author portrays the city through a distinct lens – Loti’s Orientalist gaze, Tanpınar’s modernist reflection, and Pamuk’s postmodern engagement. It highlights how macro literary narratives and micro linguistic patterns (mainly, on the word level) interact to construct images of the city, reflecting socio-political dynamics and demonstrating the interplay among tradition, memory and change in shaping Istanbul’s individual and collective cultural identities from the late 19th century to the early beginnings of the 21st. The paper considers the tensions between the past, the present and the in-between, highlighting how literature interacts with these tensions to construct and deconstruct the image of Istanbul across time. While the focus is on Istanbul, the methods and insights offered here provide a flexible framework for analysing representations of other cities.