This article aims to present an analysis of how the period called the "Tulip Era" in the literature can be evaluated as a multidimensional and integrative perspective by establishing that the period is mostly discussed within the context of Westernization/development, dissipation and degeneration, and discussing the limits of these one-dimensional approaches. The prominent primary sources of the era Nedim’s Divân, Vehbi’s Surnâme, Lady Mary Montagu's Turkish Embassy Letters, Fındıklılı Süleyman Efendi's Mür'i't-tevârih, Çelebizâde İsmail Âsım Efendi's Tarih and Abdi's Tarih provide rich information about the social, cultural and political conjuncture of the period. Additionally, Selim Karahasanoğlu's archival studies on the consumption habits of the Ottoman elite bring new perspectives to the period. This study will analyze the multifaceted and complex nature of the period and point to the historical value of the sources. In this context, it is asserted that historiography and sources should be carefully analyzed against confirmation bias. This study also aims to guide new researchers who wish to study the Tulip Period by introducing the most important primary sources of the period and providing methodological suggestions on how they are supposed to exeminated.
Bu çalışma, literatürde “Lâle Devri” olarak geçen dönemin büyük ölçüde Batılılaşma/gelişme, sefahat ve yozlaşma ekseninde ele alındığını tespit etmekte; bu tek boyutlu yaklaşımların sınırlarını tartışarak, dönemin çok boyutlu ve bütüncül bir perspektiften nasıl değerlendirilebileceğine dair bir analiz sunmayı amaçlamaktadır. Dönemin öne çıkan birincil kaynakları olan Nedim’in Divânı, Vehbi’nin Surnâmesi, Lady Mary Montagu'nun Türkiye Mektupları, Fındıklılı Süleyman Efendi’nin Mür'i't-tevârih'i, Çelebizâde İsmail Âsım Efendi'nin Tarihi ve Abdi’nin Tarihi, dönemin sosyal, kültürel ve siyasi konjonktürüne ilişkin zengin bilgiler sunmaktadır. Ayrıca Selim Karahasanoğlu’nun Osmanlı elitlerinin tüketim alışkanlıkları üzerine yaptığı arşiv çalışmaları, döneme dair yeni bakış açıları kazandırmaktadır. Çalışmada, dönemin çok yönlü ve karmaşık yapısı analiz edilerek kaynakların tarihi değerine dikkat çekilecektir. Bu kapsamda, tarih yazımının ve kaynakların teyit yanlılığına karşı dikkatli bir analiz süzgecinden geçirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Aynı zamanda, bu çalışma, Lâle Devri’ni araştırmak isteyen yeni araştırmacılara dönemin öne çıkan birincil kaynaklarını tanıtarak ve bunların nasıl incelenmesi gerektiğine dair yöntem önerileri sunarak bir kılavuz niteliğinde olmayı da amaçlamaktadır.