skad Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 2149-2778 2667-4718 Sakarya Üniversitesi 10.25306/skad.623199 Kâmûs-ı Türkî’den Çağdaş Türkiye Türkçesine Deyimlerde Anlam Değişmeleri (Semantic Changes in Idioms from Kamus-i Turki to Modern Turkish Language) https://orcid.org/0000-0002-3964-065X Kirik Esra KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ https://orcid.org/0000-0002-5548-508X Pilten Ufuk Şahru SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ 10 24 2019 5 10 139 162 09 22 2019 09 29 2019 Copyright © 2015, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 2015 Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD)

1901 yılında basılmış olan Kâmûs-ı Türkî yaşayan vekonuşulan Türkçeyi esas alması açısından o dönemde yazılmış diğer sözlüklerdenayrılır. Bu çalışmanın amacı basımından 117 yıl sonra Kâmûs-ı Türkî’de yer alandeyimleri Türkiye Türkçesindeki biçimleriyle karşılaştırmak, meydana gelenanlam değişimlerinin boyutlarını tespit etmek ve sınıflandırmaktır. Çalışmanınbirinci bölümünde anlam değişmesi kavramı ve dil bilimciler tarafından yapılananlam değişmesi sınıflandırılmaları ele alınmıştır. İkinci bölümde Cruse (2006)tarafından yapılan anlam değişmesi ölçütlerine uygun olarak deyimlersınıflandırılmıştır. Son bölümde bulgular değerlendirilmiştir. Çalışmada en çoktespit edilen anlam değişmesinin anlam kayması olurken anlam iyileşmesi veanlam kötüleşmesi en az görülen değişmeler olarak ortaya çıkmıştır.

 anlam değişmeleri Şemsettin Sâmi Kâmûs-ı Türkî deyimler AKSAN, D. (2009), Anlambilim (Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi), Ankara: Engin Yayınevi. ATMACA, E. (2011), Eski Oğuz Türkçesinden Türkiye Türkçesine Söz Varlığındaki Değişmeler ve Anlam Olayları, T.C. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı ABD, Doktora Tezi. CRUSE, D.A. (1986), Lexical Semantics, Cambridge: Cambridge University Press. CRUSE, A. (2006), A Glossary of Semantics and Pragmatics, Edinburgh: Edinburgh University Press. GUİRAUD, P. (1975), Anlambilim, (Çev.: Berke Vardar), İstanbul: Multilingual Yabancı Dil Yayınları. ESENTÜRK, E. (2000), Türkçe Sözlük ve Kâmûs-ı Türkî’de Bulunan Deyimlerin Karşılaştırılması, T.C. Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. HOLLMANN, W. B. (2009), Semantic Change, English Language: Description, Variation and Context, (Haz. J. Culpeper vb.) Basingstoke: Palgrave, (301-313).HUDSON, R.A. (1980), Sociolinguistics, Cambridge: Cambridge University Press. KEMPSON, R. M. (1977), Semantic Theory, Cambridge: Cambridge University Press. KIRAN Z. ve KIRAN A. (2006), Dilbilime Giriş, Ankara: Seçkin Yayıncılık. LEECH, Geoffrey (1981), Semantics, The Study of Meaning, USA: Penguin Books. LYONS, John (1983), Kuramsal Dil Bilimine Giriş, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. PALMER, F.R. (1987), Semantics, Cambridge: Cambridge University Press. PORZIG, Walter (1995), Dil Denen Mucize, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. SAV, Bahattin (2003), Anlam Değişmeleri Üzerine Artzamanlı Bir İnceleme, G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (1), (147-166). ULLMANN, S. (1972), Semantics: An Introduction to the Science of Meaning, New York: Barnes and Noble.