skad

Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD)

2149-2778 2667-4718

Sakarya Üniversitesi

10.25306/skad.623309

Kâmûs-i Türkî’de Yer Alan Deyimler, Şemsettin Sami’nin Deyim Dünyasını Ne Ölçüde Kapsar? (To What Extent the Idioms in Kamus-i Turki Contain Şemseddin Sâmi’s Vocabulary of Idioms?)

https://orcid.org/0000-0002-5833-835X

Kutrolli

Andija

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ

10 24 2019

5 10 1 9 09 23 2019 09 29 2019

2015

Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD)

Deyimler sözvarlığında dilin yaratıcılık vekendine özgü kavramsallaştırma özelliklerini ortaya koyan, toplumun tarihini,kültürel özelliklerini, değer yargılarını, bakış açılarını yansıtan önemli unsurlarıdır.Tarihî metinler üzerine yapılan incelemeler Türklerin en eski dönemlerdenitibaren yaygın olarak deyim kullandığını göstermektedir. Şemseddin Sami, Kâmûs-iTürkî’de 3017 deyime yer vermiştir. Çağdaş Türkiye Türkçesi sözlüklerinde isebu sayı 8500 civarındadır. Bu çalışmada Şemseddin Sami’nin deyim dünyasının araştırılmasıamacıyla örneklem olarak “Gâve”adlı piyesi ele alınmıştır. Çalışmada söz konusu piyeste yer alan deyimler belirlenerekkullanım sıklığına göre değerlendirilmiş ve çağdaş Türkiye Türkçesi söz varlığıile karşılaştırılmıştır. Şemseddin Sami’nin Kâmûs-ı Türkî’de yer verdiği vegünümüz Türkiye Türkçesinde de yer alan yalnız 49 deyimin piyeste geçtiğitespit edilmiştir.

deyim Şemseddin Sami

AKSOY, Ö. A. (1984), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 1- Atasözleri Sözlüğü, Ankara: TDK Yayınları.AKSOY, Ö. A. (1988), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 2- Deyimler Sözlüğü, İstanbul: İnkılâp Yayınevi.BİLGİN, A. A., (2007), Şemseddin Sami’nin Edebiyatla İlgili Eserleri ve Görüşleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (SUTAD), (22), 39-51.ESENTÜRK, E. (2000), Türkçe Sözlük ve Kâmûs-ı Türkî’de Bulunan Deyimlerin Karşılaştırılması, T.C. Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Kocaeli: Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. KENZHALİN, K. (2017). TÜRK DÜNYASINDA DEYİM BİLİMİ ÇALIŞMALARI. Türk Dünyasında Dil ve Edebiyat Dergisi , (43) , 107-124.PÜSKÜLLÜOĞLU, A. (1995), Türkçe Deyimler Sözlüğü, Ankara: Arkadaş Yayınevi.SAMİ, Ş. (1293), Gâve: Beş Fasıldan İbâret Fâcia, İstanbul: YAY.?Türkçe Sözlük (2005), Ankara: TDK Yayınları. (bk. http://tdk.gov.tr/)UCUZSATAR N. & BAŞ B. (2019), Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Kitaplarında Atasözü ve Deyimlerin Öğretim Stratejileri Üzerine Bir Durum Tespiti, XI. Uluslararası Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Kurultayı, 04-06 Ekim 2018. YUNUS, B. (2006), Anlambilim Açısından Türkçe ve Çince’de Deyim Karşılaştırması (Organ Adları ile İlgili Deyimler), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara: Basılmamış Yüksek Lisans Tezi.