smj Samsun Medical Journal 3023-669X Samsun Üniversitesi Urology Üroloji Incidental Findings in Stone Protocol Computed Tomography Scan Taş Protokolü Bilgisayarlı Tomografi Çekimlerinde İnsidental Bulgular https://orcid.org/0000-0002-2667-0569 Öztürk Uğur Samsun Üniversitesi Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi https://orcid.org/0009-0003-1284-2168 Bulğan Orhan Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Radyoloji Kliniği https://orcid.org/0009-0007-4693-1942 Can Tokatlioglu Sultan Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Radyoloji Kliniği https://orcid.org/0000-0001-5760-5084 Özen Mehmet Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Üroloji Kliniği https://orcid.org/0000-0001-8713-8675 Yılmaz Muhammet Şahin Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Üroloji Kliniği https://orcid.org/0000-0002-4183-6045 Aydın Mustafa Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Üroloji Kliniği https://orcid.org/0000-0002-2120-9888 Kırdağ Mustafa Koray Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Üroloji Kliniği https://orcid.org/0000-0003-3520-8138 Atilla Mustafa Kemal Samsun Üniversitesi, Samsun Eğitim Araştırma Hastanesi, Üroloji Kliniği 04 30 2026 4 1 22 27 10 01 2025 12 30 2025 Copyright © 2023, Samsun Tıp Dergisi 2023 Samsun Tıp Dergisi

Objective: In abdominopelvic computed tomography (CT) with stone protocol, clinically important incidental findings (IF) can be encountered in organs other than stones. We aimed to investigate the frequency and importance of IF in patients who underwent CT for urolithiasis.Method: Between May and July 2024, 295 patients who came to the urology outpatient clinic with flank pain and suspected stones and underwent non-contrast abdominopelvic CT were retrospectively screened. Findings other than kidney and ureteral stones were evaluated as IF. IFs were grouped as urinary IF and extra-urinary IF. Age groups were divided into two groups as over 60 and 60 age and under.Results: Of 295 patients, 169 (57.3%) were male and 126 (42.7%) were female. The mean age was 47.86±12.8 years for males and 45.02±12.5 years for females. Urinary system stones were present in 69% of patients. Ifs were detected in 264 patients. 120 (40%) patients had 138 urinary IFs. Of these, 103 had one, 16 had two, and one had three. We detected 178 extra-urinary IFs in 144 (48.8%) patients. Of these, 114 had one, 27 had two, one had three, and four had two. The rate of extra-urinary IFs was higher in those under 60 years of age than in those over 60 years of age (p=0.02). No significant difference was observed in urinary IA rates by age. Furthermore, no significant difference was observed in incidental findings by gender. Among urinary findings, renal cysts were the most common. A renal mass, an adrenal mass, and a bladder mass, one case each, were significant in detecting malignancy. Among extra-urinary findings, gallstones and liver cysts were the most common.Conclusion: Abdominal CT scans performed for stone screening reveal IAs of the abdominopelvic organs, in addition to urolithiasis. Among these, malignant findings and conditions requiring prompt referral to relevant specialists are of particular importance. When focusing on urolithiasis, the evaluation of incidental findings should not be neglected.

Amaç: Taş protokolü çekilen abdominopelvik bilgisayarlı tomografilerde (BT) taş haricinde organlarda klinik açıdan önemli insidental bulgulara (İB) rastlanabilmektedir. Ürolitiazis için BT çekilen hastalarda İB sıklığı ve önemini araştırmayı amaçladık.Yöntem: Mayıs- Temmuz 2024 tarihleri arasında Üroloji Polikliniğinde yan ağrısı ve taş şüphesi ile gelen ve kontrastsız abdominopelvik BT çekilen 295 hasta retrospektif olarak tarandı. Böbrek ve üreter taşı harici bulgular İB olarak değerlendirildi. Bu bulgular üriner İB ve extra üriner İB olarak gruplandırıldı. Yaş grupları 60 yaş üstü ile 60 yaş ve altı olarak iki gruba ayrıldı.Bulgular: 295 hastanın 169’u (%57,3) erkek, 126’sı (%42.7) kadın idi. Yaş ortalamaları erkek için 47.86±12.8, kadın için 45.02±12.5 idi. Hastaların %69’unda üriner sistem taşı mevcuttu. 264 hastada İB saptadık. 120 (%40) hastada 138 üriner İB mevcuttu. Bunların 103 tanesinde bir, 16 tanesinde iki, bir tanesinde üç adet İB vardı. 144 (%48.8) hastada 178 extraüriner İB saptadık. Bunların da 114 tanesinde bir, 27 tanesinde iki, bir tanesinde üç, 4 tanesinde iki adet İB saptadık. 60 yaş altı extraüriner İB oranı 60 yaş üstüne göre daha fazlaydı (p=0,02). Yaşa göre üriner İB oranlarında ise anlamlı fark izlenmemiştir. Ayrıca cinsiyete bağlı insidental bulgularda anlamlı fark izlenmemiştir. Üriner bulgular içinde böbrek kisti en sık görülen idi. Birer adet saptanan böbrekte kitle, adrenal kitle mesanede kitle malignite saptanması açısından önemliydi. Extraüriner bulgularda safra kesesi taşı ve karaciğer kisti en sık görülenlerdi.Sonuç: Taş tarama için çekilen abdominopelvik BT, ürolitiazis dışında da abdominopelvik organlara ait İB sunmaktadır. Bunlar içinde maligniteler ve diğer branşları ivedilikle ulaşması gereken konsültasyonlar önem arz etmektedir. Ürolitiazise yoğunlaşırken insidental bulguların değerlendirilmesi ihmal edilmemelidir.

 ürolitiazis bilgisayarlı tomografi insidental bulgu urolithiasis computed tomography incidental finding 1. Yılmaz Ö, Ermiş H, Ciner O, Koşar U. Üriner sistemde taş şüphesinde spiral bilgisayarlı tomografi ne zaman kullanılmalı? Med J SDU. 2013;20(3):85-92. 2. Ritter A, Sabev M, Bonny O, Wuerzner G, Ernandez T, Buchkremer F, Segerer S, et al. Incidental findings on non-contrast abdominal computed tomography in an asymptomatic population: Prevalence, economic and health implications. PLoS One. 2025;20(8): e0328049. 3. European Society of Radiology. Incidental findings in imaging: clinical management guidelines. Eur Radiol. 2021;31(9):6072–80. 4. Emekli E, Gündoğdu E. Üriner sistem taşı tanısı için çekilen kontrastsız abdomen bilgisayarlı tomografideki insidental bulgu sıklığı. Kocatepe Tıp Dergisi. 2023;24(1):38-44. 5. Messersmith WA, Brown DF, Barry MJ. The prevalence and implications of incidental findings on ED abdominal CT scans. Am J Emerg Med. 2001;19(6):479–81. 6. Parlak İS, Altın L, Okay AE, Kaplanoğlu H, Rona G, Kaplanoğlu V. Böğür ağrılı hastalarda kontrastsız multidedektör bilgisayarlı tomografide saptanan alternatif ve insidental bulgular: Prevalans ve karakteristikler. Ortadoğu Med J. 2014;6(3):122. 7. Shaaban MS, Kotb AF. Value of non-contrast CT examination of the urinary tract (stone protocol) in the detection of incidental findings and its impact upon the management. Alexandria Med J. 2016;52(2):209–17. 8. Samim M, Goss S, Luty S, Weinreb J, Moore C. Incidental findings on CT for suspected renal colic in emergency department patients: prevalence and types in 5,383 consecutive examinations. J Am Coll Radiol. 2015;12(1):63–9. 9. Surov A, Bach AG, Schramm D, et al. Clinically relevant cardiovascular findings detected on staging computed tomography in patients with several malignancies. Angiology. 2016;67(7):630–7. 10. Tan N, Charoensak A, Ajwichai K, et al. Prevalence of incidental findings on abdominal computed tomography angiograms on prospective renal donors. Transplantation. 2015;99(6):1203–7. 11. Kelly ME, Heeney A, Redmond CE, et al. Incidental findings detected on emergency abdominal CT scans: a 1-year review. Abdom Imaging. 2015; 40:1853–7. 12. Liu J, Homewood D, Rajarubendra N, Rashid P, Bolton D, Lawrentschuk N. Common incidental urological lesions on computed tomography images: What to do with renal and adrenal computed tomography incidentalomas in a primary care setting. Aust J Gen Pract. 2024;53(11 Suppl): 47–52.