EKEV Akademi Dergisi 1301-6229 2148-0710 Erzurum Kültür Eğitim Vakfı 10.17753/sosekev.1437554 Education Management Eğitim Yönetimi KRİZ DÖNEMLERİNDE OKUL YÖNETİCİLERİNİN MENTORLUK ROLLERİNE YÖNELİK ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ https://orcid.org/0000-0002-0271-3747 Polat Hakan Fırat Üniversitesi https://orcid.org/0000-0003-3108-3219 Demirkol Murat FIRAT ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-5361-7261 Özdemir Tuncay Yavuz FIRAT ÜNİVERSİTESİ 09 29 2024 99 130 142 02 15 2024 07 18 2024 Copyright © 2013, EKEV Akademi Dergisi 2013 EKEV Akademi Dergisi

Bu araştırma okul yöneticilerinin mentorluk rollerine yönelik öğretmen görüşlerini incelemektedir. Araştırma pandemi (Covid-19) sürecinde gerçekleştirildiği için kriz dönemi olarak ele alınan bu süreçteki mentorluk rolleri de incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde olasılıksız örnekleme yöntemleri içinde yer alan amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu tezsiz yüksek lisans eğitimi gören 49 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama amacıyla araştırmacılar tarafından oluşturulan beş açık uçlu soru uzman görüşüne sunularak yarı yapılandırılmış görüşme formu yerleştirilmiş ve yüz yüze görüşme yapılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, okul yöneticilerinin yeni göreve başlayan öğretmenlere destek olma ve mesleki gelişim kazanmaları amacıyla, öğretmen-veli-öğrenci iletişimini artırmak için okulla ilgili her konuda mentorluk yapmaları gerektiği ifade edilmiştir. Okul yöneticilerinin mentorluk konusunda yetersiz olduğu, bunun nedenleri ise iş yoğunluğu, yönetici kriterlerine sahip olmama, iletişim eksikliği ve kişisel gelişim yetersizliği olarak belirtilmiştir. Öğretmenler kriz dönemlerinde uzaktan eğitim, pandemi kriz yönetimi, iletişim, süreç yönetimi gibi konularda destek aldıklarını belirtirken hiç destek almadığını belirtenler de olmuştur. Kriz dönemindeki mentorluk desteğinin sürecin sağlıklı atlatılmasını, motivasyonun artmasını sağlamakla birlikte rehberlik ve psikolojik açıdan da destek sağladığı belirtilmiştir.

 Covid-19 Kriz yönetimi Mentorluk Okul yöneticisi Öğretmen görüşleri Pandemi Abell, S. K., Dillon, D. R., Hopkins, C. J., McInerney, W. D., & O'Brien, D. G. (1995). “Somebody to count on”: Mentor/intern relationships in a beginning teacher internship program. Teaching and Teacher Education, 11(2), 173-188. https://doi.org/10.1016/0742-051X(94)00025-2 Aziz, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri ve teknikleri (6. baskı). Nobel Akademik. Balkar, B., & Şahin, S. (2015). Yeni bir öğretmen yetiştirme yaklaşımı olarak göreve başlatma programı. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 268-276. https://doi.org/10.17860/efd.56481 Burgess, A., van Diggele, C., & Mellis, C. (2018). Mentorship in the health professions: A review. The Clinical Teacher, 15(3), 197-202. https://doi.org/10.1111/tct.12756 Bush, T. (2021). Leading through COVID-19: Managing a crisis. Educational Management Administration & Leadership, 49(3), 373-374. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Pegem Akademi. Cantimer, G. (2008). İlköğretim okul yöneticileri ve ilköğretim müfettişlerinin mentorluk rollerine ilişkin görüşleri (Sakarya ili örneği) (Tez No. 228620) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Creswell, J.W. (2013). Beş yaklaşıma göre nitel araştırma deseni. (Çev. Ed. M. Bütün & S.B. Demir) (3.baskı). Siyasal. D'Abate, C. P., & Eddy, E. R. (2008). Mentoring as a learning tool: Enhancing the effectiveness of an undergraduate business mentoring program. Mentoring and Tutoring, 16(4), 363-378. https://doi.org/10.1080/13611260802433692 Demirtaş, H. (2000). Kriz yönetimi. Kuram ve uygulamada eğitim yönetimi, 23(23), 353-373. Ercan, E. S., Tufan, A. E., Kütük, Ö. M., & Perçinel Yazıcı, İ. (2021). E-mentoring program organized by the Turkish Association for Child and Adolescent Psychiatry during the COVID-19 pandemic. European Child & Adolescent Psychiatry, 30, 173-175. https://doi.org/10.1007/s00787-020-01671-9 Erol, Y. C., & Özdemir, T. Y. (2018). Öğretmen adaylarının okul tabanlı mentorluk ve özyeterlik algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 874-894. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431457 Ersin, P., & Atay, D. (2021). Exploring online mentoring with preservice teachers in a pandemic and the need to deliver quality education. International Journal of Mentoring and Coaching in Education, 10(2), 203-215. https://doi.org/10.1108/IJMCE-11-2020-0077 Ersoy, A. F (2016). Fenomenoloji. A. Saban & A. Ersoy (Eds.), Eğitimde nitel araştırma desenleri içinde (ss.53-109). Anı. He, Y. (2009). Strength-based mentoring in pre-service teacher education: A literature Review. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 17(3), 263-275. https://doi.org/10.1080/13611260903050205 Junn, J. C., Whitman, G. J., Wasnik, A. P., Wang, M. X., Guelfguat, M., Goodman, E. D., & Middlebrooks, E. H. (2022). Virtual mentoring: a guide to navigating a new age in mentorship. Academic radiology, 30(4), 749-754. https://doi.org/10.1016/j.acra.2022.08.014 Litchman, M. (2006). Qualitative research in education: A user’s guide. Sage Marshall, C., & Rossman, G. B. (2010). Designing qualitative research (5th ed.). Sage. MEB. (2016). Millî Eğitim Bakanlığı Aday Öğretmen Yetiştirme Sürecine İlişkin Yönerge. http://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1769.pdf adresinden 26 Ekim 2023 tarihinde erişildi. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2016). Genişletilmiş bir kaynak kitap: Nitel veri analizi (Çev. Ed. S.A. Altun & A. Ersoy). Pegem Akademi. Mullen, C. A. (2021). Online doctoral mentoring in a pandemic: help or hindrance to academic progress on dissertations? International Journal of Mentoring and Coaching in Education, 10(2), 139-157. https://doi.org/10.1108/IJMCE-06-2020-0029 Nhemachena, N., & Moyo, M. (2022). Mentorship in teacher education: The impact of Covid-19 in third world contexts. Fortell, 44, 69-80. Orland, L. (2001). Reading a mentoring situation: One aspect of learning to mentor. Teaching and Teacher Education, 17(1), 75-88. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(00)00039-1 Özcan, K., & Çağlar, Ç. (2013). İl eğitim denetmenlerinin mesleki gelişiminde mentorluk. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13, 177-204. https://doi.org/10.14520/adyusbd.562 Özdem, G. (2013). Kriz Yönetimi. Yönetimde Yeni Yaklaşımlar. H.B. Memduhoğlu & K. Yılmaz (Eds.) Yönetimde Yeni Yaklaşımlar (ss.365-382). Pegem Akademi. Parylo, O., Zepeda, S. J., & Bengtson, E. (2012). The different faces of principal mentorship. International journal of mentoring and coaching in education, 1(2), 120-135. https://doi.org/10.1108/20466851211262860 Sezgin, F., Koşar, S., & Emre, E. R. (2014). Okul yöneticisi ve öğretmen yetiştirmede mentörlük sürecinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(3), 1337-1356. Speer, J. E., Lyon, M., & Johnson, J. (2021). Gains and losses in virtual mentorship: a descriptive case study of undergraduate mentees and graduate mentors in STEM research during the COVID-19 pandemic. CBE—Life Sciences Education, 20(2), ar14. https://doi.org/10.1187/cbe.20-06-0128 Şahinoğlu, A., & Arslan, A. S. (2019). Eğitimde mentörlük uygulamaları. Online Science Education Journal, 4(2), 183-195. Taylor, D., Grant, J., Hamdy, H., Grant, L., Marei, H., & Venkatramana, M. (2020). Transformation to learning from a distance. MedEdPublish, 9(76), 76. https://doi.org/10.15694/mep.2020.000076.1 Tekin, Ö. F. (2015). Kriz yönetimi ve kamu yönetimi için önemi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 18(2), 119-135. Türk Dil Kurumu (2024). Türk dil kurumu sözlükleri. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. Web: https://sozluk.gov.tr/ adresinden 18 Ekim 2023’te alınmıştır. Yıldırım, A., & Şimsek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baskı). Seçkin. Zibold, J., Gernert, J. A., Reik, L. J. U., Keidel, L. M., Graupe, T., & Dimitriadis, K. (2021). Adaptations to mentoring and peer mentor training at the medical faculty during the COVID-19 pandemic. GMS Journal for Medical Education, 38(1), 1-6. http://doi.org/10.3205/zma001404