EKEV Akademi Dergisi 1301-6229 2148-0710 Erzurum Kültür Eğitim Vakfı Public Relations Campaigns and Applications Hospital Management Halkla İlişkiler Kampanya ve Uygulamaları Hastane İşletmeciliği Assessment of Patient Satisfaction Perception in the Scope of Medical Tourism: A Case Study of Batman Province MEDİKAL TURİZM KAPSAMINDA HASTA MEMNUNİYETİ ALGISININ DEĞERLENDİRİLMESİ: BATMAN İLİ ÖRNEĞİ https://orcid.org/0000-0003-2812-7110 Rençber Süreyya BATMAN ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-1674-9097 Gün İbrahim BATMAN UNIVERSITY Advanced Online Publication 367 382 04 15 2025 01 26 2026 Copyright © 2013, EKEV Akademi Dergisi 2013 EKEV Akademi Dergisi

This study was conducted to assess satisfaction levels among individuals receiving healthcare services within the scope of medical tourism in Batman province, Türkiye, and to examine whether satisfaction differs according to sociodemographic characteristics. In this cross-sectional study, 214 health tourists who received healthcare services in Batman were included, and the sample was selected using convenience sampling. Data were collected using the 5-point Likert-type Health Tourism Satisfaction Scale developed by Çakır (2019), which comprises four subdimensions: accessibility, satisfaction with physicians, satisfaction with nurses, and satisfaction with the hospital. Satisfaction levels differed significantly by education level and whether participants experienced problems at the border. Significant, positive, and moderate correlations were identified among the scale subdimensions. Overall satisfaction scores were high; the highest mean was observed in the hospital satisfaction subdimension (4.52 ± 0.61), followed by satisfaction with physicians (4.37 ± 0.89), satisfaction with nurses (4.22 ± 0.83), and accessibility (4.18 ± 0.86). The findings show that overall patient satisfaction is significantly and positively correlated with the quality of services provided by physicians, nurses, and other healthcare personnel. To develop health tourism, strategies should be developed to effectively implement existing legal regulations and strengthen oversight; and high-standard healthcare delivery should be supported through a patient and employee-centered approach.

Bu çalışma, Batman ilinde medikal turizm kapsamında sağlık hizmeti alan bireylerin memnuniyet düzeylerini değerlendirmek ve memnuniyetin sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel desende yürütülen araştırmaya, Batman ilinde sağlık hizmeti alan 214 sağlık turisti dâhil edilmiştir. Örneklem kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler, Çakır (2019) tarafından geliştirilen 5’li Likert tipte Sağlık Turizmi Memnuniyet Ölçeği (ulaşılabilirlik, hekimden memnuniyet, hemşireden memnuniyet, hastaneden memnuniyet) ile toplanmıştır. Memnuniyet düzeyleri eğitim durumu ve sınırda sorun yaşama durumuna göre anlamlı farklılık göstermiştir. Ölçeğin alt boyutları arasında anlamlı, pozitif ve orta düzeyde ilişkiler saptanmıştır. Memnuniyet puanları genel olarak yüksek bulunmuş; en yüksek ortalama hastaneden memnuniyet alt boyutunda (4,52±0,61) olup bunu hekim (4,37±0,89), hemşire (4,22±0,83) ve ulaşılabilirlik (4,18±0,86) alt boyutları izlemiştir. Bulgular, genel hasta memnuniyetinin hekim, hemşire ve diğer sağlık personelinin sunduğu hizmetlerin niteliğiyle anlamlı ve pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Sağlık turizmini geliştirmek için mevcut yasal düzenlemelerin etkin biçimde uygulanması ve denetimin güçlendirilmesine yönelik stratejiler geliştirilmeli; hasta ve çalışan odaklı bir yaklaşımla yüksek standartlarda sağlık hizmeti sunumu desteklenmelidir.

 Sağlık turizmi Medikal turizm Hasta memnuniyeti Health tourism Medical tourism Patient satisfaction Destekleyen kurum bulunmamaktadır. Aksoy, C., & Yılmaz, S. (2019). Sağlık turistlerinin hastaneleri tercih etme kriterleri: Yönetici görüşleri. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 1(2), 27–39. Batman İl Sağlık Müdürlüğü. (2022). Kurum brifingi raporu. https://batmanism.saglik.gov.tr/ adresinden 15.08.2024 tarihinde erişilmiştir. Binler, A. (2015). Türkiye’nin medikal turizm açısından değerlendirilmesi ve politika önerileri. T.C. Kalkınma Bakanlığı. Boshoff, C., & Gray, B. (2004). The relationship between service quality, customer satisfaction and buying intentions in the private hospital industry. South African Journal of Business Management, 35(4), 27–37. https://doi.org/10.4102/sajbm.v35i4.666 Buchanan, J., Dawkins, P., & Lindo, J. L. M. (2015). Gelişmekte olan ülkelerdeki bir şehir hastanesinin acil servisinde hemşirelik bakımından memnuniyet: Bir pilot çalışma. International Emergency Nursing, 23(3), 218–224. https://doi.org/10.1016/j.ienj.2015.01.001 Büyüköztürk, Ş. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. baskı). Pegem Akademi. Campbell, A., Restrepo, C., & Navas, G. (2020). Patient satisfaction with medical tourism: A review of 460 international plastic surgery patients in Colombia. Plastic and Reconstructive Surgery Global Open, 8(12), e3230. https://doi.org/10.1097/GOX.0000000000003230 Chung, K. C., Hamill, J. B., Kim, H. M. ve ark. (1999). Predictors of patient satisfaction in an outpatient plastic surgery clinic. Annals of Plastic Surgery, 42, 56–60. https://doi.org/10.1097/00000637-199901000-00010 Cruz, W. B., & Melleiro, M. M. (2010). Assessment levels of the user’s satisfaction in a private hospital. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 44(1), 147–153. https://doi.org/10.1590/S0080-62342010000100021 Çakır, İ. (2019). Sağlık turizminde hasta beklentileri ve memnuniyetin Türkiye’de özel bir hastane grubu örneği (Tez No. 11443/743) [Yüksek lisans tezi, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. Çam, O., & Çılgınoğlu, H. (2021). Sağlık turizmi kapsamında medikal turizmde öne çıkan sağlık uygulamaları. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 197–216. Çatı, K., & Yılmaz, A. (2002). Hastaların hastane hizmetlerinin kalitesini algılama düzeylerinin ölçümüne yönelik bir araştırma. Pazarlama Dünyası, 16(4), 46–53. Çelik, A. (2009). Sağlık turizmi kapsamında termal işletmelerde sağlık hizmetleri pazarlaması ve algılanan hizmet kalitesi: Balçova termal işletmesinde bir uygulama (Tez No. 241083) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. Demir, H. (2020). Medikal turizmde hastaların algılanan değer ve memnuniyet düzeylerinin yeniden hizmet alma tutumlarına etkisi (Tez No. 636245) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. Demirci, Ç. (2018). Sağlık turizminde algılanan değerin müşteri tatmini ve sadakatine etkisi: Sağlık turistlerine yönelik bir araştırma (Tez No. 517482) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. Demirel, Y., Yoldaş, M. A., & Divanoğlu, U. (2009). Algılanan hizmet kalitesinin tatmin, tavsiye davranışı ve tercih üzerine etkisi: Sağlık sektöründe bir araştırma. Akademik Bakış, 16, 1–14. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423868280.pdf Denizli, F. (2022). Medikal turizm kapsamındaki sağlık çalışanlarının memnuniyet ve örgütsel bağlılık düzeyleri: Kayseri örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 165–186. https://doi.org/10.30794/pausbed.1089017 Devebakan, N., & Aksaraylı, M. (2003). Sağlık işletmelerinde algılanan hizmet kalitesinin ölçümünde SERVQUAL skorlarının kullanımı ve Özel Altınordu Hastanesi uygulaması. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 38–54. Dikici, M. S., & Akkılıç, M. E. (2023). Algılanan hizmet kalitesi ile davranışsal niyetler arasında müşteri memnuniyetinin aracı etkisi: Medikal turistler üzerine bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(Özel Sayı), 275–298. https://doi.org/10.25204/iktisad.1341846 Dursun, Y., & Çerçi, U. M. (2004). Algılanan sağlık hizmeti kalitesi, algılanan değer, hasta tatmini ve davranışsal niyet ilişkileri üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi, 23, 1–16. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/66439 Ehrbeck, T., Guevara, C., & Mango, P. D. (2008). Mapping the market for medical travel. The McKinsey Quarterly, 1–11. https://cgsmun.gr/wp-content/uploads/Study%20Guides/13th/SPECON_4_PA.pdf George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Allyn & Bacon. Golets, A., Farias, J., Pilati, R., & Costa, H. (2021). COVID-19 pandemic and tourism: The impact of health risk perception and intolerance of uncertainty on travel intentions. Preprint. https://doi.org/10.20944/preprints202010.0432.v1 Görener, A. (2016). A SWOT-AHP approach for assessment of medical tourism sector in Turkey. Alphanumeric Journal, 4(2), 159–170. https://doi.org/10.17093/alphanumeric.277740 Jiang, L., Wu, H., & Song, Y. (2022). Diversified demand for health tourism matters. Social Science & Medicine, 293, 114630. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.114630 Kanıboz, F., & Baktır, Y. (2024). Sağlık turizminde hasta beklentileri ve memnuniyet düzeyi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(2), 86–107. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/issue/84469/1443062 Karagöz, Y., Yalman, F., & Karaşin, Y. (2022). Medikal turizmde hizmet kalitesinin hasta memnuniyeti ve hasta sadakatine etkisi. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 9(17), 1–13. https://doi.org/10.54709/iisbf.1172168 Kazak, M., & Kazak, G. (2023). Vosviewer ile bibliyometrik analiz. Journal of Healthcare Management and Leadership, 1, 34–45. https://doi.org/10.35345/johmal.1253318 Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford. Kurar, İ., & Baltacı, F. (2021). Medikal turizm potansiyeli: Antalya örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 176–199. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.659 Kurtuluş, A., Gün, İ., & Aslan, Ö. (2018). Bütünleşik SWOT-AHP analizi. Social Sciences Studies Journal, 4(23), 4716–4730. https://doi.org/10.26449/sssj.927 Kuşcu, F. N., Yorulmaz, M., & Göde, A. (2023). Türkiye’ye güven ile seyahat niyeti ilişkisi. Assam-UHAD, 10(23), 57–66. https://doi.org/10.58724/assam.1289883 Magaret, N. D., Clark, T. A., Warden, C. R. ve ark. (2002). Patient satisfaction in the emergency department. Academic Emergency Medicine, 9, 1379–1388. https://doi.org/10.1197/aemj.9.12.1379 Matis, G. K., Birbilis, T. A., & Chrysou, O. I. (2009). Patient satisfaction questionnaire. Health Services Management Research, 22(4), 191–196. https://doi.org/10.1258/hsmr.2009.009009 Merkouris, A., Papathanassoglou, E. D., & Lemonidou, C. (2004). Evaluation of patient satisfaction. International Journal of Nursing Studies, 41(4), 355–367. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2003.10.006 Nemati, F. M. E., Tabatabaei, A., Ehsani, S. H., Sajjadi, A., & Hajiesmaeilpoor, A. (2015). Satisfaction rate of hospitalized patients. Medical Ethics, 7(28), 29–50. Nemati, F., Mohammadnejad, E., Tabatabaei, A., Ehsani, S. R., Sajjadi, A., & Hajiesmaeilpoor, A. (2014). Satisfaction rate of hospitalized patients. Medical Ethics, 8(28), 29–50. https://www.magiran.com/paper/1281157/satisfaction-rate-of-hospitalized-patients-in-teaching-hospitals-with-presented-services?lang=en Odunkıran, S. (2022). Medikal turizmde hasta memnuniyet ve sadakati (Yüksek lisans tezi, İbn Haldun Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi. Ormond, M. (2020). International medical travel. In A. Kobayashi (Ed.), International encyclopedia of human geography (2nd ed., pp. 373–377). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-102295-5.10283-5 Özer, A., & Çakıl, E. (2007). Sağlık hizmetlerinde hasta memnuniyetini etkileyen faktörler. Tıp Araştırmaları Dergisi, 5(3), 140–143. Öztürk, R., Güleç, D., Güneri, E., Sevil, Ü., & Gürmen, N. (2013). Hemşirelerin iş yaşamı kalitesi ile hasta memnuniyeti. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 167–174. Papatya, G., Papatya, N., & Hamşıoğlu, A. B. (2012). Algılanan hizmet kalitesi ve hasta memnuniyeti. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 87–108. Polat, G., & Aydın, Ş. (2022). Deneyimleme kalite algısı ve tavsiye niyeti. Turizm Akademik Dergisi, 9(1), 17–37. Sağlık Bakanlığı. (2013). Türkiye medikal turizm değerlendirme raporu 2013. https://shgmturizmdb.saglik.gov.tr/TR,1164/turkiye-medikal-turizm-degerlendirme-raporu-2013.html adresinden 12.08.2024 tarihinde erişilmiştir. Salman, E. H. S., & Esen, Ü. B. (2023). Türkiye’deki sağlık turizmi hizmetlerine yönelik memnuniyet algısı. Journal of Humanities and Tourism Research, 13(2), 410–430. https://doi.org/10.14230/johut1333 Simorangkir, R. M., Thomson, T., & Hadi, A. J. (2021). Nursing performance and patient satisfaction. Journal of Asian Multicultural Research for Medical and Health Science Study, 2(2), 33–44. https://doi.org/10.47616/jamrmhss.v2i2.103 Tekli, C., & Yılmaz, G. Ö. (2023). Hekimlerin yaşadığı sorunlar. Balıkesir Üniversitesi SBE Dergisi, 26(49), 409–425. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1209242 Toprak, L., Elsaided, H., & Mahmood, S. (2014). Sağlık turizmi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(50), 38–57. https://doi.org/10.17755/esosder.74594 Ünal, A., & Demirel, G. (2011). Sağlık turizmi beklentileri. EJOVOC, 1(1), 106–115. Wong, B. K. M., & Hazley, A. (2020). The future of health tourism. Journal of Tourism Futures, 7(2), 267–272. https://doi.org/10.1108/JTF-01-2020-0006 Yağcı, M. İ., & Duman, T. (2006). Hizmet kalitesi–müşteri memnuniyeti ilişkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 7(2), 218–238. Yalman, F., Karagöz, Y., Genç, G., & Karaşin, Y. (2023). Medikal turizmde hizmet kalitesi ve sadakat. SDÜ SBE Dergisi, 45, 140–156. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbe/issue/77117/1178711 Zaim, H., & Tarım, M. (2011). Hasta memnuniyeti. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (59), 1–24. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iusskd/issue/888/10107 Zhang, Q., Zhang, H., & Xu, H. (2021). Therapeutic landscapes. Social Science & Medicine, 279, 113951. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.113951