EKEV Akademi Dergisi 1301-6229 2148-0710 Erzurum Kültür Eğitim Vakfı 10.17753/sosekev.1857192 Readiness in Education Teacher Education and Professional Development of Educators Eğitimde Hazırbulunuşluluk Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi The Views of Gifted Students on How Artificial Intelligence Will Shape Education YAPAY ZEKÂNIN EĞİTİMİ NASIL ŞEKİLLENDİRECEĞİNE DAİR ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN GÖRÜŞLERİ https://orcid.org/0000-0003-0240-7093 Epçaçan Uğur SİİRT ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ Advanced Online Publication 419 432 01 06 2026 04 12 2026 Copyright © 2013, EKEV Akademi Dergisi 2013 EKEV Akademi Dergisi

This study examines the views of gifted high school students on how artificial intelligence could shape the future of education. The study employed a basic qualitative research design. Data was collected through semi-structured questions in a focus group interview with 10 gifted students. The data were analyzed using thematic analysis. The results revealed that the participants viewed artificial intelligence as a supportive tool rather than something that could replace teachers. It was determined that they found this advantageous in personalized learning and objective assessment processes. However it was stated that artificial intelligence has limitations in areas such as ethics, access and creativity. As a recommendation, the use of artificial intelligence in education should be designed with an understanding that does not sideline the teacher. Principles such as equal access and data security should be prioritized when developing artificial intelligence systems. Hybrid assessment models should be developed. Artificial intelligence content should be structured to encourage students' creativity and ethical thinking skills.

Bu çalışmada, yapay zekânın eğitimin geleceğini nasıl şekillendirebileceğine dair özel yetenekli lise öğrencilerinin görüşleri incelenmiştir. Çalışmada temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Özel yetenekli olan 10 öğrenciyle yapılan odak grup görüşmesinde yarı yapılandırılmış sorularla veriler toplanmıştır. Veriler tematik analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre katılımcıların, yapay zekâyı öğretmenin yerini alabilecek bir unsurdan ziyade destekleyici bir araç olarak gördükleri tespit edilmiştir. Kişiselleştirilmiş öğrenme ve nesnel değerlendirme süreçlerinde bu durumu avantajlı buldukları belirlenmiştir. Ancak etik, erişim ve yaratıcılık gibi alanlarda yapay zekânın sınırlılıklar barındırdığı ifade edilmiştir. Öneri olarak, eğitimde yapay zekâ kullanımı, öğretmeni devre dışı bırakmayan, bir anlayışla tasarlanmalıdır. Yapay zekâ sistemleri geliştirilirken, erişim eşitliği ve veri güvenliği gibi ilkelere öncelik verilmelidir. Hibrit değerlendirme modelleri geliştirilmelidir. Yapay zekâ içerikleri, öğrencilerin yaratıcılık ve etik düşünme becerilerini teşvik edecek şekilde yapılandırılmalıdır.

 Yapay zekâ Özel yetenekli Eğitim Artificial intelligence Gifted students Education Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71–88. Atıf Akkaya, N., & Çıvğın, H. (2021). Türkçe eğitiminde yapay zekâ. The Journal of International Education Science, 8(29), 308–322. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.53915 Aydoğdu, Ş. (2024). Yapay zekâ A. Kaya (Ed.) Özel eğitim ve yapay zekâ içinde (ss. 21-42). Vize Akademik. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (18. baskı). Pegem Akademi. Crompton, H., & Burke, D. (2023). Artificial intelligence in higher education: The state of the field. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20(1), Article 22. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00392-8 Çokluk, Ö., Yılmaz, K., & Oğuz, E. (2011). Nitel bir görüşme yöntemi: Odak grup görüşmesi. Kuramsal Eğitimbilim, 4(1), 95–107. Derici, S. (2025). Karar vermede yapay zekâ tabanlı derin öğrenme ve makine öğrenmesi algoritmaları: Yapay zekâ ile bütünleşme. E. Atalay & S. Derici (Eds.), Yapay zekâ: Dijital çağın anahtarı içinde (ss. 83–97). Akademisyen Kitabevi. Dervişoğlu, B. (2024). Öğrenciler için dijital oyun tasarım dokümantasyonu hazırlama sürecinde yapay zekâ kullanımı. Social Sciences Studies Journal, 10(12), 2458–2465. Heffernan, N. T., & Heffernan, C. L. (2014). The ASSISTments ecosystem: Building a platform that brings scientists and teachers together for minimally invasive research on human learning and teaching. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 24(4), 470–497. https://doi.org/10.1007/s40593-014-0024-x Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign. İşler, B., & Kılıç, M. (2021). Eğitimde yapay zekâ kullanımı ve gelişimi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5(1), 1–11. Karaköse, T. (2023). ChatGPT'nin eğitim araştırmalarındaki faydası, potansiyel fırsatlar ve tuzaklar. Eğitim Süreci: Uluslararası Dergi (EDUPIJ), 12(2), 7–13. Kasneci, E., Sessler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., Gasser, U., Groh, G., Günnemann, S., Hüllermeier, E., Krusche, S., Kutyniok, G., Michaeli, T., Nerdel, C., Pfeiffer, F., Poquet, O., Sailer, M., Schmidt, A., Seidel, T., … Kasneci, G. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274 Kaufman, S. B., & Sternberg, R. J. (2008). Conceptions of giftedness. S. I. Pfeiffer (Ed.) In Handbook of giftedness in children: Psychoeducational theory, research and best practices (pp. 71–91). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-74401-8_5 Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage. Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson Education. Mammadova, F. (2023). Stratejik yönetim kapsamında yapay zekâ rolü üzerine nitel bir araştırma (Tez No. 821064). [Yükseklisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications. Mumcu, A. Y. (2025). Yapay zekâ ve etik yazınında tematik eğilimler: Bibliyometrik göstergeler ve kavramsal kümelenmeler. 3rd International Ege Congress on Social, Humanities, Administrative and Educational Sciences. https://doi.org/10.30546/19023.978-9952-8589-4-5.2025.0018 Namey, E., Guest, G., Thairu, L., & Johnson, L. (2008). Data reduction techniques for large qualitative data sets. G. Guest & K. M. MacQueen (Eds.). In Handbook for team-based qualitative research (pp. 137-162). Rowman Altamira. Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847 Öztemel, E. (2020). Yapay zekâ ve insanlığın geleceği. Bilişim teknolojileri ve iletişim: Birey ve toplum güvenliği, içinde (ss. 95–112). https://tuba.gov.tr/files/yayinlar/bilim-ve-dusun/TUBA-978-605-2249-48-2_Ch9.pdf. Patel, K. (2024). Ethical reflections on data-centric AI: Balancing benefits and risks. International Journal of Artificial Intelligence Research and Development, 2(1), 1–17. https://doi.org/10.2139/ssrn.4993089 Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage. Şahsuvaroğlu, T., & Ekşi, H. (2008). Odak grup görüşmeleri ve sosyal temsiller kuramı. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 28(1), 127–139. Uluç, C., & Eyüpoğlu, C. (2025). Güvenlik ve teknik istihbaratta yapay zekâ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 8(1), 169–183. https://doi.org/10.56809/icujtas.1638325 Yağcı, G. N., & Çelik, K. (2025). Yapay zekâ ile yeni nesil öğrenme. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(32), 122–133. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1714494 Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – Where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1–27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0