Araştırma Makalesi

Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 31 Sayı: 2 31 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyıl itibarıyla yoğunlaşan modernleşme eğilimleri toplum yapısı, kent dokusu, mimari gibi pek çok alanda yeniliği beraberinde getirmiştir. Başta başkent İstanbul’da ve sonra ticari aktivitelerle kıyı kentlerinde kendini belli eden Batılı etkiler, gelişen ulaşım ağı ile Anadolu’nun farklı yerlerine yayılmaya başlamıştır. 19. yüzyılın ikinci yarısında pamuk ticareti ile ön plana çıkan ve Mersin-Adana demiryolu hattının açılması ile bölgesel ticarette önemli bir konuma ulaşan Adana, kentsel açıdan da büyüme kaydetmiştir. Adana’da istasyon çevresi dönemin en gözde yerleşim yerleri olmuş ve yeni yapılaşma daha çok bu çevrede gelişim göstermiştir. Yeni yerleşim yerlerinde inşa edilmeye başlanan müstakil konutlar, cephe tasarımında görülen bir takım Batılı unsurlarla dikkat çekmiştir. Bu konutların güzel bir örneği olan Tırpani Konağı, Adana’da fabrikaları ile ün salan Havace Tırpani tarafından 20. yüzyıl başlarında yaptırılmıştır. Günümüze sağlam olarak ulaşan yapı, bu makalede mimari ve süsleme özellikleri ile detaylı olarak tanıtılmaya çalışılmıştır. Çatı katı dâhil olmak üzere 27 odadan meydana gelen konağı farklı kılan özelliklerin daha çok dış cephede toplandığı tespit edilmiştir. Ana cephede balkon kullanılarak dışa açılan konak, iyon başlıklı sütunları, cepheleri süsleyen plasterleri, kademeli silmeleri ve çatı katındaki yazlık odaları ile dönem konutları içerisinde ayrışmıştır. Yapılan bu araştırma ile konağın plan şeması ile geleneksel anlayıştan kopmadığı fakat süsleme özellikleri açısından son dönem Osmanlı mimarisinde etkin olan Avrupai öğeleri taşıdığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akın, N. (2008). Balkon, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi (1, 176), İstanbul: Yem Yayınları.
  2. Aktüre, S. (1978). 19. Yüzyıl Sonunda Anadolu Kenti Mekânsal Yapı Çözümlemesi, Ankara.
  3. Aktüre, S. (1985). Osmanlı Devleti’nde Taşra Kentlerindeki Değişimler, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, 4, İstanbul: İletişim Yayınları, 891-904.
  4. Architekturmuseum der Technischen Universität Berlin, https://architekturmuseum.ub.tu-berlin.de/index.php?p=79&POS=15 Erişim Tarihi: 16.10.2021.
  5. Asımgil, B., Erdoğdu, F. (2013). Tarihi Ayvalık Evleri Mimarisinde Bozulmaya Neden Olan Etkenlerin İncelenmesi, Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 29 (1), 49-60.
  6. Aygör, E. (2015). Konya Evlerinde Cihannüma, İstem Dergisi, 26, 135-172.
  7. Başkan, S. (2008). Geleneksel Doğu Karadeniz Evleri, Erdem Dergisi, 52, 41-90.
  8. Başkanlık Osmanlı Arşivleri (BOA), Bab-ı Ali Evrak Odası (BEO.), Dosya/Gömlek No: 737/55274.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

25 Kasım 2021

Kabul Tarihi

11 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 31 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özkan, S. (2022). Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme. Sanat Tarihi Dergisi, 31(2), 867-887. https://doi.org/10.29135/std.1028205
AMA
1.Özkan S. Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme. STD. 2022;31(2):867-887. doi:10.29135/std.1028205
Chicago
Özkan, Servet. 2022. “Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (2): 867-87. https://doi.org/10.29135/std.1028205.
EndNote
Özkan S (01 Aralık 2022) Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme. Sanat Tarihi Dergisi 31 2 867–887.
IEEE
[1]S. Özkan, “Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme”, STD, c. 31, sy 2, ss. 867–887, Ara. 2022, doi: 10.29135/std.1028205.
ISNAD
Özkan, Servet. “Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme”. Sanat Tarihi Dergisi 31/2 (01 Aralık 2022): 867-887. https://doi.org/10.29135/std.1028205.
JAMA
1.Özkan S. Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme. STD. 2022;31:867–887.
MLA
Özkan, Servet. “Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 31, sy 2, Aralık 2022, ss. 867-8, doi:10.29135/std.1028205.
Vancouver
1.Servet Özkan. Müstakil Konut Örneklerinden Adana Tırpani Konağı Üzerine Bir İnceleme. STD. 01 Aralık 2022;31(2):867-8. doi:10.29135/std.1028205