TR
EN
OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi
Öz
Bu çalışma, çevre ve sağlık göstergelerini OECD ülkeleri ile Türkiye açısından karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çevresel faktörler, özellikle hava kirliliği, su ve sanitasyon koşulları ile iklim değişikliği, günümüzde halk sağlığını etkileyen temel belirleyiciler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda çevresel risklerin sağlık üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve ülkeler arası farklılıkların ortaya konulması politika geliştirme süreçleri açısından büyük önem taşımaktadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman analizi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmada Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayımlanan Health and Environment Country Scorecards verileri temel veri kaynağı olarak kullanılmıştır. OECD üyesi 37 ülkeye ait maruz kalma (exposure), sağlık etkisi (health impact) ve politika (policy) puanları incelenmiş ve Türkiye’nin performansı diğer ülkelerle karşılaştırılmıştır. Ayrıca hava kirliliği, su ve sanitasyon koşulları ile iklim değişikliği göstergeleri tematik olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları OECD ülkeleri arasında çevre ve sağlık göstergeleri açısından önemli farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Norveç, Kanada, Fransa ve Almanya gibi ülkeler yüksek çevre ve sağlık performansına sahipken Türkiye’nin maruz kalma, sağlık ve politika puanlarının incelenen ülkelerin büyük bölümünün gerisinde kaldığı belirlenmiştir. Özellikle Türkiye’de PM2.5 düzeylerinin Dünya Sağlık Örgütü sınır değerlerinin oldukça üzerinde olması, sanitasyon hizmetlerine erişimdeki yetersizlikler ve iklim değişikliği politikalarının sınırlı düzeyde olması dikkat çekici bulgular arasında yer almaktadır. Sonuç olarak çalışma, çevre ve sağlık politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Hava kirliliğinin azaltılması, su ve sanitasyon altyapısının geliştirilmesi, iklim değişikliğine uyum politikalarının güçlendirilmesi ve sürdürülebilir kentleşme yaklaşımlarının benimsenmesi çevresel sağlık risklerinin azaltılmasında önemli rol oynayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed, W., Bertsch, P.M., Bivins, A., Bibby, K., Gathercole, A., Haramoto, E., et al., 2020. Comparison of Virus Concentration Methods for the RT-qPCR-based recovery of Murine Hepatitis Virus, a Surrogate for SARS-CoV-2 from Untreated Wastewater. Sci. Total Environ. 739, 139960.
- Akbar, A.N., Gilroy, D.W., 2020. Aging Immunity May Exacerbate COVID-19. Science 369 (6501), 256–257.
- Alliance for Transformative Action on Climate and Health, WHO Hosted Network. International Development. Countries and Areas. 2023. https://www.atachcommunity.com/atach-com- munity/ countries/ (accessed July 22, 2024).
- Aydin, M., Bozatli, O., 2023. The Impacts of the Refugee Population, Renewable Energy Consumption, Carbon Emissions and Economic Growth on Health Expenditure in Turkey: New Evidence From Fourier-Based Analyses. Environ. Sci. Pollut. Control Ser. 30 (14), 41286–41298.
- Basith, S., Manavalan, B., Shin, T. H., Park, C. B., Lee, W. S., Kim, J., & Lee, G. (2022). The Impact of Fine Particulate Matter 2.5 on the Cardiovascular System: A Review of the Invisible Killer. Nanomaterials (Basel, Switzerland), 12(15), 2656. https://doi. org/10.3390/nano12152656
- Clark, S. N., Anenberg, S. C., & Brauer, M. (2025). Global Burden of Disease from Environmental Factors. Annual Review of Public Health, 46(1), 233–251. https://doi.org/10.1146/annurev-publhe- alth-071823-105338
- Coneus, K., Spiess, C.K., 2012. Pollution Exposure and Child Health: Evidence for Infants and Toddlers in Germany. J. Health Econ. 31 (1), 180e196.
- Corvalan C, Hales S, McMichael AJ, Butler C. Ecosystems and Human Well-Being: Health Synthesis. World Health Organization, 2005.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kentsel Planlama ve Sağlık, Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
22 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
10 Mart 2026
Kabul Tarihi
11 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 12
APA
Uslu, Y., & Avdan, M. (2026). OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi. Şura Akademi, 12, 31-41. https://izlik.org/JA37GX99ZC
AMA
1.Uslu Y, Avdan M. OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi. Şura Akademi. 2026;(12):31-41. https://izlik.org/JA37GX99ZC
Chicago
Uslu, Yeter, ve Mehmet Avdan. 2026. “OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi”. Şura Akademi, sy 12: 31-41. https://izlik.org/JA37GX99ZC.
EndNote
Uslu Y, Avdan M (01 Mayıs 2026) OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi. Şura Akademi 12 31–41.
IEEE
[1]Y. Uslu ve M. Avdan, “OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi”, Şura Akademi, sy 12, ss. 31–41, May. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37GX99ZC
ISNAD
Uslu, Yeter - Avdan, Mehmet. “OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi”. Şura Akademi. 12 (01 Mayıs 2026): 31-41. https://izlik.org/JA37GX99ZC.
JAMA
1.Uslu Y, Avdan M. OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi. Şura Akademi. 2026;:31–41.
MLA
Uslu, Yeter, ve Mehmet Avdan. “OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi”. Şura Akademi, sy 12, Mayıs 2026, ss. 31-41, https://izlik.org/JA37GX99ZC.
Vancouver
1.Yeter Uslu, Mehmet Avdan. OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi. Şura Akademi [Internet]. 01 Mayıs 2026;(12):31-4. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37GX99ZC