sutad Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 1300-5766 2458-9071 Selçuk Üniversitesi 10.21563/sutad.1871569 Visual Arts (Other) Görsel Sanatlar (Diğer) Türk Mitolojisi Kapsamında Stable Diffusion ile Üretilen Yapay Zekâ Görselleri ve Renk-Duygu İlişkisi Artificial Intelligence Images Produced with Stable Diffusion and The Color-Emotion Relationship within the Scope of Turkish Mythology https://orcid.org/0000-0002-2221-2317 Yıldırım Kamil Kerem SELÇUK ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0001-8239-9948 Yılmaz Arıkan Emine Nur SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 04 25 2026 67 179 198 01 25 2026 04 12 2026 Copyright © 1994, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 1994 Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi

Çeşitli yapay zekâların ortaya çıkışıyla birlikte görsel üretme süreci de değişikliğeuğramaktadır. Yaratıcılık kavramını içinde barındıran görsel tasarım sürecine, yapayzekânın da dâhil olmasıyla çeşitli tartışmalar yaşanmaktadır. Yapay zekânıngeliştirilmesi için kullanılan deneysel yöntemler arasında görsel tasarım süreci de yeralmaktadır. Yaratıcılık ve görsel tasarım sürecinde teknolojinin rolü yeni sorgulamalarakonu olmaktadır. Duygu-renk ilişkisi, gözlemcinin bir rengi algıladığında zihnindeortaya çıkan duygu olarak tanımlanmaktadır. Görsel süreçlerin güçlü bir duygusal yönüolan renk, görsel bilginin ifade edilmesinde kullanılabilecek büyük bir etkiye sahiptir.Renk kavramı görsel üretiminde, anlamlandırma süreci içerisinde önemli roloynamaktadır. Yapay zekânın ürettiği görsellerde renk-duygu ilişkisinin saptanması verenklerin analiz edilmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışma; Stable Diffusionyapay zekâ modeli ile üretilen, Türk mitolojisindeki hayvan figürlerinin illüstrasyonçıktılarını oluşturarak bu görseller üzerinde renk-duygu ilişkisinin incelenmesinikapsamaktadır. Temel problem olarak. Yapay zekânın görsel üretim sürecinde kullandığırenklerin anlatıdaki rolü nedir sorusundan yola çıkılmıştır.

With the emergence of various artificial intelligence tools, the visual production processis undergoing a transformation. Various debates have arisen regarding the integration ofartificial intelligence into the visual design process, which inherently encompasses theconcept of creativity. The visual design process is also among the experimental methodsemployed for the development of artificial intelligence. Consequently, the role oftechnology in creativity and the visual design process has become the subject of new linesof inquiry. The emotion-color relationship is defined as the emotion that arises in theobserver's mind upon perceiving a color. Color, constituting a powerful emotional aspectof visual processes, possesses a significant influence that can be utilized in the expressionof visual information. The concept of color plays a crucial role within the significationprocess in visual production. The aim of this study is to identify the emotion-colorrelationship and analyze the colors in visuals generated by artificial intelligence. Thestudy encompasses the examination of the emotion-color relationship in the illustrationoutputs of animal figures from Turkish mythology, generated using the Stable Diffusionartificial intelligence model. The primary research problem addresses the question: 'Whatis the role of the colors used by artificial intelligence during the visual production processwithin the narrative'.

 color emotion artificial intelligence stable diffusion Turkish mythology. renk duygu yapay zekâ stable diffusion Türk mitolojisi. Adaş, E., & Erbay, B. (2022). Yapay zekâ sosyolojisi üzerine bir değerlendirme. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 326-337. Alici, N. ve Göker Paktaş, M. (2020). İç mekânda renk algısı ve psikolojiye etkileri. Modular Journal, 3 (1), 89-105. Arıkan, E. N. Y., & Dikener, O. (2023). Türk resminde Onlar Grubu ressamlarının resimlerindeki renk yapılarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (60), 1-24. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88. Artut, S. (2019). Yapay zekâ olgusunun güncel sanat çalışmalarındaki açılımları. İnsan ve İnsan, 6(22), 767-783. Çoruhlu, Y. (1999) Türk mitolojisinin ABC’si. İstanbul: Kabalcı Yayınevi. Doğru, M. S., Yılmaz Arıkan, E. N., & Taydaş, O. (2021). Biçim-stil bağlamında animasyon filmde renk-duygu ilişkisi: komşum totoro örneği. İdil Dergisi, 79(02), 390-406. Hilliard, B. (2013). Colour psychology, Erişim adresi: http://www.seahorses consulting.com/DownloadableFiles/ColourPsychology.pdf [Erişim Tarihi: 15.01.2026]. Karabulut, B. (2021). Yapay zekâ bağlamında yaratıcılık ve görsel tasarımın geleceği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79), 1516-1539 [Erişim Tarihi: 15.01.2026]. Karakurt, D. (2012). Türk mitolojisi ansiklopedisi. Erişim adresi: https://drmurataydin.com/turk-mitoloji- ansiklopedisit.pdf Köroglu, Y. (2017). Yapay zekâ’nın teorik ve pratik sınırları. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 1-10. Ögel, B. (1995). Türk Mitolojisi. C II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Özkartal, M. (2012). Türk destanlarında geçen halı anlatımları, halılardaki hayvan motifleri ve renklerinin dili. Arış Dergisi, (8), 92-101. Öztürk, K., & Şahin, M. E. (2018). Yapay sinir ağları ve yapay zekâ’ya genel bir bakış. Takvim-i Vekayi, 6(2), 25-36. Pirim, A. G. H. (2006). Yapay zekâ. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 1(1), 81-93. Plutchick, R. (1988). Emotions and psychopathology. Springer. Plutchik, R. (1990). Emotions and psychotherapy: A psychoevolutionary perspective. In R. Plutchik & H. Kellerman (Eds.), Emotion: Theory, research, and experience (Vol. 5, pp. 3–41). California: Academic Press. Plutchik, R. (1997). The circumplex as a general model of the structure of emotions and personality. In R. Plutchik & H. R. Conte (Eds.), Circumplex models of personality and emotions (pp. 17–47). Washington, DC: American Psychological Association. Plutchik, R. (2000). A psychoevolutionary theory of emotion. In Emotions in the practice of psychotherapy (pp. 59–81). Washington, DC: American Psychological Association. Plutchik, R. (2001). The nature of emotions. American Scientist, 89, 344–350. Rombach, R., Blattmann, A., Lorenz, D., Esser, P., & Ommer, B. (2022). High-resolution image synthesis with latent diffusion models. In Proceedings of the IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (pp. 10684–10695). Tang, R., Liu, L., Pandey, A., Jiang, Z., Yang, G., Kumar, K., ... & Ture, F. (2022). What the DAAM: Interpreting stable diffusion using cross attention. (Preprint). Yıldırım, M. (1998). Bulanık mantık yapay sinir ağı ile doğrusal olmayan sistem modelleme. (Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü). YÖK Tez Merkezi. Yılmaz, A. (2022) Yapay Zekâ (11.Baskı). İstanbul: KODLAB Yayınevi. Zheng, L., Yuan, J., Yu, L., & Kong, L. (2024). A reparameterized discrete diffusion model for text generation. Published as a conference paper at COLM. arxiv.org/pdf/2302.05737.