Araştırma Makalesi

XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster'in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili

Cilt: 7 Sayı: 1 26 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster'in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili

Öz

Bu çalışma, Friedrich Wilhelm Foerster’in XX. yüzyılın başlarında pedagoji dünyasında yankı uyandıran “Okul ve Karakter” adlı eserini felsefi, pedagojik ve tarihsel perspektiflerle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problematiği, modern eğitimin teknik bilgiye odaklanırken ihmal ettiği “karakter inşası” ve “irade terbiyesi” kavramlarının Foerster tarafından nasıl tanımlandığı ve bu modelin Türk eğitim modernleşmesindeki karşılığıdır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak yürütülen çalışmada; eserin disiplin anlayışı, ceza psikolojisi üzerine geliştirdiği özgün yaklaşımlar ve öğrenci öz-yönetimine dayalı “Mektep Şehir” modeli detaylandırılmıştır. Bulgular, Foerster’in dışsal otoriteye dayalı pasif itaat yerine, bireyin kendi arzuları üzerinde egemenlik kurduğu “özerk itaat” modelini savunduğunu göstermektedir. Ayrıca eserin, Hakkı Baha Pars tarafından Türkçeye çevrilmesi süreci; Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki seküler ahlak arayışı ve modernleşme sancıları bağlamında analiz edilmiştir. Analitik bir yaklaşımla ele alınan bu süreçte, karakter eğitiminin sadece bireysel bir erdem değil, toplumsal bir varoluş mücadelesi olduğu sonucuna varılmıştır. Foerster’in karakter odaklı yaklaşımının, günümüzün narsisizm ve etik yozlaşma krizlerine karşı hâlâ evrensel bir çözüm sunduğu saptanmıştır. Bu yönüyle çalışma, hem Türk eğitim tarihi literatürüne katkı sunmakta hem de modern karakter eğitimi tartışmalarına güçlü bir tarihsel referans sağlamaktadır. Eğitimcilere, okul disiplin sistemlerini cezalandırıcı değil onarıcı bir mantıkla yeniden düzenlemeleri, karakter inşasını müfredatın merkezine almaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Pedagoji, Karakter, Ahlak, Foerster, Hakkı Baha Pars.

Etik Beyan

Bu araştırma yazılı belge ve eserler üzerinde gerçekleştirildiğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Akçura, Y. (1911). Üç tarz-ı siyaset. Türk Yurdu.
  2. Akyüz, Y. (2015). Türk eğitim tarihi. Ankara: Pegem Akademi.
  3. Berkes, N. (2002). Türkiye'de çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  4. Bibliyografya-Fikirler. (1938, 26 Ocak). Ulus, s. 6.
  5. Bozdağ, İ. (1994). Atatürk’ün sofrası. İstanbul: Emre Yayınları.
  6. Bümen, N. T. (1999). Okulda çoklu zekâ kuramı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
  7. Durkheim, É. (2010). Ahlak eğitimi. İstanbul: Payel Yayınevi.
  8. Ergin, O. (1977). Türkiye maarif tarihi. İstanbul: Ekin Basımevi.
  9. Foerster, F. W. (1928). Okul ve karakter: İtaat pedagojisi ve mektep inzibatının yeniden tesisi (H. B. Pars, Çev.). İstanbul: Devlet Matbaası.
  10. Foerster, F. W. (1937a, 1 Birincikânun). Okul ve karakter: İtaat pedagojisi ve mektep inzibatının yeniden tesisi-1- (P. Bovet, Fr. Çev.; H. B. Pars, Çev.). Fikirler, 7(160), 11-12.

Kaynak Göster

APA
Kemaloğlu, M. (2026). XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 7(1), 17-39. https://doi.org/10.54971/synergy.1918021
AMA
1.Kemaloğlu M. XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili. SİNERJİ. 2026;7(1):17-39. doi:10.54971/synergy.1918021
Chicago
Kemaloğlu, Muhammet. 2026. “XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili”. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi 7 (1): 17-39. https://doi.org/10.54971/synergy.1918021.
EndNote
Kemaloğlu M (01 Nisan 2026) XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi 7 1 17–39.
IEEE
[1]M. Kemaloğlu, “XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili”, SİNERJİ, c. 7, sy 1, ss. 17–39, Nis. 2026, doi: 10.54971/synergy.1918021.
ISNAD
Kemaloğlu, Muhammet. “XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili”. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi 7/1 (01 Nisan 2026): 17-39. https://doi.org/10.54971/synergy.1918021.
JAMA
1.Kemaloğlu M. XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili. SİNERJİ. 2026;7:17–39.
MLA
Kemaloğlu, Muhammet. “XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili”. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, Nisan 2026, ss. 17-39, doi:10.54971/synergy.1918021.
Vancouver
1.Muhammet Kemaloğlu. XX. Yüzyılın Başlarında Eğitim ve F. W. Foerster’in Okul ve Karakter: İtaat Pedagojisi ve Mektep İnzibatının Yeniden Tesisi Adlı Eserinin Tahlili. SİNERJİ. 01 Nisan 2026;7(1):17-39. doi:10.54971/synergy.1918021