<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Tafsir</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2792-078X</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Erciyes Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Tafsir</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Tefsir</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>Abridge Tradition in Tafsir and Abridged Tafsirs</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>Tefsirde İhtisar Geleneği ve Muhtasar Tefsirler</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Güngör</surname>
                                    <given-names>Emre</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20240630">
                    <day>06</day>
                    <month>30</month>
                    <year>2024</year>
                </pub-date>
                                        <volume>4</volume>
                                        <issue>1</issue>
                                        <fpage>32</fpage>
                                        <lpage>54</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20240201">
                        <day>02</day>
                        <month>01</month>
                        <year>2024</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20240525">
                        <day>05</day>
                        <month>25</month>
                        <year>2024</year>
                    </date>
                            </history>
                        
                                                                                                                        <abstract><p>Tefsir alanında yazılmış eserler incelendiğinde şekil, muhteva ve hacim yönlerinden farklı oldukları görülmektedir. Bazı müfessirler eserlerinde daha ayrıntıya yer verirken bazıları ise gayet veciz bir şekilde tefsirler telif etmişlerdir. Tefsir geleneğimizde kısa ve özlü olarak kaleme alınmış ihtisar kabilinden eserlere çok rastlanılmaktadır. Herhangi bir tefsiri ya da birkaç tefsiri ihtisar ederek yeniden kaleme almak da kuşkusuz bir telif yöntemidir ve bunun çeşitli faydaları olduğu gibi eleştirilen yönleri de olmaktadır. Ayrıca muhtasar olarak tefsir yazma nedenleri ve bu eserlerin okuyucu kitle üzerindeki yansımaları, câlib-i dikkat bir husustur. Binaenaleyh “tefsirde ihtisar yöntemi ve muhtasar tefsirler” her bakımdan üzerinde çalışılmaya değer bir konudur. Bu çalışmamızda tefsir geleneğinde bir telif yöntemi olan ihtisar yönteminin üzerinde durmaya çalıştık. Çalışmamızda takip ettiğimiz yöntem; muhtasar tefsirlerin mukaddimelerini ve ihtisar konusunda yapılan çalışmaları incelemek ve nihayetinde “Tefsirde İhtisar” konusu hakkında genel bir değerlendirme yapmaktır. Bu anlamda tefsirde ihtisar yönteminin meydana çıkışını, muhtasar türü eserlerin mahiyetini ve bu yöntem ile kaleme alınan eserlerin niteliğini ve niceliğini tefsir türü eserlerde ihtisar sebeplerini, açıklamaya çalıştık. Muhtasar eserlerin özgünlüğü konusu da hayli ihtilaflı bir konudur. Dolayısıyla çalışmamızda “özgünlük” eleştirisine cevap vermek ve bir nebze olsun “tefsirde ihtisar” konusundaki boşluğu doldurmak, varsa konu hakkındaki yanılgıları ortaya koymak amaçlanmıştır. Tefsir eserleri içerisinde ihtisar olarak telif edilen kitapların önemli bir yer tuttuğu göz önüne alındığında bu alanda yapılacak olan çalışmanın da önemi ortaya çıkmaktadır.</p></abstract>
                                                            
            
                                                                                        <kwd-group>
                                                    <kwd>Tefsir</kwd>
                                                    <kwd>  İhtisar</kwd>
                                                    <kwd>  Muhtasar</kwd>
                                                    <kwd>  Telif</kwd>
                                                    <kwd>  Tehzib</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                                                    </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Abdurrahman b. Muhammed b. Haldûn el-Hadramî İbn Haldun. Mukaddimetü İbn Haldûn. thk. Halil Şahhâte. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1981.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Abdülhamit Birışık. “Muhtasar”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 16 Temmuz 2023. https://islamansiklopedisi.org.tr/muhtasar</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd (Ebû Muhammed) Abdullāh b. Ömer b. Muhammed el-. Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t-Te’vîl. thk. Muhammed Abdurrahman el-Mar’aşlî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâs el-Arabî, 1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük Tefsir Tarihi. İstanbul: Semerkand, 2018.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Birışık, Abdülhamit. “İbnü’l-Cevzî Ebu’l-Ferec”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Birışık, Abdülhamit. “Muhtasar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cebeci, Lütfullah. “Mefâtîhu’l-Gayb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2003.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cerrahoğlu, Ismail. Tefsir usûlü. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 31. Baskı., 2018.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cerrahoğlu, İsmail. “Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t-Te’vîl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Danacı, Sibel. “Son Dönem Müfessirlerinden Vehbe b. Mustafa ez-Zuhaylî’nin et-Tefsîru’l-Münîr Adlı Eserinin Kaynak ve İçerik Açısından Tanıtım ve Değerlendirilmesi”. Çankırı Karayekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11/1 (2020).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Demirci, Muhsin. Tefsir tarihi. Istanbul: IFAV, 19. baskı., 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dilsiz, Mustafa. Muhtasar Bir Eser Olarak Mısrî Tefsiri. İzmir: Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, 2023.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Durmuş, İsmail. “Muhtasar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eren, Şadi. Âb-ı Hayat (Meâl-Tefsir). İstanbul: Yayın Dünyamız Yayınları, 2022.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eroğlu, Ali. “Hâzin”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ersöz, İsmet. “Hülâsatü’l-Beyân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güven, Şahin. “Bir Telif Yöntemi Olarak Tefsirde İhtisar ve Muhtasar Rivayet Tefsirleri”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 10 (02 Eylül 2010), 43-66.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güven, Şahin. “Muhammed Ferid Vecdi ve el-Mushafu’l-Müyesser isimli Tefsiri”. Bilimname 2/19 (Şubat 2010), 137-152.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Halaçoğlu, Yusuf. “Cevdet Paşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hâzin, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-. Lübâbü’t-Te’vîl fi Meâni’t-Tenzîl. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbnü’l Cevzî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed el-Bağdâdî. Zâdu’l-mesîr fî ’ilmi’t-tefsîr. thk. Züheyr eş-Şâvîş. 1 Cilt. Beyrut: Dâru İbni Hazm, 1. Basım, 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kafes, Mahmut. Ebû Hayyân el-Endelûsî’nin Hayatı ve el-Bahru’l-Muhît İsimli Tefsirindeki Metodu. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1994.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Karaman, Hayreddin vd. (ed.). Kur’ân-ı kerîm ve açıklamalı meâli. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 27. baskı., 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kâtip Çelebi. Keşfü’z-zunûn an esâmi’l-kütübi ve’l-fünûn. Beşiktaş, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2007.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Koca, Ferhat. “Mûsâ Kâzım Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Muhammed Ali Sâbûnî. Muhtasar ibn Kesir Tefsiri. 3 Cilt. İstanbul: İsmailağa, 2. Basım, 2019.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Muhammed b. Mükerrem, İbn Manzûr. Lisânü’l-’Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 3. Basım, 1414.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Müzhir, Abdülgani Ahmed Cebr. “Kavâidü’l-İhtisâri’l-Menhecî fi’t-Te’lîf”. Mecelltü’l-Buhûsi’l-İslâmiyye 59 (Riyad 2000).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nesefî, Ebü’l-Berekât Hâfızüddîn Abdullah b. Ahmed b. Mahmûd. Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl. ed. Yūsuf Ali Bedîvî. Dımaşk: Dāru İbn Kesîr, 5. Basım, 2018.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nisâbûrî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed en-. el-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz. thk. Safvân Adnân Dâvûdî. Dımaşk: Dâru’l Kalem, 1897.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nisâbûrî, Nizamettin Hasan b. Muhammed b. Hüseyin el-Kummî en-. Garâibü’l-Kur’ân ve Regâibü’l-Furkan. thk. Zekeriya Umeyrât. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özel, Ahmet. “Tehzîb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özkan, Halit. “Tecrîd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öztürk, Mustafa. “Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2003.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öztürk, Mustafa. “Tefsîrü’l-Kur’âni’l-Azîm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sâbûnî, Muhammed Ali. Safvetü’t-Tefâsîr. 3 Cilt. Mekke: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 2017.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tüccar, Zülfikar. “Ferrâ, Yahya b. Ziyad”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Türker, Ömer. “Mukâtil b. Süleyman”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yazar, Sadık. “İslam Düşünce Geleneğinde Metin Üretim Türleri”. Academia. Erişim 13 Aralık 2023. https://www.academia.edu.tr</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldırım, Suat. Peygamberimizin Kur’ân’ı Tefsîri. İstanbul: Yeni Akademi Yayınları, 2006.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zemahşerî, Ebü’l-Kāsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Keşşâf an Hakâiki Gavâmidı’t-Tenzîl. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Arabiyye, 1986.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zuhaylî, Vehbe b. Mustafa ez-. Tefsîrü’l-Vecîz alâ Hâmişi’l-Kur’âni’l-Azîm. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1996.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
