During the 18th and 19th centuries, the Ottoman Empire entered a period of decline in political, military, and economic spheres, suffering significant defeats in the wars it engaged in throughout this era. These military defeats led to substantial territorial losses, resulting in the contraction of the empire’s borders and triggering large-scale population movements. The first major wave of migration that the Ottoman Empire was compelled to accept took place from the Crimean territories. Following the annexation of Crimea by Russia in 1783, assimilation policies and forced migration imposed by the Russian authorities compelled the Crimean and Nogai Tatars to abandon their homeland. In response to the oppression faced by the Muslim Crimean population under Russian rule, the Ottoman Empire opened its doors and resettled the migrants in various regions of Anatolia and Rumelia (the Balkans).In the early phases, Crimean migrants who arrived in Ottoman territories were predominantly settled in the Rumelia region, particularly in the sparsely populated and expansive lands in and around Dobruja. However, over time, the increasing intensity and volume of migration flows from both Crimea and the Caucasus led to the exhaustion of available lands for settlement in Rumelia. In response to this challenge, beginning in 1859, the Ottoman Empire began resettling large groups of migrants in various provinces (vilayets) and districts (sanjaks) across Anatolia. Among these was the Edirne, which was part of the Edirne Vilayet and served as one of the areas where Crimean migrants were settled during this period. The strategic location of Edirne situated between Istanbul and Rumelia and its proximity to key points of migrant arrival made it a favorable destination for resettlement. This study examines in detail the process of resettlement of Crimean migrants in the Edirne Sanjak, drawing on primary documents identified in the Ottoman archives.
Osmanlı Devleti siyasi, askeri ve ekonomik alanlarda gerileme sürecine girdiği XVIII. ve XIX. yüzyıl boyunca girdiği savaşlarda ağır yenilgilere uğramıştır. Savaşlarda alınan mağlubiyetler sonucu yaşanan büyük toprak kayıpları devletin sınırlarında küçülmeye neden olurken büyük göç hareketlerine de yol açmıştır. Osmanlı Devleti’nin topraklarına kabul etmek zorunda kaldığı ilk büyük göç hareketi Kırım topraklarından gerçekleşmiştir. Kırım 1783 tarihinde Ruslar tarafından ilhak edildikten sonra uygulanan asimilasyon ve göçe zorlayıcı politikalar sonucu Kırım ve Nogay Tatarları topraklarını terk etmek zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti Rusların zulmü altında olan Müslüman Kırım halkına kapılarını açarak onları Rumeli ve Anadolu’nun muhtelif bölgelerine iskân etmiştir. Osmanlı topraklarına göç eden Kırım muhacirleri ilk zamanlar yoğun olarak Rumeli bölgesinde Dobruca ve çevresinde bulunan boş ve geniş araziler üzerinde iskân edilmiştir. Ancak süreç içinde hem Kırım hem de Kafkasya’dan göç hareketlerinin yoğunluğunun artarak büyümesi Rumeli’de muhacir iskân edilebilecek arazilerin tükenmesine yol açmıştır. Bu durum karşısında Osmanlı Devleti 1859 yılından sonra Anadolu’da bulunan vilayet ve sancaklara büyük sayıda muhacir grupları iskân etmeye başlamıştır. Edirne vilayetinin merkez sancağı olan Edirne’ye de bu süreçte Kırım muhacirlerinin iskân edildiği görülmektedir. Edirne’nin İstanbul ve Rumeli arasında ki konumunun yanı sıra önemli muhacir geliş noktalarına olan yakınlığı buraya muhacir iskân edilmesine yol açmıştır. Bu çalışma da Kırım muhacirlerinin Edirne sancağına iskân süreci Osmanlı Arşivi’nden tespit edilen belgeler ışığından ayrıntılı olarak incelenmiştir.