“My Name Is Khan” Filminde İslamofobi ve Damgalanma: Din Sosyolojisi Bağlamında Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, 11 Eylül sonrası küresel bağlamda Müslüman kimliğin İslamofobi ve damgalanma süreçleri içinde nasıl temsil edildiğini My Name Is Khan filmi üzerinden din sosyolojisi perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiş; araştırmanın inceleme materyalini Karan Johar yönetmenliğinde 2010 yılında gösterime giren My Name Is Khan filmi oluşturmuştur. Film, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş ve film transkripti içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde karakter söylemleri, kimlik beyanları, kurumsal karşılaşmalar, gündelik etkileşimler ve tekrar eden sembolik ifadeler kodlanmış; elde edilen veriler kategori ve temalar altında yorumlanmıştır. Bulgular, “Damgalı Kimliğin Beyanı: İsim ve Aidiyet”, “Ötekileştirme Pratikleri: Yabancı Etiketi” ve “Ahlakî Savunma ve Masumiyet” olmak üzere üç temel tema altında toplanmıştır. Araştırma sonucunda filmde Müslüman kimliğin yalnızca bireysel bir inanç alanı olarak değil, 11 Eylül sonrası güvenlikçi söylemler, toplumsal önyargılar ve kurumsal karşılaşmalar aracılığıyla “şüpheli öteki” konumuna itilen bir kimlik olarak temsil edildiği belirlenmiştir. Rizwan Khan’ın “My name is Khan, and I am not a terrorist” ifadesi etrafında kurulan anlatı, damgalanmış kimliğin kamusal alanda tanınma, meşruiyet kazanma ve masumiyetini ispatlama çabasını görünür kılmaktadır. Çalışma, İslamofobi’nin yalnızca açık nefret söylemleriyle değil, gündelik yaşam pratikleri, mikro dışlama biçimleri ve kurumsal düzenlemeler yoluyla da yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, popüler sinema anlatılarında Müslüman kimliğin temsili, damgalanma ve kimlik yönetimi süreçlerini din sosyolojisi bağlamında tartışmaya açarak literatüre katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Sosyolojisi
• İslamofobi
• Damgalanma
• Ötekileştirme
• Müslüman Kimliği

Islamophobia and Stigmatization in the Film “My Name Is Khan”: An Analysis in the Context of the Sociology of Religion

Öz

This study aims to examine, from the perspective of the sociology of religion, how Muslim identity is represented within the processes of Islamophobia and stigmatization in the post-9/11 global context through the film My Name Is Khan. A qualitative research design was adopted, and the research material consisted of My Name Is Khan, directed by Karan Johar and released in 2010. The film was selected through purposive sampling, and its transcript was analyzed using content analysis. During the analysis process, character discourses, identity declarations, institutional encounters, everyday interactions, and recurring symbolic expressions were coded; the data obtained were then interpreted under categories and themes. The findings were grouped under three main themes: “Declaration of Stigmatized Identity: Name and Belonging,” “Practices of Othering: The Foreign Label,” and “Moral Defense and Innocence.” The results indicate that Muslim identity in the film is represented not merely as an individual sphere of belief but as an identity pushed into the position of a “suspicious other” through post-9/11 securitization discourses, social prejudices, and institutional encounters. The narrative built around Rizwan Khan’s statement, “My name is Khan, and I am not a terrorist,” reveals the stigmatized subject’s struggle for recognition, legitimacy, and the need to prove innocence in the public sphere. The study demonstrates that Islamophobia is reproduced not only through explicit hate speech but also through everyday practices, forms of micro-exclusion, and institutional arrangements. In this respect, the study aims to contribute to the literature by discussing the representation of Muslim identity, stigmatization, and identity management processes in popular cinema narratives within the framework of the sociology of religion.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Religion
• Islamophobia
• Stigmatization
• Othering
• Muslim Identity.

Kaynakça

1. Ahmed, N., Quinn, S. C., Limaye, R. J., & Khan, S. (2021). From Interpersonal violence to ınstitutionalized discrimination: documenting and assessing the ımpact of Islamophobia on Muslim American. Journal of Muslim Mental Health, 15(2), 1-21 https://doi.org/10.3998/jmmh.119
2. Aksürmeli̇, Z. S. T. (2017). Islamophobia and surveillance directed at Muslims in the west. İlahiyat Akademi Dergisi, 6, 183-196.
3. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 62-82.
4. Allen, C. (2020). Towards a working definition: Islamophobia and ıts contestation. Içinde C. Allen (Ed.), reconfiguring Islamophobia: a radical rethinking of a contested concept (ss. 1-13). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-33047-7_1
5. Amin, D. S. (2021). Islamophobia and ıts ımpact on mental health. ournal of the British Islamic Medical Association, 7(3).1-5
6. Becker H. S. (1963). Outsiders. Studies in the Sociology of Deviance.
7. Berger, P. L. (2011). The sacred canopy: elements of a sociological theory of religion. Open Road Media.
8. Bourdieu, P. (2008). Outline of a theory of practice. ın the new social theory reader (pp. 80-86). Routledge.

9. Butler, J. (1999). Feminism and the subversion of ıdentity. Gender trouble, 3(1), 3-17.
10. Buzan, B., Wæver, O., & Wilde, J. de. (1998). Security: a new framework for analysis. Lynne Rienner Publishers.
11. Cesari, J. (2013). Why the west fears Islam: An exploration of Muslims in liberal democracies (p. 9). New York: Palgrave Macmillan.
12. Garner, S., & Selod, S. (2015). The racialization of Muslims: empirical studies of Islamophobia. Critical Sociology, 41(1), 9-19. https://doi.org/10.1177/0896920514531606
13. Goffman, E. (2009). Stigma: notes on the management of spoiled ıdentity. Simon and Schuster.
14. Gölcü, A., & Çuhadar, M. (2017). Batı toplumlarında İslamofobi’nin üretilmesinde medyanın rolü. Ombudsman Akademik, (7), 71-99. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.440215
15. Hassani, A. (2022). Navigating racialised spaces: Young Muslims negotiating a middle-class position in Denmark. Nordic journal of social research, 13(1), 67-79.
16. Honneth, A. (1995). The struggle for recognition: the moral grammar of social conflicts—axel honneth. MIT Press.
17. Hopkins, P. (2025). Global Islamophobia, Nation-states, and politics. ın everyday Islamophobia (pp. 51-73). Bristol University Press.
18. Işık, M. (2014). Medyada Yeni Yaklaşımlar. Eğitim Yayınevi.
19. Kumar, D. (2012). Islamophobia and the politics of empire. Haymarket Books.
20. Meer, N., & Modood, T. (2010). Refutations of racism in the ‘Muslim question’. İçinde Anti-Muslim Prejudice. Routledge.
21. Meer, N., & Modood, T. (2012). For “Jewish” Read “Muslim”? Islamophobia as a Form of Racialisation of Ethno-Religious Groups in Britain Today. Islamophobia Studies Journal, 1(1), 34-53. https://doi.org/10.13169/islastudj.1.1.0034
22. Okumuş, E. (2024). Din bağlamında medya – toplum ilişkileri. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 8(1), 56-76. https://doi.org/10.32711/tiad.1416194
23. Said, E. (1978). Orientalism, New York, NY: Pantheon.
24. Shaker, R. & Ahmadi, D. (2022). Everyday embodied othering experiences of young Muslims in the Netherlands. Journal of Ethnic and Migration Studies, 48(19), 4567-4585.
25. Tajfel, H., & Turner, J. C. (2004). The social identity theory of intergroup behavior. In Political psychology (pp. 276-293). Psychology Press.
26. Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
27. Yoshino, K. (2011). Covering: The hidden assault on our civil rights. Random House.