tasavvur Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi 2619-9130 Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Religious Studies Din Araştırmaları Namazın Önemi ile İlgili Bir Hadis ve Delâletiyle İlgili Tartışmalar A Hadith in the Importance of Prayer and Discussions about its Indications https://orcid.org/0000-0002-1345-4429 Kahraman Hüseyin ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ https://orcid.org/0000-0002-9948-1822 Başaran Serkan ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ 12 31 2019 5 2 1217 1251 11 08 2019 12 20 2019 Copyright © 2015, Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi 2015 Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi

Namazbirçok âyet ve hadisin önemine vurgu yaptığı ibadetlerdendir. Hatta Kur’an’danamazla birlikte anılmak, diğer ibadetler için bir değer ölçüsü olarakgörülmüştür. Hz. Peygamber’in sözlerinde namaz, kalbî bir eylem olan imanıngörünür ve yaşanır ölçüsü olarak kabul edilmiştir. Namazın terk edilmesi farklıyorumlar olmakla birlikte “küfür” kelimesiyle de ifadeedilmiştir. Bu öneminden dolayı namazın kasten terkedilmesi, namaz vaktinin farkındaolmadan kaçırılması veya gaflete düşüp namaz içerisinde birtakım yanlışlaryapılması gibi konuları içeren hadisler titizlikle ele alınıp anlaşılmayaçalışılmıştır. Üzerinde farklı yorumların yapıldığı rivayetlerden biri de“kulun kıyamet günüilk olarak namazdan hesaba çekileceğini” bildiren hadistir. Metnin devamındaise “şayet farzlarda bir eksiklik bulunursa bunların nafilelerle tamamlanacağı”haber verilmektedir. Bu muhtevasıyla rivayet; namazın tembellik ve gaflet eseriterkedilmesi, istemsiz olarak kaçırılması ve kılınırken yapılabilecek birtakımhataların telafisi gibi birçok ihtimale hamledilebilecek bir anlama sahiptir.Makalede söz konusu rivayetin senet ve metnine dönük değerlendirmeler yapılacakve zikri geçen bu ihtimâllerden hangisine delâletinin daha kuvvetli olduğutespit edilmeye çalışılacaktır.

Prayeris a worship that emphasizes the importance of many verses and hadiths. Thepassage of a prayer in the Qur'an with prayer is considered a sign of itsimportance. Even in the hadiths, prayer has been accepted as the visible andlivable measure of faith, which is a heart action and its abandonment isinterpreted differently but it is expressed with the word “blasphemy”. Becauseof this importance, the hadiths mentioning of deliberate abandonment of prayer,abduction of prayer time without knowing or the making some mistakes whilepraying have been meticulously discussed and tried to be understood. One of thedifferent interpreted hadiths is that the person will be questioned firstlyabout the prayer in the Hereafter. Because this hadith has been interpreted indifferent meanings such as the abandonment of the prayer, the failure of theprayer to be forgotten and the compensation of the mistakes made in the prayer.In this article, evaluations will be made on the deed-faith and the text of thesaid narration and will be evaluated together with many issues.

 Hadis namaz nafile kaza kıyamet Hadith prayer volunteer prayer Abdürrezzâk, Ebu Bekir Abdürrezzâk b. Hemmâm es-San‘ânî. Musannef. Nşr. Habîburrahman el-A‘zamî. 11 cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmî, 1983. Aydınlı, Abdullah. Hadis Istılâhları Sözlüğü, İstanbul: Hadisevi Yay, 2006. Aynî, Bedruddîn Ebû Muhammed Mahmud b. Ahmed el-Aynî. Umdetu’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî. 25 cilt. Beyrut: Dârü kütübi’l-ilmiyye, 2001. Bâbertî, Ebû Abdillah Muhammed b. Muhammed er-Rûmî. el‘İnâye Şerhu’l-Hidâye. Beyrût: Dâru’l-Fikr, trs. Beyhakî, Ebu Bekir Ahmed b. Hüseyin. Şu‘abu’l-Îmân. Nşr. Abdulâlî Abdul-hamîd. 14 cilt. Bombay: Mektebetu’r-Rüşd, 2003. Beyhakî, Ebu Bekir Ahmed b. Hüseyin. es-Sünenu'l-Kübrâ. 10 Cilt. Nşr. Muhammed Abdulkadir Ata. Mekke: Mektebetu Dâri’l-Bâz, 1994. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu’fî el-Buhârî. et-Târîhu’l-kebîr. 12 cilt. Beyrut: Dârü kütübi’l-ilmiyye, ts. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali er-Râzî. Şerhu Muhtasari’t-Tahâvî. Nşr. İsmetullah İneyetullah Muhammed, Beyrût: Dâru’l-Beşâiri’l-İslamiyye, 2010. Dârekutnî, Ebu’l-Hasen Ali b. Ömer. el-‘İlel, Nşr. Mahfûzurrahman Zeynullah. Riyad: Dâru’t-Tîbe, 1985. Hatîb el-Bağdâdî, Ebu Bekir Ahmed b. Ali. Târîhu Bağdâd. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts. İbn Abdilberr, Ebu Ömer Yusuf b. Abdillah en-Nemerî. et-Temhîd limâ fi’l-Muvattai mine’l-Me‘ânî ve’l-Esânîd. 24 cit. Nşr. Mustafa b. Ahmed el-Alevî – Muhammed Abdülkebîr el-Bekrî. Mağrib: Vizâratu Unûmu’l-Evkâf, 1967. İbn Abdilberr, Ebu Ömer Yusuf b. Abdillah en-Nemerî. el-İstizkâru'l-Câmi' li Mezâhibi Fukahâi'l-Emsâr ve Ulemâi'l-Aktâr fîmâ Tedammenehu'l-Muvatta' min Ma'âni'r-Re'y ve'l-Âsâr ve Şerhi Zâlike Küllihî bi'l-Îcâz ve'l-İhtisâr, 9 Cilt. Nşr. Sâlim Muhammed Atâ. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000. İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahmân b. Muhammed b. İdrîs er-Râzî. el-Cerh ve’t-Ta’dîl. Beyrût: İhyâu’t-Türâsi’l-Arabî, 1952. İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr Abdullâh b. Muhammed. el-Musannef fi’l-ehâdîs ve’l-âsâr, Nşr. Muhammed Avvâme. 26 cilt. Beyrut: Dâru Kurtuba, 2006. İbn Hacer, Ahmed b. Alî el-Askalânî. Fethu’l-bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî. 13 cilt. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 1960. İbn Hacer, Ahmed b. Alî el-Askalânî. Tehzîbu’t-Tehzîb. 12 cilt. Hindistan: Dâiratü’l-Me‘ârif en-Nizâmiyye, 1908. İbn Hibbân, Muhammed b. Hibbân el-Büstî. Kitâbu’s-Sikât. Nşr. es-Seyyid Şerefüddin Ahmed. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1975. İbn Kayyım el-Cevziyye, Ebu Abdillah Şemsüddin Muhammed b. Ebî Bekir el-Hanbelî. Medâricu’s-Sâlikîn. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘Arabî, 1996. İbn Kesîr, İsmail b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-‘Azîm. 8 cilt. Nşr. Sâmî b. Muhammed Selâme. Beyrut: Dâru’t-Tîbe, 1999. İbn Receb, Ebu’l-Ferec Abdurrahman b. Şihâbüddîn el-Hanbelî. Fethü’l-Bârî. Nşr. Ebu Muaz Târık b. Avzillah b. Muhammed. Suud: Dâru İbn Cevzî, 2001. İbn Rüşd, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed el-Kurtubî. Bidâyetü’l-Müctehid ve Nihâyetü’l-Muktesid. Beyrût: Dâru’l-Ma‘rife, 1986. İbn Sad, Ebu Abdillah Muhammed b. Sad. et-Tabakâtü’l-Kübrâ. 8 cilt. Beyrût: Dâru Sâdır, 1968.İbnü’l-Arabî, Ebû Bekr Muhammed b. Abdillâh b. Muhammed el-Meâfirî. Ârizatü’l-Ahvezî. 13 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. el-Mu’cemu’l-Müfehres li Elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm. Kâhire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1945. Mübârekpûrî, Ebû'l-Ulâ Muhammed Abdurrahmân b. Abdir-rahîm. Tuhfetu’l-Ahvezi bi şerhi câmiı’t-Tirmizî. 10 cilt. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts. Münâvî, Zeynüddîn Muhammed Abdürraûf b. Tâcil‘ârifîn b. Nûriddîn Alî. Feyzü’l-kadîr şerhu’l-Câmii’s-sağîr. 6 cilt. Beyrût: Dâru’l-ma’rife, 1994. Nesefî, Ebu’l-Berekât Hâfizuddîn Abdullah b. Ahmed. Şerhu’l-Menâr. Nşr. Yahya Muhammed el-Mübdî. Kâhire: Dâru’l-Kitâbu’l-İslâmî, 2010. Nevevî, Ebu Zekeriyya Yahya b. Şeref. Minhâcu’t-Tâlibîn ve Umdetü’l-Müftîn fi’l-Fıkh. Beyrût: Dâru’l-Ma‘rife, 1988. Sandıkçı, Kemâl. İlk Üç Asırda İslam Coğrafyasında Hadis. Ankara: D.İ.B Yay., 1991. Sindî, Ebü’l-Hasen Nûruddîn Muhammed b. Abdilhâdî es-Sindî et-Tettevî. Hâşiyetu’s-Sindî alâ Sünenü Nesâî. 8 cilt. Halep: Mektebetu’l-Matbûâti’l-İslâmiyye, 1986. Suyûtî, Celâluddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr. Şerhu Sünen-i Neseî. 8 Cilt. Nşr. Abdulfettâh Ebû Gudde. Halep: Mektebetü’l-Matbûâti’l-İslamiyye. 1986. Şankîtî, Muhammed el-Emîn b. Muhammed el-Muhtâr. Edvâu’l-Beyân fî Îzâhi’l-Kur’an bi’l-Kur’ân. Beyrut: Müessesetu’r-risâle, 1995. Şeybânî, Muhammed b. el-Hasan. Kitâbu’l-Âsâr. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1993. Taberânî, Ebu’l-Kâsım Süleyman b. Ahmed. el-Mu‘cemu’l-Evsat. 10 Cilt. Nşr. Târık b. Avzillah, Kahire: Dâru’l-Harameyn, 1994.