The aim of this study is to analyze the earthquake susceptibility of Tokat city center using the integration of Geographic Information Systems (GIS) and the Analytic Hierarchy Process (AHP). Within the scope of the study, thirteen parameters including geological, topographic, and anthropogenic factors such as distance to faults, lithology, soil characteristics, slope, building density, and population were evaluated. Through the spatial analysis of parameters weighted by the AHP method, the study area was classified into five distinct susceptibility categories. The findings reveal that "Very High" and "High" susceptibility zones are concentrated on the alluvial soils along the Yeşilırmak Valley, where urban development, commerce, and population are dense. Although "Very High" susceptible zones constitute only 5% of the study area, their overlap with the main axis of urban settlement indicates that the risk is critical in terms of exposure rather than spatial magnitude. Conversely, mountainous areas with high slopes and rocky grounds in the north and south fall into lower susceptible categories. This study provides a scientific basis for local authorities and decision-makers to determine urban transformation priorities, revise zoning plans, and develop disaster risk reduction strategies in Tokat city center.
Bu çalışmanın amacı, Tokat il merkezinin deprem duyarlılığını Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) entegrasyonu kullanarak analiz etmektir. Çalışma kapsamında faylara mesafe, litoloji, zemin özellikleri, eğim, bina yoğunluğu ve nüfus gibi jeolojik, topografik ve beşeri faktörleri içeren on üç parametre kullanılmıştır. AHS yöntemiyle ağırlıklandırılan parametrelerin mekânsal analizi sonucunda, çalışma alanı beş farklı duyarlılık kategorisine ayrılmıştır. Bulgular "Çok Yüksek" ve "Yüksek" duyarlıklı alanların kentsel gelişimin, ticaretin ve nüfusun yoğunlaştığı Yeşilırmak Vadisi boyunca uzanan alüvyal zeminler üzerinde toplandığını göstermektedir. Çalışma alanının %5’ini oluşturan "Çok Yüksek" duyarlılıklı bölgelerin kentsel yerleşimin ana aksıyla örtüşmesi, duyarlılığın mekânsal büyüklüğünden ziyade maruziyet açısından kritik olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık, kuzey ve güney kesimlerdeki yüksek eğimli ve kayalık zeminlere sahip sahalar daha düşük duyarlılık grubunda yer almaktadır. Bu çalışma, Tokat il merkezinde kentsel dönüşüm önceliklerinin belirlenmesi, imar planlarının revize edilmesi ve afet risk azaltma stratejilerinin geliştirilmesi için yerel yönetimlere ve karar vericilere bilimsel bir altlık sunmaktadır.