tead Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 2791-6391 Marmara Üniversitesi 10.55008/te-ad.1870801 Early Childhood Education Okul Öncesi Eğitim Systems Thinking in Early Childhood: A Qualitative Study of Teacher Experiences Erken Çocuklukta Sistem Düşüncesi: Öğretmen Deneyimlerine Yönelik Nitel Bir Çalışma https://orcid.org/0000-0001-5661-7534 Uçar Ayşe Mine TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI KONYA https://orcid.org/0000-0001-8487-7579 Özbey Saide GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, TEMEL EĞİTİM BÖLÜMÜ, OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI 04 16 2026 6 1 33 48 01 24 2026 03 06 2026 Copyright © 2021, Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 2021 Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi

Purpose: This study aims to examine the experiences of preschool teachers in implementing the systems thinking approach in their classrooms.Method and Materials: A qualitative phenomenological research design was used. The study group comprised 7 preschool teachers in Turkey selected via criterion sampling and used the “systems thinking in education” approach. Data collection involved a semi-structured interview form developed by the researchers. The interviews were conducted online via digital communication platforms, and the obtained data were analyzed using content analysis.Results: Teachers were primarily introduced to the approach by colleagues, aiming to enhance children’s thinking and problem-solving skills. They adapted systems thinking tools and predominantly used storytelling during implementation. While the main challenge was identified as a lack of teacher competence, the participants observed significant contributions to permanent learning and transfer skills in children. Professionally, the approach fostered new perspectives and idea generation. The recommendations include disseminating the approach, integrating it into the curriculum, and providing teacher and family training.

Amaç: Bu araştırma, sınıfında sistem düşüncesi yaklaşımını uygulayan okul öncesi öğretmenlerinin deneyimlerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Yöntem ve Araçlar: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu Türkiye’nin farklı şehirlerinde eğitim programında “eğitimde sistem düşüncesi” yaklaşımını kullanan yedi okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış olup görüşmeler, dijital iletişim platformu üzerinden çevrim içi olarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.Sonuçlar: Katılımcı öğretmenlerin çoğu sistem düşüncesi yaklaşımına meslektaşları tarafından yönlendirilmiş, çocuklara düşünme ve problem çözme becerisi edindirme ile farklı bakış açıları sunmayı hedeflemiştir. Etkinliklerinde uyarlama yaparlarken sistem düşüncesi araçlarını uyarlamakta, uygulamada çoğunlukla hikâye anlatımı yöntemini kullanmaktadırlar. Öğretmenlerin çoğu uygulamada öğretmenin donanımlı olmamasının en büyük zorluk olduğunu belirtmiş, sistem düşüncesi uygulamalarının çocuklara kalıcı öğrenme ve transfer etme açısından katkı sağladığını gözlemlemiştir. Kişisel ve mesleki yönden ise sistem düşüncesinin en çok farklı bakış açıları kazanma ve yeni fikirler üretme açısından katkı sağladığını belirtmiş, uygulama önerisi olarak yaklaşımın yaygınlaştırılması, müfredata alınması, öğretmen eğitimi ve aile eğitimi yapılması gerektiğini belirtmişlerdir.

 Sistem düşüncesi erken çocukluk eğitimi öğretmen deneyimleri fenomenoloji nitel araştırma Systems thinking early childhood education teacher experiences phenomenology qualitative research Areljung, S. (2026). Five ways of engaging with a drawing task: Exploring children’s drawing processes and emergent systems thinking. European Early Childhood Education Research Journal. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/1350293X.2026.262.4466 Ateskan, A., & Lane, J. F. (2017). Assessing teachers’ systems thinking skills during a professional development program in Turkey. Journal of Cleaner Production, 172, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.05.094 Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274. Baran, M.,Yılmaz, A. & Yıldırım, M. (2007). Okul öncesi eğitimin önemi ve okul öncesi eğitim yapılarındaki kullanıcı gereksinimleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 8, 27-44. Ben-Zvi Assaraf, O. & Orion, N. (2005). Development of system thinking skills in the context of earth system education. Journal of Research in Science Teaching, 42(5), 518-560. https://doi.org/10.1002/tea.20061 Beyer, B. K. (1987). Practical strategies for the teaching of thinking. Allyn & Bacon. Bilgiç, Ş. & Kandır, A. (2019). Erken düşünme becerilerine yönelik Türkiye’de yapılan bilimsel çalışmaların incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 69-84. https://doi.org/10.32709/akusosbil.475598 Boyraz, D. (2022). IB okullarında okutulan Türkçe öykü kitaplarının sistem düşüncesi yaklaşımı ile incelenmesi [Yüksek lisans tezi,Maltepe Üniversitesi]. Büyüköztürk, S., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, S. & Demirel, F. (2023). Bilimsel araştırma yöntemleri. (34. baskı). Pegem Akademi. Ceylan Çapar, M. & Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgubilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 295-312. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227359 Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S.B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi. Çelik, M. S. (2022). Meslektaş desteğinin öğretmenin performansı üzerindeki etkisine yönelik bir analiz [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Çelikten, A. (2022). Türk dili ve edebiyatı dersinde eğitimde sistem düşüncesi araçlarının kullanılmasının eser analizinde derin okumaya etkisi [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. Dinçer, M. (2015). A study on the dynamics of parent satisfaction and student academic achievement at schools using system dynamics modeling [Doktora tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Feriver, Ş., Olgan, R., Teksöz, G. & Barth, M. (2019). Systems thinking skills of preschool children in early childhood education contexts from Turkey and Germany. Sustainability, 11(5), 1478. https://doi.org/10.3390/su11051478 Feriver, Ş., Olgan, R., Teksöz, G. & Barth, M. (2020). Impact of early childhood education settings on the systems thinking skills of preschool children through the lens of Bronfenbrenner’s theory. Systems Research and Behavioral Science, 39(1), 85-103. https://doi.org/10.1002/sres.2749 Fisher, D. (2007). System dynamics in K-12 education: Lessons learned [Bildiri sunumu]. International System Dynamics Conference. Boston, MA, ABD. Gelman, R., & Brenneman, K. (2004). Science learning pathways for young children. Early Childhood Research Quarterly, 19(1), 150-158. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2004.01.009 Gillmeister, K. M. (2017). Development of early conceptions in systems thinking in an environmental context: An exploratory study of preschool students’ understanding of stocks & flows, behavior over time and feedback [Doktora tezi, State University of New York at Buffalo]. Hansen, P. J. K. (2009). The most important single factor influencing learning is what the learner already knows-What do the learner know about clouds, precipitation, wind and greenhouse effect; a short review of research from 1883 to 2009. In 9th EMS Annual Meeting, 9th European Conference on Applications of Meteorology (ECAM) Abstracts, held Sept. 28-Oct. 2, 2009 in Toulouse, France. Harman, D. N. (2019). The relationship between the systems thinking skills and writing skills of English preparatory schools students [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Hayes, N., O’Toole, L., & Halpenny, A. M. (2017). Introducing Bronfenbrenner: A guide for practitioners and students in early years education. Routledge. Koenig, J. A. (Ed.). (2011). Assessing 21st century skills: Summary of a workshop. National Academies Press. Kurent, B., & Avsec, S. (2023). Systems thinking skills and the ICT self-concept in preschool teachers for sustainable curriculum transformation. Sustainability, 15(20), 15131. https://doi.org/10.3390/su152015131 Mani, M., Gezelius, M., Löwgren, J., Höst, G., Koć-Januchta, M. M., Tibell, L. A. E., & Schönborn, K. J. (2026). Designing with multiple perspectives: An interactive learning environment for developing systems thinking in a carbon cycle context. Interactive Learning Environments, 34(1), 218–243. https://doi.org/10.1080/10494.820.2025.2494161 Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal eserin basım tarihi 2009) Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2. baskı). Sage. Nuhoğlu, H. (2008). İlköğretim fen ve teknoloji dersinde sistem dinamiği yaklaşımının tutuma, başarıya ve farklı becerilere etkisinin incelenmesi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Nuhoğlu, H. (2020). The effect of deduction and induction methods used in modelling current environmental issues with system dynamics approach in science education. Participatory Educational Research (PER), Vol. 7(1), pp. 111-126. https://doi.org/10.17275/per.20.7.7.1 Nuhoğlu, H., & Göktepe, E. (2021). Sistem düşüncesi perspektifinde stem eğitimi. H. Nuhoğlu (Ed.), Eğitimcinin stem öğrenme yolculuğu (s. 358-386) içinde. Pegem Akademi. Nuhoğlu, H., Ceylan Alibeyoğlu, M. & Göktepe, E. (2021). Sistem düşünürü öğretmen. H. G. Ogelman, S. Saraç, D. Amca Toklu (Ed.), Yeni nesil öğretmen (s. 491-508) içinde. Vizetek. Patton, M. Q. (2014). Nitel mülakat yapma. (M. Çakır & S. İrez, Çev.). (M. Bütün & S. B. Demir Çev. Ed.). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (s. 339-422) içinde. Pegem Akademi. Sabancı, Ç. (2023). Examining the relationship between systems thinking and environmental perception [Yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi. Sistem Düşüncesi Derneği. (2025). Sempozyum. https://egitimdesistemdusuncesi.org/index.php#section-sempozyum adresinden alındı. Soderquist, C. & Overakker, S. (2010). Education for sustainable development: A systems thinking approach. Global Environmental Research, 14(2), 193-202. Sweeney, L. B., & Sterman, J. D. (2007). Thinking about systems: Student and teacher conceptions of natural and social systems. System Dynamics Review, 23(2‐3), 285-311. https://doi.org/10.1002/sdr.366 Taşçı, A. D. (2024). Sistem düşüncesi temelli çevre eğitiminin eleştirel düşünme, üstbilişsel farkındalık ve problem çözme beceri algıları üzerindeki etkisi [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. Taşdelen, Ö. (2016). Biyoloji öğretmen adaylarının sistem düşüncesi ve biyolojik mantık yaklaşımlarına yönelik algı ve becerilerinin değerlendirilmesi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulus, B. (2023). Sistem düşüncesi yaklaşımının Türkçe dersinde ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin okuduklarını anlama becerisine etkisi. https://egitimdesistemdusuncesi.org/nedir/arastirmalar.php Yanpar Yelken, T. (2009). Öğretmen adaylarının portfolyoları üzerinde grup olarak yaratıcılık temelli materyal geliştirmenin etkileri. Eğitim ve Bilim, 34(153), 83-98.https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/825/810 Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yay.