tebd Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2459-1912 Gazi Üniversitesi 10.37217/tebd.1597035 Instructional Technologies Specialist Studies in Education (Other) Öğretim Teknolojileri Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer) Relationship between the Use of Social Media for Course Preparation, Social Media Burnout, and Creative Thinking Tendency Derse Hazırlık Amaçlı Sosyal Medya Kullanımı ve Sosyal Medya Tükenmişliği ile Yaratıcı Düşünce Eğilimi İlişkisi https://orcid.org/0000-0002-9031-5721 Kalı Soyer Makbule MARMARA ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0009-0001-1012-0423 Karalı Fatma Betül MARMARA ÜNİVERSİTESİ Advanced Online Publication 926 948 12 06 2024 03 02 2026 Copyright © 2003, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2003 Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

This study examines the relationship between the use of social media for course preparation, time spent on social media, and social media burnout with the creative thinking tendencies among undergraduate and graduate students. The study sample consists of 341 participants selected using a convenience sampling method among students pursuing undergraduate and graduate education in Türkiye. Data collection tools included a Personal Information Form developed by the researchers, the Marmara Creative Thinking Tendencies Scale, the Course Preparation subscale of the Social Media Usage Purposes Scale, and the Social Media Burnout Scale. The data were analyzed using SPSS 25.0 and Jamovi 2.3.18 software. According to the findings, participants spend an average of 3.33 hours daily on social media. The three most frequently used social media applications are Instagram (86.7%), YouTube (76.5%), and Twitter (50.1%). For academic information sharing, Instagram, DergiPark, and Twitter were the most preferred platforms. Stepwise regression analysis revealed that the use of social media for course preparation and time spent on social media together significantly predicted the creative thinking tendencies. However, social media burnout did not significantly predict creative thinking and was excluded from the model. These findings suggest that the educational use of social media can support students’ creativity while also highlighting the importance of awareness regarding the potential negative effects of excessive use.

Bu çalışmada, lisans ve lisansüstü öğrencilerinin derse hazırlık amaçlı sosyal medya kullanımı, sosyal medyada geçirilen süre ve sosyal medya tükenmişliğinin yaratıcı düşünme eğilimi ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye’de lisans ve lisansüstü eğitimlerine devam eden öğrencilerden uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 341 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak için araştırmacılar tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Marmara Yaratıcı Düşünce Eğilimleri Ölçeği, Sosyal Medya Kullanım Amaçları Ölçeği’nin Derse Hazırlık alt boyutu ve Sosyal Medya Tükenmişliği Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, SPSS 25.0 Jamovi 2.3.18 programları ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre katılımcılar, günde ortalama 3,33 saat sosyal medya kullanmaktadır. En çok kullanılan üç sosyal medya uygulaması sırasıyla Instagram (%86,7), YouTube (%76,5) ve Twitter (%50,1) olup akademik amaçlı bilgi paylaşımında ise Instagram, DergiPark ve Twitter öne çıkmıştır. Yapılan aşamalı (stepwise) regresyon analizinde, derse hazırlık amaçlı sosyal medya kullanımı ve sosyal medyada geçirilen zamanın yaratıcı düşünme eğilimini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Sosyal medya tükenmişliği, yaratıcı düşünme eğilimini anlamlı düzeyde yordamadığı için analizde model dışında bırakılmıştır. Bu bulgular, sosyal medyanın eğitsel amaçlı kullanımının öğrencilerin yaratıcılığını destekleyebileceğine işaret etmekle birlikte fazla kullanımının potansiyel olumsuz etkilerine dair farkındalığı da artırmaktadır.

 Derse hazırlık Sosyal medya Yaratıcı düşünme eğilimi Course preparation Social media Creative thinking tendencies Abi-Jaoude, E., Naylor, K. T., & Pignatiello, A. (2020). Smartphones, social media use and youth mental health. CMAJ, 192(6), 136-141. https://doi.org/10.1503/cmaj.190434 Adıgüzel, D. Ç. (2016). Sınıf öğretmenlerinin yaratıcı düşünme becerileri ile öğretmen davranışlarının öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerinin gelişimine katkısı arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Aktan, E. (2018). Sosyal medya ve sosyal kaygı: Sosyal medya kullanıcıları üzerine bir araştırma. Selçuk İletişim, 11(2), 35-53. https://doi.org/10.18094/josc.397272 Alemany-Arrebola, I., Rojas-Ruiz, G., Granda-Vera, J., & Mingorance-Estrada, Á. C. (2020). Influence of Covid-19 on the perception of academic self-efficacy, state anxiety, and trait anxiety in college students. Frontiers in Psychology, 11, 570017. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2020.570017 sayfasından erişilmiştir. Başoğlu, U. D. & Yanar, Ş. (2017). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanım amaçları ve alışkanlıklarının belirlenmesi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 6-13. Bilge, Y., Baydili, K., & Göktaş, S. (2020). Sosyal medya bağımlılığını yordamada anksiyete, stres ve günlük sosyal medya kullanımı: Meslek yüksekokulu örneği. Bağımlılık Dergisi, 21(3), 223-235. Brautsch, L. A. S., Lund, L., Andersen, M. M., Jennum, P. J., Folker, A. P., & Andersen, S. (2023). Digital media use and sleep in late adolescence and young adulthood: A systematic review. Sleep Medicine Reviews, 68, 101742. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2022.101742 Cabongcal, J. M. C., Sanita, L. C., Sanita, L. C., Mancao, E. C., & Fabito, B. S. (2022). Mitigating depression, anxiety, and stress among undergraduate Students through online learning satisfaction. 6th International Conference on Digital Technology in Education içinde (s. 254-258). https://doi.org/10.1145/3568739.3568782 Chan, S. & Yuen, M. (2014). Personal and environmental factors affecting teachers’ creativity-fostering practices in Hong Kong. Thinking Skills and Creativity, 12, 69-77. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2014.02.003 Chai, J. X. & Fan, K. K. (2017). Constructing creativity: Social media and creative expression in design education. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(1), 33-43. https://doi.org/10.12973/ejmste/79321 Corso, R. & Robinson, C. H. (2013). Enhancing creative thinking abilities through the use of social media. (Doktora Tezi). https://www.ijkie.org/IJKIE_Vol_1_2013_RON%20CORSO.pdf sayfasından erişilmiştir. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. b.). Lawrence Erlbaum Associates. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4. b.). Sage. Çömlekçi̇, M. F. & Başol, O. (2019). Gençlerin sosyal medya kullanım amaçları ile sosyal medya bağımlılığı ilişkisinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(4), 173-188. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.525652 Dane, A. & Bhatia, K. (2023). The social media diet: A scoping review to investigate the association between social media, body image and eating disorders amongst young people. PLOS Global Public Health, 3(3), e0001091. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0001091 Daud, A. M., Omar, J., Turiman, P., & Osman, K. (2012). Creativity in science education. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 59, 467-474. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.302 Faisal, R. A., Jobe, M. C., Ahmed, O., & Sharker, T. (2022). Mental health status, anxiety, and depression levels of Bangladeshi university students during the Covid-19 pandemic. International Journal of Mental Health and Addiction, 20(3), 1500-1515. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00458-y Feist, G. J. & Barron, F. X. (2003). Predicting creativity from early to late adulthood: Intellect, potential, and personality. Journal of Research in Personality, 37(2), 62-88. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00536-6 Gulzar, M. A., Ahmad, M., Hassan, M., & Rasheed, M. I. (2022). How social media use is related to student engagement and creativity: Investigating through the lens of intrinsic motivation. Behaviour & Information Technology, 41(11), 2283-2293. Guilford, J. P. (1967). The nature of human intelligence. McGraw-Hill. Gül, A. & Akyüz, E. Y. (2019). Sosyal medya kullanımı: Yeme bozukluğu nedeni olabilir mi? Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 1(1), 28-32. Gündoğan, S. (2022). Sosyal medya tükenmişliği ölçeğinin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bağımlılık Dergisi, 23(4), 402-409. https://doi.org/10.51982/bagimli.1053234 Gündüzalp, C. (2021). Web 2.0 araçları ile zenginleştirilmiş çevrimiçi öğrenmenin öğrencilerin üst bilişsel ve yaratıcı düşünme becerilerine etkisi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(3), 1158-1177. Haddad, J. M., Macenski, C., Mosier-Mills, A., Hibara, A., Kester, K., Schneider, M., Conrad, R. C., & Liu, C. H. (2021). The impact of social media on college mental health during the Covid-19 pandemic: A multinational review of the existing literature. Current Psychiatry Reports, 23(11), 70. https://doi.org/10.1007/s11920-021-01288-y Han, B. (2018). Social media burnout: definition, measurement instrument, and why we care. Journal of Computer Information Systems, 58(2), 122-130. https://doi.org/10.1080/08874417.2016.1208064 Harren, N., Walburg, V., & Chabrol, H. (2021). Studying social media burnout and problematic social media use: The implication of perfectionism and metacognitions. Computers in Human Behavior Reports, 4, 100117. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2021.100117 Henderson, D. A. & Denison, D. R. (1989). Stepwise regression in social and psychological research. Psychological Reports, 64(1), 251–257. http://doi:10.2466/pr0.1989.64.1.251 Islam, H. S., Budiyono., & Siswanto. (2022). Creative thinking skills from the best of self-efficacy. AIP Conference Proceedings, 2566(1), 020008. https://doi.org/10.1063/5.0120228 Ivcevic, Z. & Hoffmann, J. D. (2022). The creativity dare: Attitudes toward creativity and prediction of creative behavior in school. The Journal of Creative Behavior, 56(2), 239-257. https://doi.org/10.1002/jocb.527 Jahnke, I., Haertel, T., & Wildt, J. (2017). Teachers’ conceptions of student creativity in higher education. Innovations in Education and Teaching International, 54(1), 87-95. https://doi.org/10.1080/14703297.2015.1088396 Joo, T. M. & Teng, C. E. (2017). Impact of social media (Facebook) on human communication and relationships: A view on behavioral change and social unity. International Journal of Knowledge Content Development & Technology, 7(4). http://ijkcdt.net/xml/12711/12711.pdf sayfasından erişilmiştir. Kalayci, S. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (5. b.). Asil. Kang, B. (2021). How the Covid-19 pandemic is reshaping the education service. J. Lee & S. H. Han (Ed.), The future of service post-Covid-19 pandemic, volume 1: Rapid adoption of digital service technology içinde (s. 15-36). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-33-4126-5_2 Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (31. b.). Nobel. Karataş, Z., Yavuzer, Y., & Gündoğdu, R. (2019). Beliren yetişkinlikte saldırganlık: Kişisel ve ailesel risk faktörleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 61-85. https://doi.org/10.17860/mersinefd.516925 Kesici, A. (2022). The effect of digital literacy on creative thinking disposition: The mediating role of lifelong learning disposition. Journal of Learning and Teaching in Digital Age, 7(2), 260-273. https://doi.org/10.53850/joltida.1063509 Khodayarian, M., Salimi, T., Nasiriani, K., & Javadi, S. (2017). A comparison of creativity in nursing undergraduate and graduate students of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences in 2014. The Journal of Medical Education and Development, 11(4), 319-329. Konuk, N. & Güntaş, S. (2019). Sosyal medya kullanımı eğitimi ve bir eğitim aracı olarak sosyal medya kullanımı. International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 3(4), 1-25. Lin, L. Y., Sidani, J. E., Shensa, A., Radovic, A., Miller, E., Colditz, J. B., ..., & Primack, B. A. (2016). Association between social media use and depression among US young adults. Depression and Anxiety, 33(4), 323-331. https://doi.org/10.1002/da.22466 Liu, C. & Ma, J. (2020). Social media addiction and burnout: The mediating roles of envy and social media use anxiety. Current Psychology, 39(6), 1883-1891. https://doi.org/10.1007/s12144-018-9998-0 Livingston, L. (2010). Teaching creativity in higher education. Arts Education Policy Review, 111(2), 59-62. https://doi.org/10.1080/10632910903455884 Marks, R. J., De Foe, A., & Collett, J. (2020). The pursuit of wellness: Social media, body image and eating disorders. Children and Youth Services Review, 119, 105659. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105659 Maslach, C. & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205 Meshi, D. & Ellithorpe, M. E. (2021). Problematic social media use and social support received in real-life versus on social media: Associations with depression, anxiety and social isolation. Addictive Behaviors, 119, 106949. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2021.106949 Ortak, Ş. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme eğilimleri ile girişimcilik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir. Özçirpici, B., Aydin, N., & Aydin, K. Y. (2021). Social media use, addiction and burnout levels of hospital employees, effective factors: A cross sectional study. International Neuropsychiatric Disease Journal, 15(3), 34-41. https://doi.org/10.9734/indj/2021/v15i330157 Özen, Ü., Çam, H., Can, D., & Dönmez, Ö. (2018). Uzaktan yükseköğretim öğrencilerinin sosyal medyanın eğitim boyutu konusundaki algıları ve eğitim amaçlı sosyal medya kullanımlarının belirlenmesi. The Journal of International Scientific Researches, 3(1), 64-72. Özer, M. A. & Kırık, A. M. (2021). Eğitimde sosyal medyanın kullanımı. The Journal of Academic Social Science Studies, 14(87), 393-408. https://doi.org/10.29228/JASSS.52079 Özgenel, M. & Çetin, M. (2017). Marmara yaratıcı düşünme eğilimleri ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 46(46), 113-132. https://doi.org/10.15285/maruaebd.335087 Power, D. J. & Phillips-Wren, G. (2011). Impact of social media and web 2.0 on decision-making. Journal of Decision Systems, 20(3), 249-261. https://doi.org/10.3166/jds.20.249-261 Shah, N., Bano, S., Saraih, U. N., Abdelwahed, N. A. A., & Soomro, B. A. (2023). Leading towards the students’ career development and career intentions through using multidimensional soft skills in the digital age. Education + Training, 65(6/7), 848-870. https://doi.org/10.1108/ET-12-2022-0470 Shi, C., Yu, L., Wang, N., Cheng, B., & Cao, X. (2020). Effects of social media overload on academic performance: A stressor–strain–outcome perspective. Asian Journal of Communication, 30(2), 179-197. https://doi.org/10.1080/01292986.2020.1748073 San, İ. (1993). Sanatta yaratıcılık, oyun, drama. A. Ataman (Ed.), Yaratıcılık ve eğitim içinde (s. 69-99). Türk Eğitim Derneği. Sternberg, R. J. (2003). Development of creativity as a decision making process. I. R. K. Sawyer, V. John-Steiner, S. Moran, R. J. Sternberg, D. H. Feldman, J. Nakamura, & M. Csikszentmihalyi (Ed.), Creativity and development içinde (s. 91–138). Oxford University. Sun, X. (2020). Social media use and student creativity: The mediating role of student engagement. Social Behavior and Personality: An International Journal, 48(10), 1-8. https://doi.org/10.2224/sbp.9356 Şişman-Eren, E. (2014). Sosyal medya kullanım amaçları ölçeğinin geliştirilmesi ve bazı değişkenlere göre incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(4), 230-243. Tavakol, M. & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd Tayhan, A., Çetinkaya, A., Özmen, D., Büyük, D. Ş., & Uyar, F. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin akademik başarılarına göre yaratıcı düşünce ve bilişsel esneklik düzeylerinin karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 10(1), 42-51. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.1273021 Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7. b.). Pearson. Torrance, E. P. (1983). Creativity in the classroom. National Education. Torrance, E. P. (1987). Teaching for creativity. S. G. Isaksen (Ed.), Frontiers of creativity research: Beyond the basics içinde (s. 189-215). Bearly. Türkdoğan, M. & Özgenel, M. (2021). Öğretmenlerin yaratıcı düşünme eğilimleri ile okul iklimi arasındaki ilişki. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(12), 190-213. https://doi.org/10.19160/ijer.815200 TÜİK. (2022). Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/45587 sayfasından erişilmiştir. Twenge, J. M. (2009). Generational changes and their impact in the classroom: Teaching generation me. Medical Education, 43(5), 398-405. https://doi.org/10.1111/j.1365-2923.2009.03310.x Twenge, J. M. (2013a). Does online social media lead to social connection or social disconnection? Journal of College and Character, 14(1), 11-20. https://doi.org/10.1515/jcc-2013-0003 Twenge, J. M. (2013b). Teaching generation me. Teaching of Psychology, 40(1), 66-69. https://doi.org/10.1177/0098628312465870 Vannucci, A., Flannery, K. M., & Ohannessian, C. M. (2017). Social media use and anxiety in emerging adults. Journal of Affective Disorders, 207, 163-166. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.08.040 Wang, L. & Ismail-Kamal, J. B. (2022). Social media and creativity of college students: A literature review. Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities (MJSSH), 7(10), e001829-e001829. https://doi.org/10.47405/mjssh.v7i10.1829 Winstone, L., Mars, B., Haworth, C. M., & Kidger, J. (2023). Types of social media use and digital stress in early adolescence. The Journal of Early Adolescence, 43(3), 294-319. https://doi.org/10.1177/02724316221105560