Bu araştırmada, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 2014–2024 yılları arasında çocuklarla çalışılan ve “çocuk gelişimi” anahtar kelimesinin kullanıldığı lisansüstü tezlerin etik açıdan incelenmesi amaçlanmıştır. Çocukların katılımcı olduğu lisansüstü tezler, içerik analizi ve doküman incelemesi yöntemleriyle değerlendirilmiştir. İncelenen 829 lisansüstü tezden 393’ü çocuklarla yapılmış olduğu ve yalnızca %2,29’unda “yüksek yarar–sıfır zarar” ilkesine vurgu yapıldığı belirlenmiştir. Çocuklarla çalışılan tezlerin %59,54’ünde aile onamı, %15,78’inde çocuk onamı alındığına ilişkin beyan bulunmaktadır. Etik kurul izni alındığına ilişkin beyan bulunan tezlerin oranı %72,76, etik uygunluk bildirimi oranı ise %68,19 olarak belirlenmiştir. Ayrıca tezlerin %90,08’inde gizlilik ve mahremiyet ilkesine yer verilmiştir. Gizlilik ve mahremiyet ilkesine uyulmayan tezlerde çocukların resimlerinin ya da kişisel bilgilerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, temel etik ilkelerin çocuk katılımcılarla yürütülen araştırmalarda yeterince gözetilmediğini ortaya koymaktadır. Ancak çocukların araştırmalarda savunmasız bir grup olması, etik süreçlerin titizlikle planlanmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda çocuklarla yapılacak araştırmalarda etik kurul üyelerinin ve alan uzmanlarının rehberliğinde risklerin öngörülmesi ve çözüm yollarının belirlenmesi önerilmektedir. Araştırmacıların tezlerinde etik süreçlere dair detaylı bilgi sunmaları, şeffaflığı ve hesap verebilirliği artıracaktır.
This study aims to conduct an ethical analysis of postgraduate theses from the Higher Education Council National Thesis Center database (2014–2024) involving child participants and using the keyword “child development.” The theses were evaluated using content analysis and document review methods. It was determined that 393 of the 829 theses examined were conducted with children and only 2.29% of the theses emphasized the “high benefit–zero harm” principle. Parental consent was declared in 59.54% of the studies, while child assent was declared in merely 15.78%. The rate for theses stating ethics committee approval was 72.76%, with ethical compliance notifications at 68.19%. Although 90.08% of the theses addressed the principle of confidentiality and privacy, some violated it by including children's photographs or personal information. These findings reveal that fundamental ethical principles are inadequately observed in research with child participants. However, as children constitute a vulnerable group, the meticulous planning of ethical processes is imperative. In this context, in the research with children, it is recommended to anticipate risks and formulate solutions under the guidance of ethics committee members and field experts. Detailed reporting of ethical processes by researchers in theses will enhance transparency and accountability.