Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, bilimsel araştırma, veri analizi ve akademik yazım süreçlerinde yapay zekâ (AI) tabanlı araçların giderek artan kullanımının farkındadır. Bununla birlikte, bu tür araçların kullanımı; bilimsel dürüstlük, şeffaflık, insan denetimi ve etik yayıncılık ilkeleriyle tam uyumlu olmak zorundadır.
Bu politika, Committee on Publication Ethics (COPE) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayımlanan güncel etik ilke ve öneriler esas alınarak hazırlanmıştır.
1. Yapay Zekâ Sistemleri Yazar Olarak Gösterilemez
ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude veya benzeri yapay zekâ sistemleri hiçbir koşulda yazar olarak listelenemez.
Yapay zekâ araçları; akademik sorumluluk üstlenemez, etik beyanlarda bulunamaz, çıkar çatışması bildiremez ve telif hakkı devri gibi yükümlülükleri yerine getiremez. Bu nedenle, dergiye gönderilen tüm çalışmalarda yazar olarak belirtilen kişilerin gerçek ve çalışmaya entelektüel katkı sağlamış insan bireyler olması zorunludur.
2. Yapay Zekâ Kullanımı Açık ve Amaç Odaklı Şekilde Beyan Edilmelidir
Makalenin hazırlanma sürecinde herhangi bir yapay zekâ aracından yararlanılmışsa, bu durum yazarlar tarafından açık ve net bir şekilde beyan edilmelidir.
Bu beyan;
• “AI Katkı Beyanı” başlığı altında
• veya uygun görüldüğü durumlarda “Teşekkür” bölümünde
yer almalıdır.
Beyanda yalnızca yapay zekâ kullanıldığı belirtilmemeli; kullanılan aracın adı, sürümü (veya yılı) ve hangi amaçla kullanıldığı açıkça ifade edilmelidir. Bu düzeyde şeffaflık, COPE ve WAME etik standartlarının bir gereğidir.
Örnek beyanlar:
• “Bu çalışmada ChatGPT (OpenAI, sürüm 4.0, 2025) yalnızca İngilizce dil düzenlemesi amacıyla kullanılmıştır. Veri analizi, yorumlama ve sonuçların tüm sorumluluğu yazarlara aittir.”
• “Python kodlarında hata tespiti ve sadeleştirme amacıyla GitHub Copilot kullanılmış, tüm kodlar ve çıktılar yazarlar tarafından kontrol edilmiştir.”
• “Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde herhangi bir yapay zekâ aracı kullanılmamıştır.”
3. Yapay Zekâ Destekli İçeriğin Tüm Sorumluluğu Yazarlara Aittir
Yapay zekâ araçları yardımıyla üretilen veya düzenlenen tüm metinler, şekiller, tablolar, kodlar ve analizler yazarlar tarafından doğrulanmalı, kontrol edilmeli ve onaylanmalıdır.
Yapay zekâ kaynaklı hatalar, yanıltıcı ifadeler, yanlış atıflar veya uydurma kaynaklar dâhil olmak üzere ortaya çıkabilecek tüm sorunların sorumluluğu tamamen yazarlara aittir.
Doğrulanmamış veya bilimsel olarak temellendirilemeyen yapay zekâ çıktılarının bilimsel içerik olarak sunulması, yayın etiği ihlali olarak değerlendirilir.
4. Editörler ve Hakemler İçin İlkeler
• Editörler ve hakemler; makale metni, veri setleri, görseller veya ek dosyalar dâhil olmak üzere hiçbir gizli içeriği yapay zekâ platformlarına yükleyemez.
• Bu tür uygulamalar gizlilik ihlali anlamına gelebilir.
• Yapay zekâ araçları yalnızca sınırlı dil veya teknik destek amacıyla kullanılabilir; editöryal kararlar veya hakem değerlendirmeleri için kullanılamaz.
• Tüm editöryal ve hakemlik kararları daima insan değerlendirmesine dayanmalıdır.
• AI tespit araçları yardımcı bir araç olarak kullanılabilir; ancak elde edilen sonuçlar dikkatle yorumlanmalı ve tek başına karar gerekçesi olarak kabul edilmemelidir.
5. Yapay Zekânın Kabul Edilebilir Kullanım Alanları
Dergi, yapay zekâ araçlarının yalnızca destekleyici ve sınırlı amaçlarla kullanılmasına izin verir. Bunlar arasında:
• dilbilgisi, yazım ve anlatım iyileştirmeleri,
• kod yazımı veya hata ayıklama desteği (ör. Python, R),
• kavramsal veya şematik görsellerin oluşturulması,
• metnin okunabilirliğinin artırılması (anlam değiştirilmeden)
yer almaktadır.
Yapay zekâ araçları; veri üretimi, sonuç oluşturma, kaynak uydurma veya analitik bulguların değiştirilmesi amacıyla kullanılamaz.
6. Temel İlke
Yapay zekâ, akademik üretimde insan zekâsının ve bilimsel katkının yerine geçen bir unsur değil; yalnızca yardımcı bir araç olarak değerlendirilmelidir.
Araştırma fikrinin geliştirilmesi, yöntem tasarımı, analiz, yorum ve tartışma bölümleri yazarların kendi entelektüel emeğini yansıtmalıdır.
Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, bu dengenin korunmasını etik ve sorumlu bilimsel yayıncılığın temel unsurlarından biri olarak kabul eder.