İlan Sitelerine Yönelik AHP ve GİA Temelli Karar Destek Modeli: Araç Seçimi Problemi Uygulaması

Abstract

Bu çalışmada, karar vericiler tarafından tanımlanan kriterlere dayalı olarak ilan sitelerinden seçilen araçların puanlandırılması ve sıralanmasına yönelik bir uygulama önerilmiştir. Bu yaklaşım, sıkça karşılaşılan karar verme durumlarında kaybedilen zamanı azaltmayı amaçlamaktadır. Kriter ağırlıkları, iki karar vericinin ayrı ayrı tanımladığı rölatif karşılaştırma verileri kullanılarak Analitik Hiyerarşi Prosesi ile belirlenmiştir. Alternatiflere ait derece ve sıralama verileri Gri İlişki Analizi kullanılarak elde edilmiştir. Karar verici A’nın kullanım profili, beklenti ve ihtiyaçları doğrultusunda ilk sırayı %91’lik bir puanla C segment, sedan, otomatik şanzıman, 1.8 litre motor hacmine sahip hibrid araç almıştır. Karar verici B için ise sonuç, sedan gövde tipine, otomatik şanzımana ve 1,5 litre motor hacmine sahip D-segment araç olup, %85’lik bir puanla birinci sırada yer almıştır. Karar vericilerin zaman kısıtından dolayı karşılaştırma matrisinin tamamlanamadığı durumlarda, eşit ağırlıklar varsayımına dayalı yapılan analizlerde, yine C segment, sedan, otomatik, 1,8 litre motor hacmine sahip hibrid araç %81’lik bir Gri İlişki Derecesi ile birinci sırada yer almıştır.

Keywords

• Çok kriterli karar verme
• analitik hiyerarşi prosesi
• gri ilişkisel analiz
• ilan siteleri
• araç seçimi

AHP and GRA-Based Decision Support Model for Classified Ad Websites: A Case Study on Vehicle Selection

Abstract

This study proposes an application for scoring and ranking vehicles selected from classified ads based on criteria defined by decision-makers. The approach aims to reduce the time wasted in commonly encountered decision-making situations. The criteria weights were determined using the Analytic Hierarchy Process based on relative comparison data separately defined by two decision-makers. The degree and ranking data for the alternatives were obtained through Grey Relational Analysis. For Decision Maker A, the highest-ranking vehicle was a hybrid car with a C-segment, sedan body type, automatic transmission, and a 1.8-liter engine capacity, scoring 91%. For Decision Maker B, the result was a D-segment vehicle with a sedan body type, automatic transmission, and a 1.5-liter engine capacity, ranking first with 85%. In situations where the comparison matrix could not be completed due to time constraints, an analysis based on the assumption of equal weights indicated that the hybrid car with a C-segment, sedan body type, automatic transmission, and a 1.8-liter engine capacity ranked first with a Grey Relational Degree of 81%.

Keywords

• Multi-criteria decision making
• analytic hierarchy process
• grey relational analysis
• classified ad websites
• vehicle selection

References

1. Kul Y, Şeker A, Yurdakul M. Bulanık çok kriterli karar verme yöntemlerinin alışılmamış imalat yöntemlerinin seçiminde kullanılması. Gazi Univ Müh Mim Fak Derg 2014; 29(3).
2. Pophali GR, Chelani AB, Dhodapkar RS. Optimal selection of full-scale tannery effluent treatment alternative using integrated AHP and GRA approach. Expert Syst Appl 2011; 38(9): 10889-10895.
3. Gülçiçek Tolun B, Tümtürk A. AHP ile bütünleşik gri ilişkisel analiz yöntemi ile makine seçimi: Tarım makinaları üretim işletmesinde bir uygulama. Yön ve Ekon Derg 2020; 27(1): 21-34.
4. Samvedi A, Jain V, Chan FTS. An integrated approach for machine tool selection using fuzzy analytical hierarchy process and grey relational analysis. Int J Prod Res 2011; 50(12): 3211-3221.
5. Tayyar N, Akcanlı F, Genç E, Erem I. BİST’e kayıtlı bilişim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren işletmelerin finansal performanslarının analitik hiyerarşi prosesi (AHP) ve gri ilişkisel analiz (GİA) yöntemiyle değerlendirilmesi. Muh ve Fin Derg 2014; 61: 19-40.
6. Wang Z, Lei T, Chang X, Shi X, Xiao J, Li Z, et al. Optimization of a biomass briquette fuel system based on grey relational analysis and analytic hierarchy process: A study using cornstalks in China. Appl Energy 2015; 157: 10.1016/j.apenergy.2015.04.079
7. Ballı S, Karasulu B, Korukoğlu S. En uygun otomobil seçimi problemi için bir bulanık PROMETHEE yöntemi uygulaması. Dokuz Eylul Univ Ikt Id Bil Fak Derg 2016; 22(1): 139-147.
8. Yavaş M, Ersöz T, Kabak M, Ersöz F. Otomobil seçimine çok kriterli yaklaşım önerisi. Isl ve Ikt Cal Derg 2014; 2(4): 110-118.

9. Ghadikolaei S, Esbouei K, Antucheviciene J. Applying fuzzy MCDM for financial performance evaluation of Iranian companies. Technol Econ Dev Econ 2014; 20: 10.3846/20294913.2014.913274
10. Gnanasekaran S, Ilangkumaran M, Govindan N, Raja A, Ragunadhan PM, Prakash J. A hybrid MCDM approach for evaluating an automobile purchase model. Int J Inf Decis Sci 2013; 5: 50-85.
11. Hu J, Peng J. Application of supplier selection based on the AHP theory. Knowl Acquis Model Worksh (Int Symp) 2008: 1095-1097.
12. Punniyamoorty M, Ponnusamy M, Lakshmi G. A combined application of structural equation modeling (SEM) and analytic hierarchy process (AHP) in supplier selection. Bench Int J 2012; 19(1): 70-92.
13. Kannan V. Benchmarking the service quality of ocean container carriers using AHP. Bench Int J 2010; 17(5): 637-656.
14. Yılmaz S. Uçak seçim kriterlerinin değerlendirilmesinde AHP ve bulanık AHP uygulaması. MSc, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2006.
15. Saaty TL. Decision making with the Analytic Hierarchy Process. Int J Serv Sci 2008; 1: 83-98.
16. Saaty TL. Theory and Applications of the Analytic Network Process. USA: RWS Publications; 2005.
17. Deng JL. Introduction to grey system theory. J Grey Syst 1989; 1(1): 1-24.
18. Feng CM, Wang RT. Performance evaluation for airlines including the consideration of financial ratios. J Air Transp Manage 2000; 6: 133-142.
19. Ecer F, Günay F. Borsa İstanbul’da işlem gören turizm şirketlerinin finansal performanslarının gri ilişkisel analiz yöntemiyle ölçülmesi. Anatolia 2014; 25(1): 35-48.
20. Güngör İ, İşler DB. Analitik hiyerarşi yaklaşımı ile otomobil seçimi. Ulus Yön Ikt İsb Derg 2005; 1(2): 21-33.
21. “Energy Market Regulatory Authority (EPDK). Monthly Bulletins.” https://bildirim.epdk.gov.tr/bildirim-portal/faces/pages/tarife/petrol/yonetim/bultenSorgulaAylik.xhtml (accessed May 03, 2024).
22. “Euro NCAP. The Ratings Explained.” https://www.euroncap.com/en/car-safety/the-ratings-explained/(accessed May 03, 2024).
23. “Consumer Reports. The Cost of Car Ownership.” https://www.consumerreports.org/cars/car-maintenance/the-cost-of-car-ownership-a1854979198/(accessed May 03, 2024).
24. “J.D. Power 2024 U.S. Vehicle Dependability Study.” https://www.jdpower.com/business/press-releases/2024-us-vehicle-dependability-study-vds (accessed May 03, 2024).