YAPAY ZEKA (AI) KULLANIM POLİTİKASI VE ETİK İLKELERİ

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, bilimsel bilginin inşasında özgünlük, eleştirel düşünce, veri güvenilirliği ve akademik dürüstlük ilkelerini temel alır. Üretken Yapay Zeka (AI) ve Büyük Dil Modellerinin (LLM) akademik araştırmalardaki hızlı entegrasyonu, bu araçların kullanım sınırlarının uluslararası yayın etiği (COPE, WAME) ve indeksleme (Web of Science, Scopus, TR DİZİN) standartları çerçevesinde kesin hatlarla belirlenmesini zorunlu kılmıştır.

Dergimize makale sunan tüm yazarlar, aşağıda çerçevesi çizilen Yapay Zeka Kullanım Politikası'nı okumuş, anlamış ve kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılırlar.

1. Yazarlık Statüsü ve Sorumluluk

Yapay zeka araçları (ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot vb.), insan zekâsının gerektirdiği hukuki ve etik sorumlulukları (çıkar çatışması beyanı, telif hakkı devri, araştırma bütünlüğü vb.) üstlenemeyeceği için hiçbir koşulda yazar veya eş yazar olarak gösterilemez. Makalede yer alan fikirlerin, argümanların, verilerin ve ulaşılan sonuçların tüm hukuki ve akademik sorumluluğu münhasıran insan yazar(lar)a aittir.

2. İzin Verilen Yapay Zeka Kullanım Alanları (Sınırlandırılmış Kullanım)

Dergimiz, yapay zeka araçlarının araştırmanın çekirdek yapısını ve akademik üslubunu bozmadan, yalnızca teknik ve araçsal düzeyde kullanılmasına müsaade eder. Yapay zeka araçları yalnızca aşağıdaki hususlarda kullanılabilir:

• Dil ve Üslup İyileştirmesi (Proofreading): Metnin İngilizce veya Türkçe dil bilgisi, imla, çeviri ve akıcılık kontrollerinin yapılması.
• Veri Analizi ve İstatistiksel İşlemler: Bizzat yazar(lar) tarafından toplanmış ve doğruluğu teyit edilmiş ham veya istatistiki verilerin (yazılım tabanlı araçlar vasıtasıyla) kodlanması, analizi veya tasnif edilmesi.
• Görselleştirme ve Biçimlendirme: Yazarın sağladığı veriler ışığında grafik, tablo veya şema oluşturulması; referans ve kaynakça düzenlemelerinin yapılması.

3. Kesinlikle Yasaklanan Yapay Zeka Kullanımları

Bilimsel problematiğin inşası ve literatüre katkı sağlama süreçleri doğrudan yazarın entelektüel emeğine dayanmalıdır. Bu bağlamda:

• Makalenin kavramsal çerçevesinin, hipotezlerinin veya temel argümanlarının yapay zekaya ürettirilmesi,
• Giriş, literatür taraması, bulguların tartışılması ve sonuç bölümleri dâhil olmak üzere, metnin ana iskeletinin ve içerik paragraflarının yapay zeka tarafından yazdırılması,
• Kaynak Uydurma (Hallucination): Doğruluğu teyit edilmemiş, literatürde fiziksel veya dijital karşılığı (DOI) bulunmayan, yapay zeka tarafından türetilmiş sahte atıfların ve sahte verilerin kullanılması kesinlikle yasaktır. Tespiti halinde çalışma yayım kararı almış olsa dahi iade edilir. 

4. Şeffaflık İlkesi ve "Yapay Zeka Beyan Formu" Zorunluluğu

Araştırma ve yazım sürecinin herhangi bir aşamasında (izin verilen sınırlar dâhilinde dahi olsa) yapay zeka araçlarından faydalanan yazar(lar), makale gönderimi esnasında "Yazar Katkı ve Yapay Zeka Beyan Formu"nu eksiksiz olarak doldurmak ve sisteme yüklemek zorundadır.

Bu beyanda aşağıdaki hususlar şeffaf bir şekilde detaylandırılmalıdır:

• Kullanılan Aracın Künyesi: Yapay zeka aracının adı, markası ve sürümü (Örn: OpenAI ChatGPT-4.0, Grammarly Premium, DeepL Pro vb.).
• Kullanım Amacı: Aracın araştırmanın hangi aşamasında ne amaçla kullanıldığı (Örn: Sadece veri seti analizi için kullanılmıştır veya Özet bölümünün İngilizce çevirisi için kullanılmıştır).
• Ölçek ve Kapsam: Aracın makalenin genelinde mi yoksa belirli bir alt başlığında mı (Örn: Sadece Tablo 3'ün istatistiksel dökümü) kullanıldığının açıkça ifade edilmesi.

5. Yaptırım ve İade Koşulları (Sıfır Tolerans Politikası)

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi Editör Kurulu, sisteme yüklenen tüm makaleleri gelişmiş intihal ve yapay zeka tespit yazılımları (Turnitin, iThenticate, AI Detector vb.) ile titizlikle inceler.

• Makale gönderim sürecinde yapay zeka kullanımına dair beyanda bulunulmamasına rağmen, editöryal inceleme veya hakem değerlendirmesi aşamasında yapay zeka kullanımı tespit edilirse,
• Veyahut yapılan beyanın gerçeği yansıtmadığı, yapay zekanın salt dil kontrolü/veri analizi sınırlarını aşarak makalenin metin üretiminde/içerik yazımında kullanıldığı saptanırsa;
• Çalışma atıflarının genel uyumsuzluğu tespit edilirse

İlgili çalışma, hakem sürecine bakılmaksızın ve yazara herhangi bir düzeltme hakkı tanınmaksızın derhâl iade edilecek ve kesin olarak reddedilecektir. Yayın etiğinin ağır bir ihlali olan bu durumun tespiti hâlinde, ilgili yazar(lar)ın dergimize gelecekte yapacakları başvurular da değerlendirmeye alınmayacaktır. Tüm içeriklerin doğruluğu, entelektüel mülkiyeti ve etik uyumluluğu bütünüyle yazarlara aittir.