<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article         dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>tsa</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1301-370X</issn>
                                                                                                        <publisher>
                    <publisher-name>Akademisyenler Birliği Derneği</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>AN APPLICATION EXAMPLE RELATED WITH LEXICAL VIEW OF TURKISH LESSON AND STUDY BOOKS</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>TÜRKÇE DERS VE ÇALIŞMA KİTAPLARININ SÖZCÜKSEL GÖRÜNÜMLERİNE İLİŞKİN ÖRNEK BİR UYGULAMA</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Mert</surname>
                                    <given-names>Esra Lüle</given-names>
                                </name>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20130201">
                    <day>02</day>
                    <month>01</month>
                    <year>2013</year>
                </pub-date>
                                        <volume>172</volume>
                                        <issue>172</issue>
                                        <fpage>151</fpage>
                                        <lpage>169</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20151009">
                        <day>10</day>
                        <month>09</month>
                        <year>2015</year>
                    </date>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2015, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2015</copyright-year>
                    <copyright-holder>Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>Turkish language teaching includes many critical elements such as  curriculum and books as learning tools. These books should provide Turkish usage  opportunities and introduce all properties of the target language. In vocabulary  teaching, a complimentary process in Turkish teaching, in light of the consideration  that Turkish text and study books are important tools, the aim of the currenmt study  is to examine the lexical view in the texts and activities in 8. grade Turkish text and  study books in context of the measures determined by Güneyli (2011). This  research is a descriptive research in “scanning on a produced structure” model. In  the research; primary education 8th grade Turkish text and study books were  examined in context of lexical view. The books were examined in direction of  measures related with lexical view determined by Guneyli (2011) under 5 main  headlines and 18 sub headings. While 6 out of 18 sub headings were found in the  examined books, 9 sub headings could not be detected in the examined books. 3  sub headings were partially detected. In the examined study book, the ratio of  activities related with word teaching is 32%. Word and concept differentiation is  detected in 2 activities but conceptualization did not take place. In the examined  books, ratio of foreign words was determined as 13% in context of the texts. In  15,8% of the activities in the examined study books the students were assured to  make comment and explanation about the meaning of the word. In 12,6% of the  activities the students were given the opportunity to use the words which they  recently learned. It was observed that the determined ratios are not in sufficient  level and variety.</p></trans-abstract>
                                                                                                                                    <abstract><p>Türkçenin eğitimi ve öğretimi süreci, çok sayıda ögenin birleşiminin ürünüdür.  Bu ögelerin başında kullanılan eğitim- öğretim programı ve ders araç- gereçleri  gelir. Türkçe dersinin başat araç- gereci Türkçe ders ve çalışma kitaplarıdır. Bu  kitapların Türkçenin kullanım olanaklarından doğru ve yeterli düzeyde yararlanması;  öğretimi amaçlanan dilin her türlü özelliğini öğrenciye kazandırır ve tanıtır nitelikte  olması gerekmektedir. Türkçe öğretimini tümleyen bir süreç olarak sözcük  öğretiminde, Türkçe ders ve çalışma kitaplarının önemli araç-gereçler oldukları  düşüncesi ışığında, bu çalışmada, 8. sınıf Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer  alan metinler ve etkinliklerdeki sözcüksel görünümün Güneyli’nin (2011) belirlediği  ölçütler bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, üretilmiş bir yapı  üzerinde tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Araştırmada ilköğretim 8.  sınıf Türkçe ders ve çalışma kitapları sözcüksel görünüm bağlamında incelenmiştir.  İncelenen kitaplar Güneyli’nin (2011) beş ana başlıkta, 18 alt başlıkta belirlediği  sözcüksel görünüme ilişkin ölçütler doğrultusunda ele alınmıştır. 18 alt başlıktan  6’sı incelenen kitaplarda bulunurken, 9 alt başlık incelenen kitaplarda belirlenememiştir.  3 alt başlık ise kısmen belirlenmiştir. İncelenen çalışma kitabında %32 oranında  sözcük öğretimine yönelik etkinlik belirlenmiştir. Sözcük ve kavram ayrımı  iki etkinlikte belirlenmiştir; ancak kavramlaştırmaya yer verilmemiştir. İncelenen  kitaplarda metinler bağlamında yabancı sözcük oranı %13 olarak belirlenmiştir.  İncelenen çalışma kitabındaki etkinliklerin %15,8’inde öğrencilerin sözcüğün anlamına  yönelik yorum ve açıklama yapmaları sağlanmıştır. %12,6 oranındaki etkinlikte  ise öğrencilerin yeni öğrendikleri sözcükleri kullanmalarına olanak sağlanmıştır.  Belirlenen oranların yeterli düzey ve çeşitlilikte olmadıkları görülmüştür.</p></abstract>
                                                            
            
                                                                                        <kwd-group>
                                                    <kwd>Sözcük öğretimi</kwd>
                                                    <kwd>   kavram öğretimi</kwd>
                                                    <kwd>   Türkçe ders kitabı</kwd>
                                                    <kwd>   Türkçe çalışma kitabı.</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Word teaching</kwd>
                                                    <kwd>   concept teaching</kwd>
                                                    <kwd>   Turkish text book</kwd>
                                                    <kwd>   Turkish study book.</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ADALI, O. (2004) Türkiye Türkçesinde Biçimbirimler, İstanbul: Papatya Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">AKSAN, D. (2003) Her Yönüyle Dil- Anaçizgileriyle Dilbilim, Ankara: TDK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">AKYOL, Ö. A. (2006) Türkçe İlk Okuma Yazma Öğretimi, Ankara: Pegem A Yayıncı- lık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ARSLAN KUTLU, H. (2006) “MEB İlköğretim 6,7 ve 8. Sınıf Türkçe Ders Kitapların- da Yer Alan Metinlerin Sözvarlığı Açısından Değerlendirilmesi”, Yayımlanma- mış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ASLAN, C. (2006) “Türkçe Ders Kitaplarında “Türkçe Olmayan Sözcükler”in Kulla- nımı Üzerine Bir İnceleme”, Ankara Üniversitesi TÖMER Dil Dergisi, (133), 7- 19.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BAŞKAN, Ö. (2003) Bildirişim, İstanbul: Multilingual Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BÖREKÇİ, M. (1999) “Türkçe Öğretiminin Yüzeysel Yapıyı Esas Alan Yaklaşımı ve Bunun Sonuçları”, Ankara Üniversitesi TÖMER Dil Dergisi, 77, 27- 35.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ÇOTUKSÖKEN, Y. (2000) “Türkçe ve Edebiyat Ders Kitapları Nasıl Olmalı?”, Milli- yet Sanat Dergisi, 487, 9, 7- 10.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ÇOTUKSÖKEN, B. (2003) Ders Kitaplarında İnsan Hakları: Tarama Sonuçları, İs- tanbul: Tarih Vakfı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">DEMİREL, Ö. VE KIROĞLU, K. (2005) Konu Alanı Ders Kitabı İncelemesi, Ankara: Pegem A Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">DEMİREL, Ö. (2007) Türkçe Ders Kitaplarının İncelenmesi, Eskişehir: Anadolu Üni- versitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayını. (http://w2.anadolu.edu.tr/aos/kitap/ IOLTP/2277/unite10.pdf adresinden 25.12.2012 tarihinde erişilmiştir.)</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">EDİGER, M. RAO, D. B. (2002) “Vocabulary Development and the Curriculum”, Psychology and Curriculum. (ss. 183-185) 13. 05. 2009 tarihinde, http://books.google.com/books?hl=tr&amp;lr=&amp;id=2MacO3FJaSQC&amp;oi=fnd&amp;pg=P P13&amp;dq=2.%09ED%C4%B0GER,+M.+(2002).+Vocabulary+Development+and +the+Curriculum.&amp;ots=gjBu3kS8XQ&amp;sig=axm6BatsX_NmQ6nSehK9oFpqjeY #PPA183,M1 adresinden erişilmiştir.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ERGENÇ, İ. (2002) Konuşma Dili ve Türkçenin Söyleyiş Sözlüğü, İstanbul: Multilingual Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">FLOOD, J. (2003) Handbook of Research on Teaching The Ehglish Language Arts, Mahwah: L. Erlbaum Associates.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">GÜNEŞ, F. (2002) Ders Kitaplarının İncelenmesi, Ankara: Ocak Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">GÜNEYLİ, A. (2011) Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Sözcüksel Görünümü Türkçe Ders Kitabı Çözümlemeleri (ed. Hakan Ülper). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">IŞIK DEMİR, A. (2009) “Yeni Programa Göre Hazırlanmış İlköğretim 6. Sınıf Türkçe Ders Kitapları ve Bu Kitaplardaki Metinlerin Çocuk Edebiyatı Ölçütlerine Uy- gunluğu”, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bi- limler Enstitüsü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KEKLİK, S. (2010) “Türkçe Ders ve Öğrenci Çalışma Kitaplarının Atasözleri ve Özde- yişler Açısından İncelenmesi”, Türkçe Öğretiminde Güncel Tartışmalar, Anka- ra: Ankara Üniversitesi TÖMER Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KILIÇ, A. VE SEVEN, S. (2006) Konu alanı ders kitabı incelemesi, Ankara: Pegem Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KOCAMAN, A. (1983) “Yabancı Dil Öğretiminde Yeni Yönelimler”, Türk dili dil öğretimi özel sayısı, 379- 380.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MEB (1995) “Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları Yönetmeliği”, Tebliğler Dergisi, 2434.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MEB (2006) İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (6, 7, 8. Sınıflar), Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ÖZBAY, M. (2000) Öğretmen Görüşlerine Göre Ankara Merkez İlköğretim Okulların- da Türkçe Öğretimi, Ankara: Gölge Ofset Matbaacılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞAHİN, D. (2011) İlköğretim Türkçe 8 ders ve çalışma kitabı, İstanbul: Tav yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">UR, P. (1996) A course in language teaching: Practice Theory, Cambridge: University Press.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">UZUN, L. (2010) “Kavram ve Sözcük Öğretimi Üzerine Notlar I-V”, http://www.okuloncesiforum.com/c-dil-ve-kavram-gelisimi/506-kavram-ve- sozcuk-ogretimi-uzerine-notlar.html adresinden 18 Aralık 2012 tarihinde erişil- miştir.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ÜLGEN, G. (2004) Kavram Geliştirme, Ankara: Nobel Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">SOLAK, M. VE YAYLI, D. (2009) “İlköğretim İkinci Kademe Türkçe Ders Kitapları- nın Türler Açısından İncelenmesi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, II, 9, 444- 453.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">VARDAR, B. (2002) Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Multilingual Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">YALÇIN, S. K. (2005) “İlköğretim 1. ve 5. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Sözvarlığı Unsurlarının Eğitsel Açıdan Değerlendirilmesi”, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">YILDIZ, N. (2008) “Muğla İlköğretim Okullarının 1,2,3,4,5. Sınıf Türkçe Ders Kitap- larında Yer Alan Kelime ve Kelime Gruplarının Davranış Değişikliği Oluştur- masına Yönelik Katkıları”, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Muğla Üniversi- tesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">YILDIZ, C., OKUR, A., ARI, G. VE YILMAZ, Y. (2008) Türkçe Öğretimi, Ankara: Pegem A Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
