Bir Sosyal İnceleme Alanı Olarak “Muhtaçlık” Değerlendirmesinde Karşılaşılan Etik İkilem ve Sorunlar

Öz

Sosyal inceleme, sosyal hizmetin en önemli araçlarından biridir. Müracaatçının sorun ve ihtiyaçlarını belirlemede ve planlı müdahale geliştirmede yol gösterici olan sosyal inceleme, sosyal hizmetin ilk uygulamalarından beri belirleyici bir etkinlik olarak önemini korumaktadır. “Muhtaçlık değerlendirmesi” sosyal yardımların sunumunda ülkemizde en çok başvurulan sosyal incelemelerden biridir. Daha çok ev ziyareti aracılığıyla gerçekleştirilen muhtaçlık değerlendirmelerinde müracaatçıların ‘muhtaçlık’ seviyelerinin belirlenme sürecinin damgalayıcı ve örseleyici olmamasına dikkat edilmelidir. Mevzuattaki muhtaçlık kriteri ve muhtaçlık kavramındaki belirsizlik, alanda çalışan meslek elemanlarının becerileri ve sınırlılıkları ve uzmanların ve yöneticilerin sosyal yardımlara bakışını mesleki uygulamaya yansıtışı bu süreçte etik ikilem ve sorunların yaşanmasını kaçınılmaz hale getirebilmektedir. Bu araştırmada sosyal yardım alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının sosyal inceleme esnasında karşılaştıkları etik ikilem ve sorunların ortaya çıkartılması ve çözüm önerileri sunulması amaçlanmıştır. Bu araştırma, muhtaçlık değerlendirmesini sosyal inceleme olarak ele alması ve özel olarak muhtaçlık değerlendirmesinde karşılaşılan etik sorunları tartışması bakımından alanyazına önemli katkılar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Yardımlar
• Sosyal İnceleme
• Muhtaçlık Değerlendirmesi
• Etik Sorunlar

Ethical Dilemmas And Problems Encountered During The Needs Assessment As A Type Of Social Assessment

Öz

Social assessment is one of the most important tools of social work. It has maintained its importance as a decisive activity since the first professional implementation of social work as it guides professionals in identifying the problems and needs of client as well as developing a planned intervention. The "needs assessment” is one of the most widely used social assessments in Türkiye in social assistance delivery. It is important to determine the needy level of the clients without stigmatizing and traumatizing them during the needs assessment, which is mostly carried out through home visits. Uncertainties in the criteria and concept of neediness in the legislation, the skills and limitations of the professionals working in the field, the perspective of professionals and managers on social assistance and their reflection on professional practice could make it inevitable to experience ethical dilemmas and problems in this process. This study aims to reveal and analyse ethical dilemmas and problems faced by social workers working in the field of social assistance during social assessment and to provide solutions to them. This study contributes to the literature as it reviews needs assessment as a social assessment and specifically addresses the ethical problems encountered in this process.

Anahtar Kelimeler

• Social Assistances
• Social Assessment
• Needs Assessment
• Ethical Problems

Kaynakça

1. Acar, H., İçağasıoğlu Çoban, A. ve Polat, G. (2017). Sosyal hizmetlerde yanlış uygulamalar, etik ihlaller ve sorunlara ilişkin bir araştırma. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Derneği.
2. Aktaş, A. (2017). Sosyal hizmet biliminin dili üzerine bir değerlendirme. T. E. Gencer ve İ. Cılga (Ed.), Sosyal Hizmeti Yeniden Düşünmek (s.65-81) içinde. Ankara :Nika Yayınevi.
3. Aldoğan, S. N. (2018). Sosyal hizmet uzmanlarının etik karar verme süreçlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi (Yüksek Lisans tezi). Ankara:Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Australian Government AusAİD. (2011). Targeting the Poorest:An Assessment of the Proxy Means Test Methodology. Canbera:Australian Agency for International Development.