XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde ülkenin bütünlüğünü sağlamak, sosyal, ekonomik ve siyasal sorunları aşmak için bir dizi reform yapılmıştır. Bu reform hareketleri, Osmanlı aile yapısını ve kadına yönelik bakış açısını değişime zorlamıştır. Bunda büyük ölçüde Tanzimat’tan sonra yeni açılmakta olan Batı tarzı mekteplerde kızlar için ayrı veya karma eğitim verilmesi de etkili olmuştur. Kız çocuklarının eğitimine verilen önem bir sonraki yıllarda kadınların kamusal alanda, basında ve kadın derneklerinde yer almalarını sağlamıştır. Bu gelişmeler, Osmanlı kadınlarını kendi hakları, aile, evlilik vb. meselelerde söz sahibi olmağa teşvik etmiş ve görüşlerini kadın dergileri üzerinden Osmanlı toplumuna iletme imkânı tanımıştır. Bu çalışma; Osmanlı kadınlarının yaşadığı değişimin aile ve evlilik konularındaki görüşlerine nasıl yansıdığını, onların aile ve evlilik konusunu nasıl algıladıklarını ve evlilikten beklentilerinin ne olduğunu özellikle II. Meşrutiyet Dönemi’nde yayınlanan Kadınlar Dünyası, Kadın, Mehâsin, Demet gibi Türkçe yayınlanan kadın dergilerindeki makaleler üzerinden değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada adı geçen kadın dergileri ile aynı dönemde yayınlanan roman, dergi ve kitaplarda da aile ve evlilik konularının nasıl değerlendirildiği; evlilik ve aile konusunda dönemin erkek ve kadın yazarların düşünceleri arasında bir paralellik olup olmadığı incelenmiştir. Bu çalışmanın Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerine ait aile ve evlilik konulu çalışmalara katkı yapması amaçlanmıştır.
A series of reforms were done in the Ottoman Empire in the 19th century to overcome social, economic and political problems. These reforms also forced the Ottoman family structure and society’s perceptions towards women. This change in a way became possible with the opening of the modern schools and at the same adoption of coeducational system in the Ottoman State during the Tanzimat period. The importance given to the girls’ education gave its fruit in the next generation when women took place in the public sphere via the newspaper press and women’s societies. These developments also encouraged Ottoman women to have a word in the matters like concerning women, family and marriage and presented them the opportunity to deliver their message via the press. This study is prepared with a purpose to understand how these changes that the Ottoman women experienced effected their perceptions of family and marriage as well as their expectations from marriage via the women magazines like Kadınlar Dünyası, Kadın, Mehâsin, Demet published during the II. Constitution Period. This study will also present how the other journals, novels, and books both published at the same time with these journals examined the family and marriage topics; what the male intellectuals thought about these topics and if there were parallel ideas between male and female intellectuals. With this aspect, the present study aims to contribute to the future studies to be done on family and marriage in the late Ottoman Empire.