Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex Kaynak Göster

Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine

Yıl 2007, Cilt 71, Sayı 262, 843 - 856, 26.12.2007
https://doi.org/10.37879/belleten.2007.843

Öz

Bir devletin, milletin veya belli bir topluluğun simgesi olarak kullanılan bayrakların(1), renk ve biçimle özelleştirilmesi yeni bir olgudur. Eski kültürlerde egemenlik, hükümdarlık ve savaş belgüleri niteliği taşıyan bayraklar, kutsallık atfedilen bazı hayvan veya nesnelerden doğup gelişerek günümüze ulaşmış; bu süreçte biçim ve ana malzemesinde bazı değişiklikler olmuştur.

Kaynakça

  • Abuşka Lugati (Haz. Besim Atalay), Ankara 1970 (=AL).
  • Ahmet Vefik Paşa, Lehçe-i Osmani (Haz. Recep Toparlı), TDK Yay., Ankara.
  • Altayca-Türkçe Sözlük (Haz. Emine Gürsoy Naskali-Muvaffak Duranlı), TDK Yay., Ankara 1999 (=ATS).
  • An Uyghur-English Dictionary (by Henry G. Schwarz), Washington 1992 (=UED).
  • Arat, Reşit Rahmeti (1979). Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig III İndeks (Yay. K. Eraslan-O.F. Sertkaya-N.Yüce), İstanbul. (=KB)
  • Arpâd, Berta (2004). Szavaimat jol Halljâto. Türk es Ujgur Rovâsirâsos Emlekek Kritikai Kiadâsa, Szeged.
  • Bang, W.- Rahmeti, G.R. (1987). “Oğuz Kağan Destanı”: Reşit Rahmeti Arat. Makaleler. Cilt I, TKAE Yayınları, Ankara (=OKD).
  • Azerbaycan tilinin izahlı lügeti, 4 t., Bakı-Elm 1987 (=ATİL).
  • Chavannes, E. (1903). Documents sur les Tou-kiue (Turks), Librairie d’Amerique et d ’Orient.
  • Clauson, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford (=ED).
  • Codex Cumanicus (Ed. Geza Kutin), Budapest 1981 (=CC).
  • Dede Korkut Kitabı I-II (Haz.. Muharrem Ergin), TDK yay., Ankara 1994.
  • Deny, Jean (1966). “Sancak”, İslam Ansiklopedisi; X. c., MEB Yay., İstanbul, 186-189.
  • Derleme Sözlüğü, X. cilt, TDK Yay., Ankara 1978 (=DS).
  • Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi (Çev. Besim Atalay), 4 cilt, Ankara 1999 (=DLT).
  • Doerfer, Gerhard (1963-1975). Türkische und mongolische Elemente im Neupersischen, Wiesbaden, Franz Steiner Verlag (=TMEN).
  • Drevnetyurskiy slovar (Red. V.M. Nadelyayev, D.M. Nasilov, E.R. Tenişev, A.M. Şçerbak), Leningrad 1969.
  • Eberhard, Wolfram (1968). The Local Cultures o f South and East China, (Translated by Alide Eberhard), Leiden-Brill.
  • (1947). Çin Tarihi, TTK Yayınları, Ankara.
  • Erdal, M. (1991). Erdal, Marcel, Old Turkic Word Formation, vol. I-Il, Wiesbaden.
  • Esin, Emel (1972). “Tös and Moncuk, Notes on Turkish Flag-Pole Finials”, Central Asiatic Journal, v. XVI/1, Wiesbaden, 14-36.
  • (1978). İslamiyetten Önceki Türk Kültür Tarihi ve İslama Giriş, Türk Kültür Tarihinin Erken Çağları Üzerine Araştırmalar, İstanbul Üniversitesi. Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
  • (1985). “Kotuz, İkinci Kök-Türk Sülalesinin ‘Tamga’sı”, Erdem, c. I, s. I, Ankara, 125-147.
  • (2001). Türk Kozmolojisine Giriş, Kabalcı Yay., İstanbul.
  • (2004). Türk Sanatında İkonografik Motifler, Kabala Yay., İstanbul.
  • Gabain, A. M. Von (1988). Eski Türkçenin Grameri, TDK Yay., Ankara.
  • İbnü Mühenna Lügati (Aptullah Battal), İstanbul 1934.
  • İnan, Abdülkadir (1987). “Ongon ve Tös Kelimeleri Hakkında”, Makaleler ve İncelemeler, II. Baskı, TTK Yayınlan, Ankara, 268-273
  • Kafesoğlu, İbrahim (1995). Türk Milli Kültürü, İstanbul.
  • Karaağaç, Günay (2002a). “Türkçe Çoban Dili mi Çiftçi Dili mi?”: Dil, Tarih ve İnsan, Ankara, 149-192.
  • Karaağaç, Günay (2002b). “Dilcilikte İlk Şekil ve Doğru-Yanlış Kavramı”: Dil, Tarih ve İnsan, Ankara, 15-23.
  • Kazak tilinin tüsindirme sözdigi, 10 t., Almatı 1974-1986 (=KzTTS).
  • Kıpçak Türkçesi Sözlüğü (Haz. R. Toparlı-H. Vural-R. Karaatlı), TDK Yay., Ankara 2003 (-=KTS).
  • Kırgız tilinin tüşündürmö sözdügü (red. E. Abduldayev-D. İsayev), Frunze 1969 (=KTTS).
  • Köprülü, M. Fuad (1944). “Bayrak”, İslam Ansiklopedisi, II. Cilt, MEB Yay., İstanbul, 401-420.
  • Lessing, Ferdinand D. (2003). Moğolca-Türkçe Sözlük (Çev. Günay Karaağaç), II cilt, TDK Yay., Ankara (=MTS).
  • Menges, Karl H. (1968). The Turkic Languages and Peoples, Otto Harrosowitz, Wiesbaden.
  • Moriyasu, Takao (1999). “Site and Inscription of sine-Usu”: Provisional Report of Researches on Historical Sites and Inscriptions in Mongolia from 1996 to 1998, Tokyo, The Society of Central Asian Studies, 177- 195.
  • Mütercim Asım Efendi, Burhân-ı Katı (Haz. Mürsel Öztürk-Derya Örs), TDK Yay., Ankara 2000.
  • Orısşa-Kazakşa sözdik, 2 t., Almatı 1978-1981.
  • Ögel, Bahaeddin (1988). ‘Tuğ”, İslam Ansiklopedisi, 12/2. cilt, MEB Yay., İstanbul, 1-5.
  • (1991). İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi, Ankara.
  • (1991). Türk Kültür Tarihine Giriş 6, Ankara.
  • Özbek tilinig izahlı lügatı, II t., (red. Z.M. Marufov), Moskva 1981.
  • Paasonen, II (1950). Çuvaş Sözlüğü, TDK Yay., İstanbul (=ÇS).
  • Radlov, V.V. (1893-1911), Opıt slovarya Tyurskih Nareçiy, 8 t. , St. Petersburg (=OSTN).
  • Räsänen, Martti (1969). Versuch eines Etymologischen Wörterbuchs der türksprachen, Helsinki.
  • Ryumina-Sırkaşeva, L.T - Kuçigaşeva, N.A. (2000). Teleüt Ağzı Sözlüğü (Çev. Ş. H. Akalın, C. Turgunbayev), TDK Yay, Ankara (- TAS).
  • Sertkaya, O.F. (1995). “Eski Türkçe TWQ ~ TWWQ ~ TOG -TOOG “tuğ” Kelimesi Üzerine”: Göktürk Tarihinin Meseleleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 217-223.
  • Steingass, F. (1977). Persian-English Dictionary, London, Henley and Boston.
  • Tarama Sözlüğü I-VI, TDK Yayınları, 3. Baskı, 1995-1996 (=TTS).
  • Tatar telenen anlatmalı süzlege, Illt., Kazan 1877-1981 (=TTAS).
  • Tekin, T. (2004). “Kuzey Moğolistan’da Yeni Bir Uygur Anıtı: Taryat (Terhin) Kitabesi”: Makaleler II Tarihi Türk Yazı Dilleri (Yayıma Hazırlayanlar: Emine Yılmaz-Nurettin Demir), Öncü Kitap, Ankara, 170-226.
  • (2004). Irk Bitig Eski Uygurca Fal Kitabı, (Editör: Emine Yılmaz-Nurettin Demir), Öncü Kitabevi, Ankara.
  • Toparlı, Recep (2000). Ahmet Vefik Paşa, Lehçe-i Osmani, TDK Yay., Ankara.
  • Türkçe Sözlük, II cilt, TDK Yay., Ankara 1998 (=TS).

From Animal Totems to State Symbols in the Ancient Turkic Period

Yıl 2007, Cilt 71, Sayı 262, 843 - 856, 26.12.2007
https://doi.org/10.37879/belleten.2007.843

Öz

The standards and flags had become the symbols ofstates and nations in the modern government organizations. In this paper, original forms of the Turkic flags have been analysed from the point of Turkic philology and cultural histoiy. This study aims to bring to light the wordslike tug and yahg which originally meant originally “feather” and “mane”; then these words came to be called “flag” and “standard”. This opinion has been documented and proved by the help of philological, historical and cultural datum and archeological findings. As a result of this study is the original forms of the Turkic flags stemmed from the totemistic animals’ feathers and manes that were tied to tips of the spears.

Kaynakça

  • Abuşka Lugati (Haz. Besim Atalay), Ankara 1970 (=AL).
  • Ahmet Vefik Paşa, Lehçe-i Osmani (Haz. Recep Toparlı), TDK Yay., Ankara.
  • Altayca-Türkçe Sözlük (Haz. Emine Gürsoy Naskali-Muvaffak Duranlı), TDK Yay., Ankara 1999 (=ATS).
  • An Uyghur-English Dictionary (by Henry G. Schwarz), Washington 1992 (=UED).
  • Arat, Reşit Rahmeti (1979). Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig III İndeks (Yay. K. Eraslan-O.F. Sertkaya-N.Yüce), İstanbul. (=KB)
  • Arpâd, Berta (2004). Szavaimat jol Halljâto. Türk es Ujgur Rovâsirâsos Emlekek Kritikai Kiadâsa, Szeged.
  • Bang, W.- Rahmeti, G.R. (1987). “Oğuz Kağan Destanı”: Reşit Rahmeti Arat. Makaleler. Cilt I, TKAE Yayınları, Ankara (=OKD).
  • Azerbaycan tilinin izahlı lügeti, 4 t., Bakı-Elm 1987 (=ATİL).
  • Chavannes, E. (1903). Documents sur les Tou-kiue (Turks), Librairie d’Amerique et d ’Orient.
  • Clauson, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford (=ED).
  • Codex Cumanicus (Ed. Geza Kutin), Budapest 1981 (=CC).
  • Dede Korkut Kitabı I-II (Haz.. Muharrem Ergin), TDK yay., Ankara 1994.
  • Deny, Jean (1966). “Sancak”, İslam Ansiklopedisi; X. c., MEB Yay., İstanbul, 186-189.
  • Derleme Sözlüğü, X. cilt, TDK Yay., Ankara 1978 (=DS).
  • Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi (Çev. Besim Atalay), 4 cilt, Ankara 1999 (=DLT).
  • Doerfer, Gerhard (1963-1975). Türkische und mongolische Elemente im Neupersischen, Wiesbaden, Franz Steiner Verlag (=TMEN).
  • Drevnetyurskiy slovar (Red. V.M. Nadelyayev, D.M. Nasilov, E.R. Tenişev, A.M. Şçerbak), Leningrad 1969.
  • Eberhard, Wolfram (1968). The Local Cultures o f South and East China, (Translated by Alide Eberhard), Leiden-Brill.
  • (1947). Çin Tarihi, TTK Yayınları, Ankara.
  • Erdal, M. (1991). Erdal, Marcel, Old Turkic Word Formation, vol. I-Il, Wiesbaden.
  • Esin, Emel (1972). “Tös and Moncuk, Notes on Turkish Flag-Pole Finials”, Central Asiatic Journal, v. XVI/1, Wiesbaden, 14-36.
  • (1978). İslamiyetten Önceki Türk Kültür Tarihi ve İslama Giriş, Türk Kültür Tarihinin Erken Çağları Üzerine Araştırmalar, İstanbul Üniversitesi. Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
  • (1985). “Kotuz, İkinci Kök-Türk Sülalesinin ‘Tamga’sı”, Erdem, c. I, s. I, Ankara, 125-147.
  • (2001). Türk Kozmolojisine Giriş, Kabalcı Yay., İstanbul.
  • (2004). Türk Sanatında İkonografik Motifler, Kabala Yay., İstanbul.
  • Gabain, A. M. Von (1988). Eski Türkçenin Grameri, TDK Yay., Ankara.
  • İbnü Mühenna Lügati (Aptullah Battal), İstanbul 1934.
  • İnan, Abdülkadir (1987). “Ongon ve Tös Kelimeleri Hakkında”, Makaleler ve İncelemeler, II. Baskı, TTK Yayınlan, Ankara, 268-273
  • Kafesoğlu, İbrahim (1995). Türk Milli Kültürü, İstanbul.
  • Karaağaç, Günay (2002a). “Türkçe Çoban Dili mi Çiftçi Dili mi?”: Dil, Tarih ve İnsan, Ankara, 149-192.
  • Karaağaç, Günay (2002b). “Dilcilikte İlk Şekil ve Doğru-Yanlış Kavramı”: Dil, Tarih ve İnsan, Ankara, 15-23.
  • Kazak tilinin tüsindirme sözdigi, 10 t., Almatı 1974-1986 (=KzTTS).
  • Kıpçak Türkçesi Sözlüğü (Haz. R. Toparlı-H. Vural-R. Karaatlı), TDK Yay., Ankara 2003 (-=KTS).
  • Kırgız tilinin tüşündürmö sözdügü (red. E. Abduldayev-D. İsayev), Frunze 1969 (=KTTS).
  • Köprülü, M. Fuad (1944). “Bayrak”, İslam Ansiklopedisi, II. Cilt, MEB Yay., İstanbul, 401-420.
  • Lessing, Ferdinand D. (2003). Moğolca-Türkçe Sözlük (Çev. Günay Karaağaç), II cilt, TDK Yay., Ankara (=MTS).
  • Menges, Karl H. (1968). The Turkic Languages and Peoples, Otto Harrosowitz, Wiesbaden.
  • Moriyasu, Takao (1999). “Site and Inscription of sine-Usu”: Provisional Report of Researches on Historical Sites and Inscriptions in Mongolia from 1996 to 1998, Tokyo, The Society of Central Asian Studies, 177- 195.
  • Mütercim Asım Efendi, Burhân-ı Katı (Haz. Mürsel Öztürk-Derya Örs), TDK Yay., Ankara 2000.
  • Orısşa-Kazakşa sözdik, 2 t., Almatı 1978-1981.
  • Ögel, Bahaeddin (1988). ‘Tuğ”, İslam Ansiklopedisi, 12/2. cilt, MEB Yay., İstanbul, 1-5.
  • (1991). İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi, Ankara.
  • (1991). Türk Kültür Tarihine Giriş 6, Ankara.
  • Özbek tilinig izahlı lügatı, II t., (red. Z.M. Marufov), Moskva 1981.
  • Paasonen, II (1950). Çuvaş Sözlüğü, TDK Yay., İstanbul (=ÇS).
  • Radlov, V.V. (1893-1911), Opıt slovarya Tyurskih Nareçiy, 8 t. , St. Petersburg (=OSTN).
  • Räsänen, Martti (1969). Versuch eines Etymologischen Wörterbuchs der türksprachen, Helsinki.
  • Ryumina-Sırkaşeva, L.T - Kuçigaşeva, N.A. (2000). Teleüt Ağzı Sözlüğü (Çev. Ş. H. Akalın, C. Turgunbayev), TDK Yay, Ankara (- TAS).
  • Sertkaya, O.F. (1995). “Eski Türkçe TWQ ~ TWWQ ~ TOG -TOOG “tuğ” Kelimesi Üzerine”: Göktürk Tarihinin Meseleleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 217-223.
  • Steingass, F. (1977). Persian-English Dictionary, London, Henley and Boston.
  • Tarama Sözlüğü I-VI, TDK Yayınları, 3. Baskı, 1995-1996 (=TTS).
  • Tatar telenen anlatmalı süzlege, Illt., Kazan 1877-1981 (=TTAS).
  • Tekin, T. (2004). “Kuzey Moğolistan’da Yeni Bir Uygur Anıtı: Taryat (Terhin) Kitabesi”: Makaleler II Tarihi Türk Yazı Dilleri (Yayıma Hazırlayanlar: Emine Yılmaz-Nurettin Demir), Öncü Kitap, Ankara, 170-226.
  • (2004). Irk Bitig Eski Uygurca Fal Kitabı, (Editör: Emine Yılmaz-Nurettin Demir), Öncü Kitabevi, Ankara.
  • Toparlı, Recep (2000). Ahmet Vefik Paşa, Lehçe-i Osmani, TDK Yay., Ankara.
  • Türkçe Sözlük, II cilt, TDK Yay., Ankara 1998 (=TS).

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Tarih
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Hatice Şirin USER Bu kişi benim
EGE ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 26 Aralık 2007
Yayınlandığı Sayı Yıl 2007, Cilt 71, Sayı 262

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { ttkbelleten736562, journal = {BELLETEN}, issn = {0041-4255}, eissn = {2791-6472}, address = {Türk Tarih Kurumu, Bilimsel Çalışmalar Müdürlüğü, Kızılay Sokak, No:1, Sıhhiye/ANKARA}, publisher = {Türk Tarih Kurumu}, year = {2007}, volume = {71}, number = {262}, pages = {843 - 856}, doi = {10.37879/belleten.2007.843}, title = {Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine}, key = {cite}, author = {User, Hatice Şirin} }
APA User, H. Ş. (2007). Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine . BELLETEN , 71 (262) , 843-856 . DOI: 10.37879/belleten.2007.843
MLA User, H. Ş. "Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine" . BELLETEN 71 (2007 ): 843-856 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ttkbelleten/issue/54276/736562>
Chicago User, H. Ş. "Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine". BELLETEN 71 (2007 ): 843-856
RIS TY - JOUR T1 - Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine AU - Hatice Şirin User Y1 - 2007 PY - 2007 N1 - doi: 10.37879/belleten.2007.843 DO - 10.37879/belleten.2007.843 T2 - BELLETEN JF - Journal JO - JOR SP - 843 EP - 856 VL - 71 IS - 262 SN - 0041-4255-2791-6472 M3 - doi: 10.37879/belleten.2007.843 UR - https://doi.org/10.37879/belleten.2007.843 Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 BELLETEN Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine %A Hatice Şirin User %T Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine %D 2007 %J BELLETEN %P 0041-4255-2791-6472 %V 71 %N 262 %R doi: 10.37879/belleten.2007.843 %U 10.37879/belleten.2007.843
ISNAD User, Hatice Şirin . "Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine". BELLETEN 71 / 262 (Aralık 2007): 843-856 . https://doi.org/10.37879/belleten.2007.843
AMA User H. Ş. Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine. TTK BELLETEN. 2007; 71(262): 843-856.
Vancouver User H. Ş. Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine. BELLETEN. 2007; 71(262): 843-856.
IEEE H. Ş. User , "Eski Türk Çağında Hayvan Tözlerinden Devlet Sembollerine", BELLETEN, c. 71, sayı. 262, ss. 843-856, Ara. 2007, doi:10.37879/belleten.2007.843