tucbi̇s Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi 2687-5179 Lütfiye KUŞAK 10.56130/tucbis.993807 Engineering Mühendislik Su Kaynakları Mühendisliğinde CBS’nin Kullanımı Use Of GIS in Water Resources Engineering https://orcid.org/0000-0001-7367-7731 Tona Aziz Uğur ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-6590-5658 Demir Vahdettin KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-7265-245X Kuşak Lütfiye MERSİN ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-2664-6251 Yakar Murat MERSİN ÜNİVERSİTESİ 06 11 2022 4 1 23 33 09 10 2021 05 26 2022 Copyright © 2019, Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi 2019 Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), coğrafi verileri toplamak, depolamak, analiz etmek ve görüntülemek için mekânsal olarak dağıtılmış özelliklerin veri tabanı niteliğindeki özel bir bilgi sistemi türüdür. CBS, fiziksel, sosyal ve ekonomik verileri birbirine bağlama yeteneği nedeniyle su kaynakları yönetimi ve havza yönetimi için güçlü bir araç olarak kabul edilmektedir. Su endüstrisi dünya çapında oldukça hızlı büyüyen endüstrilerdendir ve kontrolü ancak bir bilgi sisteminin kullanımı ile mümkün olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı CBS’nin kısa tarihi hakkında bilgiler vermek ve su mühendisliğinde CBS’nin nasıl kullanıldığını çeşitli örneklerle göstermektir.

Geographic Information Systems (GIS) is a special type of information system in which the data source is a database of spatially distributed features to collect, store, analyze and display geographic data. GIS has gradually come to be recognized as a powerful tool for watershed management due to its ability to link physical, social and economic data. The water industry is one of the fastest growing industries worldwide and its control is only possible with the use of an information system. This study is prepared to give information about the brief history of GIS and the use of GIS in water resources engineering.

 CBS Mekansal Analiz Uzaktan Algılama Su Endüstrisi GIS Spatial analysis Remote sensing Water industry Antenucci, J. A. (1982). A GIS generation Gap: MAGI and KNRIS. Computers Environmental Urban Systems Journal, 7, 269–273. Aslan Ş T A (2005). Coğrafi bilgi sistemi olanakları ile bazı havza özelliklerinin belirlenmesi, KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(2),128-134. Ayday C, Yaman N, Keser K & Sabah L (2016). Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar ile Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), 4. Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, Antalya, Türkiye, 643-653. Başçiftçi, F., Durduran, S.S. & İnal, C. (2013). Konya Kapalı Havzasında Yeraltı Su Seviyelerinin Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) İle Haritalanması Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi 5(2), 1-15. Çelik A M & Gülersoy E A (2018). Climate Classification and Drought Analysıs of Mersin, MCBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), Doi 10.18026. Çelik R, Aslan V & Akyıldız M H (2017). Harran Ovası’nın Yeraltısuyu Potansiyelinin Coğrafi Bilgi Sistemi İle Modellenmesi, Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 8(1),53-64. Coppock, J. T., & Rhind, D. W. (1991). The history of GIS. Geographical information systems: Principles and applications, 1(1), 21-43. Dangermond J, & Antenucci J (1974). Maryland Automated Geographic Information System (MAGI) Maryland Department of State Planning,https://scholar.google.com/scholar_lookup?&title=Maryland%20Automated%20Geographic%20Information%20System%20%28MAGI%29&publication_year=1974&author=Antenucci%2CJ&author=Dangermond%2CJ [Erişim Tarihi: 03.04.2022]. Demirgül T, Yılmaz C B, Zıpır B N, Horzum F S, Perhiz M F, Demir V & Sevimli M F (2022). Investigation of precipitation and temperature changes in Turkey in the last climate period.2ndAdvanced Engineering Days, Mersin, Turkey, 69-71. Dixon B., ‎ Uddameri V. 2015 GIS and Geocomputation for Water Resource Science and Engineering, Copyright © 2016 John Wiley & Sons, Ltd., DOI:10.1002/9781118826171 Elbaşı E (2015). Marmara Denizi Akarsu Havzalarının Morfometrik Analizi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 119 s. Farkas, A.L. and Berkowitz, J.B. (2001). State-of-the-industry report. Environmental Engineer, American Academy of Environmental Engineers, Vol. 37, No. 4, October 2001, 22–26. Geymen A (2016). Coğrafi Bilgi Sistemleri Kullanılarak Su Havzalarındaki Doğal Kaynakların İzlenmesi: Elmalı Havzası Örneği, KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi,19(2),174-180. Hill, J. M., Singh, V., and Aminian, H. (1987). A computerized database for flood protection modeling. Journal of American Water Resource Association, 23(1), 21–27. Intergraph. (2013). http://www.intergraph.com/about_us/history_80s.aspx. [Erişim Tarihi: 03.05.2013]. Intergraph (2022), http://www.intergraph.com. [Erişim Tarihi: 03.03.2022]. IPA (2013). Delaware Institute for Public Administration. Geographic Information Systems at WRA. Retrieved from www.ipa.udel.edu/wra/gis. [Erişim Tarihi: 03.04.2013]. Jenkins D (2002). Making the leap to ArcView 8.1. Geospatial Solutions, 46–48. Kindleberger, C. (1992). Tomorrow’s GIS. American City & County, April 1992, 38–48. Mark, D., Chrisman, N., Frank, A., McHaffie, P., and Pickles, J. (1996). The GIS History Project. Retrieved from http://www.ncgia.buffalo.edu/gishist/bar_harbor.html. Minnesota Administration Department (2001). Land Management Information Center: An Inventory of Its Records. Retrieved from http://www.mnhs.org/library/findaids/admin015.pdf Mitchell W B, Guptill S C, Anderson K E, Fegeas R G, & Hallam C A (1977). GIRAS: A Geographic Information Retrieval and Analysis System for Handling Land Use and Land Cover Data. USGS Professional Paper 1059. Pubs.usgs.gov/pp/1059/report.pdf [Erişim Tarihi: 07.04.2021]. Moore, G. K., Batten, L. G., Allord, G. J., and Robinove, C. J. (1983). Application of Digital Mapping Technology to the Display of Hydrologic Information. USGS Water Resources Investigation Report 83-4142. Neteler, M., and Mitasova, H. (2008). Open source GIS: a GRASS GIS approach, 3rd ed. Springer: New York, 420 pages. ISBN-10: 038735767X; ISBN-13: 978-0387357676). Nişancı, R., Yıldırım, V., Çolak, H. E.,(2010). Bilim ve Teknik Dergisi 58-63. OGS, Open GeoSpatial (2013). OGC history (Detailed). Retrieved from http://www.opengeospatial.org/ogc/historylong. Rice D D, Clayton J L & Pawlewicz M J, (1989). Characterization of coalderived hydrocarbons and source-rock potential of coal beds, San Juan Basin, New Mexico and Colorado, U.S.A., International Journal of Coal Geology, 13(1-4), 597-626. Şahin, B., (2016). Küresel Bir Sorun: Su Kıtlığı ve Sanal Su Ticareti, Hitit Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Çorum. Shamsi, U.M. (2002). GIS Tools for Water, Wastewater, And Stormwater Systems, ASCE Press, Shamsi U.M. (2005) GIS Applications for Water, Wastewater, and Stormwater Systems, CRC Press. Starr L E & Anderson, K. E. (1982). Some Thoughts on Cartographic and Geographic Information Systems for the 1980s. Proceedings Pecora 7 Symposium, Sioux Falls, USA, 41–56. USGS/Connecticut GIS Project, (1985) https://www.usgs.gov/products/maps/gis-data. [Erişim Tarihi: 03.08.2021]. Walker J (1996). Typical Univac 1108 Prices: 1968. http://www.fourmilab.ch/documents/univac/config1108.html. [Erişim Tarihi: 03.12.2021]. Water (2022). Water Epa, http://water.epa.gov/scitech/datait/models/basins/metadata_giras.cfm [Erişim Tarihi: 23.2.2022].