ODTÜ Uygulamalı Etik Araştırma Merkezinin (UEAM) Kuruluş Öyküsü, 13 yilda Gerçekleştirdiği Proje ve Etkinlikleri
Öz
ODTÜ Uygulamalı Etik Araştırma Merkezinin (UEAM) nasıl kurulduğu, hangi motivasyonlarla ve kimler tarafından önerildiği, misyonu ve amaçları bu makalede verilmiştir. Önce Etik Alan Komitesi (EAK) olarak çalışmalarına başlayan ve daha sonra YÖK onayı ile bir merkez olarak çalışmalarına sürdüren kurum, ODTÜ’de ve toplumda etik farkındalık yaratmak için bazı yapılanmalara öncülük etmiş ve etkinlikler düzenlemiştir. 2002 yılından başlayarak öncelikle, ODTÜ için etik eğitimin nasıl yapılmasının uygun olacağını belirlemek için, üniversitedeki bölümlerden gelen temsilcilerle oluşturtulan bir Etik Eğitim Komisyonunun çalışmaları sonucunda, etik eğitimi için bazı yöntemler belirlenmiştir. Bu kapsamda, öncelikle ODTÜ için bir Onur İlkesi hazırlanmış ve Senatodan onay alınmıştır. Çeşitli konuları irdelemek için komisyonlar kurulmuş ve yapılan çalışma sonuçlarından hazırlanan dökümanlar UEAM web sayfasında paydaşlara duyurulmuştur. Bunlar sırasıyla, Bilimsel Yayın, İntihal, Ombudsman Ofisi Yönetmeliği, Fen Bilimleri Enstitüsü için Davranış ilkeleridir. Ayrıca, UEAM altında İnsan Araştırmaları Etik Kurulu (İAK), Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (HDYEK) ve Yayın Etiği Kurulu (YEK) gibi kurullar oluşturulmuştur. Bu kurullar ile ilgili dökümanlar UEAM web sayfasında yer almaktadır. Bu kurullar sadece ODTÜ de yürütülen araştırmalar için yapılan başvuruları değil, aynı zamanda ODTÜ dışından yapılan başvuruları da değerlendirmiştir. Özellikle, İAK’ya yapılan onay almak için yapılan başvurular her yıl giderek artmaktadır.. UEAM ayrıca, lisansüstü tez yazılımında, intihali önlemek için TURNITIN programının kullanılmasına öncülük etmiştir. Bu yazılım lisans ve lisansüstü ders ödevlerinde ve dönem projelerinde de kullanılmaktadır. Yürütülen ve tamamlanan projeler ise sırasıyla, İlkokul öğrencileri için etik değer öykü kitapları (6 adet) projesi ve ODTÜ Ruhunun betimlenmesi için odak gruplarca yürütülen bir projedir. Kuruluşundan bu yana her yıl çeşitli seminerler, konferanslar ve atölyeler düzenleyen, farklı kurumlardan gelen konferans davetlerine de karşılık vererek ODTÜde ve toplumda etik farkındalık yaratmaya çalışan UEAM hakkında bu makalenin yazılmasında ki amaç, benzer merkezleri kurmak isteyen kurumlara yardımcı olmaktır.
Anahtar Kelimeler
