Türkbilig 1302-6011 3023-476X Hacettepe Üniversitesi Türkçe ve Kazakça Alkış-Kargış Söyleme Geleneğinin Psikodinamiği Üzerine Sosyolinguistik Bir İnceleme A Sociolinguistic Evaluation on the Psychodynamic of Turkish and Kazakh Blessing-Cursing Tradition Shadkam Zubaida Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi Şarkiyat Fakültesi Türksoy Bölümü, Almatı/KAZAKISTAN Demren Özlem Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Halkbilimi Bölümü, Sivas/TÜRKIYE 06 01 2017 34 179 188 Copyright © 2000, Türkbilig 2000 Türkbilig

Türk sözlü kültür ürünleri arasında önemli yere sahip olan alkış ve kargışların, taşıdıkları yaptırım gücünü ve söyleniş nedenlerini bilmek, Türklerin dünya algısını ve yaşam felsefesini anlatmakta büyük rol oynar. Bu çalışmada, sözlü kültürün psikodinamiği çerçevesinde, Türkçe ve Kazakça alkış-kargış söyleme geleneği, “söz edimi”kuramı üzerinden çeşitli örneklerle ele alınacaktır ve sosyolinguistik açıdan incelenecektir

Knowing the sanction power and reason of pronunciation, blessing and cursing have an important place among the Turkish oral culture products to undertstand the world perception and life philosophy of Turks. In this paper, Turkish and Kazakh words on blessing and cursing tradition will be evaluatedin the frame of psychodynamism of oral culture over “speech-act” theory and sociolinguistic through various examples

 Alkış kargış söz edimi Kazakça Türkçe sosyolinguistic Blessing cursing speech-act Kazakh Turkish sociolinguistic ARTUN, Erman, (2017), “Günümüz Adana Âşıklık Geleneğinde Alkış-Kargış (Kara Alkış)”, Erişim: 08.03.2017, http://turkoloj_.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_3/artun.php AUSTIN, J. L., (2009), Söylemek ve Yapmak - Harvard Üniversitesi 1955 William James Dersleri, (Çev. R. Levent Aysever), İstanbul: Metis Yayınları. BORATAV, P. Naili, (2003), 100 Soruda Türk Folkloru, İstanbul: K Kitaplığı. ÇELEBİ, Vedat, (2014), “Gündelik Dil Felsefesi ve Austin’in Söz Edimleri Kuramı”, Beytulhikme an International Journal of Philosophy, 4: 73-88. ÇOBANOĞLU, Özkul, (2002), Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş, Ankara: Akçağ Yayınları. ÇOBANOĞLU, Özkul, (2012), Halk Edebiyatına Giriş-I, (Ed. H.Biltekin), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. DUYMAZ, Ali, (2017), “Sihir Şiirlerinin Bir Türü Olarak Alkışlar”, Millî Folklor, 45: 15-21. EKİCİ, Metin, (2016), “Türk Kültüründe “ Al” Renk”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 16: 103-107. GÜNER, Galip, (2015),“Alkış “Dua” ve Kargış “Beddua” Kelimelerinin Etimolojisi Üzerine”, 7. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu Bildirileri, I, 16-18 Ekim 2014, Elazığ: 625-631. HARMANCI, Meriç, (2012),“Dede Korkut HikâyelerindekiAlkış ve Kargışlara İşlevsel Bir Yaklaşım”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23: 1-17. KAĞITÇIBAŞI, Çiğdem, (2000), Kültürel Psikoloji - Kültür Bağlamında İnsan ve Aile, İstanbul: Evrim Yayınevi. KAYA, Doğan, (2001), Folklorumuzda Beddua Söyleme Geleneği ve Türk Halk Şiirinde Beddualar, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. KAYA, Doğan, (2003), “Alkış-Kargışlar”, Türk Dünyası Ortak Edebiyatı Türk DünyasıEdebiyat Tarihi, 3, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları: 131- 150. Kazkstan Ulttyk Ansiklopediya-I, (1998), (Redaktor: A. Nısanbayev), Almaty. OĞUZ, Öcal, (2007),“Folklor: Ortak Bellek veya Paylaşılan Deneyim”, Millî Folklor, 74: 5- 8. ONG, Walter J., (2003), Sözlü ve Yazılı Kültür - Sözün Teknolojileşmesi, (Çev. S. Postacıoğlu Banon), İstanbul: Metis Yayınları. PALA, İskender, (2011), İki Dirhem Bir Çekirdek, İstanbul: Melisa Matbaacılık. SANCAR, Kerımbay vd., (2014), Salt Dastur Soyleydı, Almaty: Orhon Yayınevi. SEVİNÇLİ, Veysi, (2015),“Türk Kültüründe Alkış / Kargış ve Adilcevaz Örneği”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, LII, 98: 97-125. TOLEKOVA, S., (1974), Kazak Tilindegi Algispen Kargis Mandi Frazeologyzmder, Almaty: Mektep Yayınevi. YILDIRIM, Dursun, (1998), Türk Bitiği, Ankara: Akçağ Yayınları.