Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlık Özyeterliği ile Eğitim Teknolojileri Kullanımı Kaygısı Arasındaki İlişki

Öz

Eğitim teknolojilerinin etkin ve verimli bir şekilde kullanımını sağlayan temel becerilerden biri dijital okuryazarlıktır. Dijital okuryazarlık özyeterliği, bireylerin dijital teknolojileri kullanarak bilgiye ulaşma, bilgi üretme ve paylaşma süreçlerinde kendilerini yeterli hissetme düzeylerini; aynı zamanda bu süreçte etik ve eleştirel davranma durumlarına ilişkin inanç ve yeterlik algılarını kapsamaktadır. Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık özyeterliği ile eğitim teknolojileri kullanımı kaygıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Örneklemin seçiminde kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2006 sonrasında kurulmuş devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Yozgat Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 845 öğretmen adayından (616 kadın, 229 erkek) oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak “Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlık Özyeterlik Ölçeği” ve “Eğitim Teknolojileri Kullanımı Kaygı Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilerek tablolaştırılmış ve yorumlanmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık özyeterliği ile eğitim teknolojileri kullanımı kaygıları arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitimlerin artırılmasının, eğitim teknolojileri kullanımına yönelik kaygı düzeylerinin azaltılmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Okuryazarlık
• Özyeterlik
• Eğitim Teknolojileri
• Kaygı
• Öğretmen Adayları

Etik Beyan

Bu çalışma Yozgat Bozok Üniversitesi Etik Komisyonun 21/11/2024 tarihli ve 19/53 saylı kararınca etik hususlar dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören öğretmen adaylarına, araştırma sürecimize katılımlarıyla sağladıkları destekten ötürü teşekkür ederiz.

The Relationship Between Pre-Service Teachers’ Digital Literacy Self-Efficacy and Their Anxiety Toward the Use of Educational Technologies

Öz

Digital literacy is one of the fundamental skills that enables the effective and efficient use of educational technologies. Digital literacy self-efficacy encompasses individuals’ perceived levels of adequacy in accessing information, producing and sharing information through digital technologies, as well as their beliefs and competence perceptions regarding ethical and critical behaviors during these processes. The purpose of this study is to examine the relationship between pre-service teachers’ digital literacy self-efficacy and their anxiety related to the use of educational technologies. This study was conducted using the correlational survey model, one of the quantitative research methods. Convenience sampling was employed in selecting the sample. The population of the study consists of pre-service teachers studying at faculties of education of public universities established after 2006. The sample comprises 845 pre-service teachers (616 female, 229 male) studying at the Faculty of Education at Yozgat Bozok University during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Digital Literacy Self-Efficacy Scale for Pre-Service Teachers and the Educational Technologies Use Anxiety Scale. The data obtained from the scales were analyzed using statistical methods, tabulated, and interpreted. According to the findings of the study, a moderate, positive, and statistically significant relationship was found between pre-service teachers’ digital literacy self-efficacy and their anxiety related to the use of educational technologies. In this regard, it is considered that increasing educational practices aimed at improving pre-service teachers’ digital literacy skills may contribute to reducing their anxiety levels regarding the use of educational technologies.

Anahtar Kelimeler

• Digital Literacy
• Self-efficacy
• Educational Technologies
• Anxiety
• Pre-service Teachers

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with ethical considerations as per the decision numbered 19/53, dated 21/11/2024, of the Yozgat Bozok University Ethics Committee.

Teşekkür

We would like to thank the prospective teachers studying at Bozok University Faculty of Education for their support in our research process through their participation.

Kaynakça

1. Aaron, B., Phillips, P. P., & Phillips, J. J. (2013). Survey basics. Association for Talent Development.
2. Afşar, M., Çetin, Y., Erkoç, A., Ozan, İ. & Terzi, B. S. (2024). Dijital okuryazarlık ve eğitimdeki rolü. International QMX Journal, 3(2), 1018–1025.
3. Agha, S. S., Bevan Jones, R., Hussain, M., Lucassen, M., Merry, S. N., Simpson, S., Stallard, P., Rice, S., & Weavers, A. (2023). Digital interventions for anxiety and mental health: Opportunities, risks and ethical considerations. Journal of Medical Internet Research, 25, e43762. https://doi.org/10.2196/43762
4. Akgün, A., Aydın, M. & Gönen, S. (2007). Kaygı düzeyinin öğrencilerin başarılarına etkisi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 28(1), 25–35.
5. Akkoyunlu, B., & Soylu, M. Y. (2010). Öğretmenlerin sayısal yetkinlikleri üzerine bir çalışma. Türk Kütüphaneciliği, 24(4), 748–768.
6. Akyüz, İ. (2021). Kur’an dersi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, 11(2), 379–395. https://doi.org/10.19126/suje.975535
7. Alpan, G. B. & Altun, N. (2021). Temel eğitim programlarında dijital okuryazarlık. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 280–294. https://doi.org/10.51725/etad.971177
8. Arslan, A. (2023). Determining the effect of university students’ technology usage levels on digital reading self-efficacy. Bartın University Journal of Faculty of Education, 12(1), 73–84.

9. Aşiroğlu, S., Nuhoğlu, H., & Şahin Sarkın, D. B. (2024). Digital transformation in science education: Teachers’ self-efficacy of distance learning and blended learning experiences. Participatory Educational Research, 11(3), 126–145. https://doi.org/10.17275/per.24.38.11.3