Türkçe Eğitimi Alanında Okuryazarlık Becerileriyle İlgili Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkçe eğitimi alanında okuryazarlık türlerini konu alan lisansüstü tezlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Bu doğrultuda Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde “okuryazarlık” anahtar kelimesiyle yapılan tarama sonucunda bulunan toplam 43 lisansüstü tez araştırma kapsamına alınmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı doküman incelemesi deseni ile yürütülmüş; veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Tezler üniversite, yıl, tür, konu, ana bilim dalı, veri toplama aracı, okuryazarlık türü, araştırma yöntemi ve örneklem/çalışma grubu kategorilerinde değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre okuryazarlık konulu tezlerin en çok Çanakkale Onsekiz Mart, Akdeniz ve Gazi Üniversitelerinde yapıldığı; tezlerin çoğunluğunu yüksek lisans çalışmalarının oluşturduğu görülmüştür. En yaygın araştırma yöntemi nitel araştırma iken en sık kullanılan veri toplama araçlarının form ve ölçek olduğu belirlenmiştir. Okuryazarlık türleri açısından dijital okuryazarlık ve medya okuryazarlığının diğer türlere oranla daha fazla araştırıldığı; örneklem grubu bakımından ise Türkçe öğretmen adayları ve ortaokul öğrencilerinin daha yoğun olarak tercih edildiği tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda okuryazarlık alanında özellikle farklı okuryazarlık türlerinin sınırlı düzeyde araştırıldığı ve konunun bütüncül olarak ele alındığı çalışmaların az olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, okuryazarlığın alt türlerine yönelik çeşitliliği artıracak disiplinler arası çalışmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe eğitimi
• okuryazarlık becerileri
• okuryazarlık türleri
• lisansüstü tez

Analysis of Master's Theses on Literacy Skills in the Field of Turkish Education

Öz

The aim of this study is to examine postgraduate theses addressing literacy types in the field of Turkish language education with respect to various variables. In line with this aim, a total of 43 postgraduate theses identified through a search conducted in the National Thesis Center of the Council of Higher Education using the keyword “literacy” were included in the scope of the study. The research was designed as a qualitative study based on the document analysis approach, and the data were analyzed using descriptive analysis techniques. The theses were evaluated according to the following categories: university, year, type, subject, department, data collection tools, literacy type, research method, and sample/study group. The findings indicate that theses on literacy were most frequently conducted at Çanakkale Onsekiz Mart University, Akdeniz University, and Gazi University, and that the majority of the studies were master’s theses. Qualitative research was identified as the most commonly used research method, while forms and scales were the most frequently employed data collection tools. In terms of literacy types, digital literacy and media literacy were found to be investigated more extensively than other types. Regarding the sample groups, preservice Turkish language teachers and middle school students were the most frequently preferred participants. The results of the study reveal that different types of literacy have been examined to a limited extent and that studies addressing literacy in a holistic manner are relatively scarce. These findings highlight the need for interdisciplinary research that will increase diversity in studies focusing on the subtypes of literacy.

Anahtar Kelimeler

• Turkish language education
• literacy skills
• types of literacy
• graduate thesis

Kaynakça

1. Akbulut, S. (2022). Türkçe öğretmeni adaylarının süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılmış çok katmanlı metin yazma süreçlerinin incelenmesi. [Doktora Tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
2. Alkış, E. (2022). Türkçe öğretmenlerinin dijital okuryazarlık yeterlik algılarının değerlendirilmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi.
3. Altun, N. ve Bangir Alpan, G. (2021). Temel eğitim programlarında dijital okuryazarlık. JRES, 8(2), 280-294. https://doi.org/10.51725/etad.971177
4. Arduç, M. A. ve Kahraman, S. (2021). Türkiye’de bilimsel okuryazarlık alanında yapılan araştırmaların içerik analizi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(16), 18-43. https://doi.org/10.29129/inujgse.934792
5. Arslan, M. E. (2023). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital teknolojiye yönelik tutumlarının incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
6. Aslışen Tanju, E. H. T. ve Hakkoymaz, S. (2020). Erken okuryazarlık alanında gerçekleştirilmiş lisansüstü tez çalışmalarının incelenmesi: Bir içerik analizi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1483-1498.