Makeledetarihî Türk dilleri üzerine yapılan gramer çalışmalarında üzerinde pekdurulmayan ancak metinlerde karşımıza çıkan, eklendiği fiile sıfat-fiil anlamıveren -çI eki üzerinde durulacak. Sözkonusu ek, ilk önce lisansüstü aşaması,Karahanlı Türkçesi dersinde yapılan metin okumalarında Kutadgu Bilig’inoúıçı olerdi bayattın saÆasen ötrü köni yolúa kirdiÆ toÆa (KB 36)“Ey yiğit, o sanaTanrı’dan (gönderilmiş) davet eden, peygamber idi. Sen bu yüzden doğru yolagirdin.”beyitindeki oúıçı (< oúı- ‘davet et-’ EDPT :79a) “davet eden” örneği ile karşımıza çıktı. Aynı ek, KB’de kütçi “çoban” ve küdezçi “muhafız,gözcü” örneklerinde de yer alır. Bu örneklerdeki -çI ekinin fiil tabanı üzerine ulanması bizi düşündürdü. Ek üzerineyaptığımız literatür taraması sırasında söz konusu ekin Ali Akar tarafından TürkiyeTürkçesi ağızlarında incelendiğini gördük. Bunun üzerine biz de -çI ekinin tarihî Türk dillerindekivarlığını ve metinlerde nasıl geçtiğini inceleyeceğiz.
This paper focuses on -çI Suffix which isnot much emphasized in the grammatical studies on the historical Turkishlanguages but it appears in the texts and gives the verb, to which it attaches,participle function. This aforementioned suffix first appeared with the exampleof oúıçı (< oúı- ‘davet et-’ EDPT :79a) (invitor) in the couplet,oúıçı ol erdi bayattın saÆasen ötrü köni yolúa kirdiÆ toÆa (KB 36)whichmeans “O valiant, he was the prophet and the invitor (sent) by God. That’s whyyou took the right path.” during the reading of Kutadgu Bilig in graduate levelKarahan Turkish course. The same suffix is found in the examples of kütçi “shepherd” and küdezçi “protector, watchman”. Appending of –çI suffix in these examples to the verb base made us think. Duringthe research on –çI suffix, we sawthat this suffix was examined in the dialects of Turkish language by Ali Akar.Thereupon, we will analyze the existence of –çIsuffix in historical Turkish languages and how it is used in the texts.