ZAFER ŞENOCAK ROMANLARINDA İKİ DİLLİLİK VE ANA DİL SORUNU

Öz

1960’lı yıllardan günümüze uzanan Türk-Alman Göçmen Edebiyatı, Almanya’da yaşayan Türk kökenli sanatçıların, Almanca veya Türkçe meydana getirdikleri eserleri kapsamaktadır. Bu edebiyat, eserlerin içeriğindeki ortaklığa bakılarak değil; yazarların ve şairlerin kimliğine bakılarak oluşturulmasından dolayı, temeline kimlik sorununu aldığını söylemek mümkündür. Türk ve Alman benliklerini bir çatı altında birleştirmeye çalışmaları sanatçıları beslemiş ve bu durum edebi eserlerine kaynak oluşturmuştur. Türk-Alman Göçmen Edebiyatının ikinci kuşak yazarları arasında kabul edilen Zafer Şenocak’ın kaleme aldığı romanlarda da iki kimlikten de izler taşındığını görmekteyiz. Bu çalışmada Türk-Alman yazar Zafer Şenocak’ın Türkçe yayımlanmış beş romanı (Tehlikeli Akrabalık, Alman Terbiyesi, Yolculuk Nereye, Köşk, Dünyanın İki Ucu) iki dilli yaşam ve ana dil sorunu çerçevesinde incelenecektir. Bu romanların başkişilerini Almanya’da yaşayan ya da daha önce uzun yıllar yaşamış Türkler oluşturmaktadır. Kimlik sorununun baskın olduğu bu eserlerde, Almanya’da yaşayan Türk göçmenlerin içinde bulunduğu iki dilli yaşamın izleklerine de ulaşılabilmektedir. Bahsi geçen romanlardaki karakterlerin içinde yaşadıkları Alman toplumu ve aile ekseninde sürdürdükleri dilde ve kültürde ikili yaşam, kahramanları kimliklerini sorguladıkları büyük bir arayışa götürmektedir. Çalışmamızda Zafer Şenocak’ın romanlarındaki kimlik sorunu, iki dillilik ve ana dil çerçevesinde tartışılacaktır. Bu bağlamda; romanlar metin çözümleme yöntemi kullanılarak incelenecek ve ana dile karşı değişen tutum tespit edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Zafer Şenocak
• Göçmen Edebiyatı
• Kimlik Sorunu
• Ana dil
• İki Dillilik

Zafer ŞENOCAK Novels: Bilingualism and Mother Tongue Issue

Öz

Turkish-German Immigrant Literature from the 1960s to the Present covers the works created by Turkish-origin artists living in Germany, whether in German or Turkish. This literature is based on the issue of identity, as it is created by looking at the identities of the authors and poets rather than examining the commonalities in the content of the works. The attempt to merge Turkish and German identities under one roof has nourished the artists and served as a source of inspiration for their literary works. We can see traces of both identities in the novels written by Zafer Şenocak, who is considered among the second generation of Turkish-German immigrant literature authors. In this study, five Turkish-language novels by Turkish-German author Zafer Şenocak (Tehlikeli Akrabalık, Alman Terbiyesi, Yolculuk Nereye, Köşk, Dünyanın İki Ucu) will be examined. The main characters in these novels are Turks who live in Germany or have lived there for many years. In these works where the identity issue is predominant, one can also discern traces of the bilingual life that Turkish immigrants living in Germany experience. The characters in the mentioned novels, within the framework of the German society and family in which they live, maintain a dual life in language and culture, leading the protagonists into a profound quest to question their identities. In our study, the issue of identity in Zafer Şenocak's novels will be discussed within the context of bilingualism and mother tongue. In this regard, the novels will be analyzed using text analysis methodology, and changing attitudes towards the mother tongue will be identified.

Anahtar Kelimeler

• Zafer Şenocak
• Migrant Literature
• Idendity Crisis
• Billingualism
• Mother Tongue

Kaynakça

1. Aytaç, G. (1995). Edebiyat Yazıları 3 [Literature Writings 3]. Ankara: Gündoğan Yayınları.
2. Eriş, T., & Öztek, Ç. (2013, 28 Temmuz). Zafer Şenocak ile Röportaj [Interview with Zafer Senocak]. Oggito. Erişim Adresi: https://oggito.com/icerikler/zafer-senocak-tarihin-kurgusalligini-edebiyatta-cozuyorum-yoksa-tarih-kitaplari-yazardim-/3533
3. Ezli, Ö. (2006). Von der Identitätskrise Zu Einer Ethnografischen Poetik: Migration in der Deutsch-Türkischen Literatur [From the Identity Crisis to an Ethnographic Poetics: Migration in German-Turkish Literature]. Literatur und Migration. Münih: Hrsg. Heinz Ludwig Arnold, p. 61-73.
4. Hofmann, M. (2006). Interkulturelle Literaturwissenschaft: Eine Einführung [Intercultural Literary Studies: An Introduction]. Stuttgart: UTB Verlag.
5. Kaya, A. (2000). Berlin'deki Küçük İstanbul [Little Istanbul in Berlin]. İstanbul: Büke Yayınları.
6. Saka, N. (2018). Almanya’daki Türk Göçmen Yazınına Kavramsal Bir Yaklaşım [A Conceptual Approach to Turkish Migrant Literature in Germany]. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 1875-1888.
7. Şenocak, Z. (2006). Tehlikeli Akrabalık [Dangerous Kinship]. İstanbul: Alef Yayınları.
8. Şenocak, Z. (2007). Alman Terbiyesi [German Manners]. İstanbul: Alef Yayınları.

9. Şenocak, Z. (2007). Yolculuk Nereye [Where to Journey]. İstanbul: Alef Yayınları.
10. Şenocak, Z. (2008). Köşk [Kiosk]. İstanbul: Alef Yayınları.
11. Şenocak, Z. (2010). Dünyanın İki Ucu [Two Ends of the World]. İstanbul: Alef Yayınları.
12. Türkmen Birlik, P. (2018). Dil Felsefesi Temelinde Göç Olgusuna Bir Bakış: Humboldt ve Rorty [A Look at the Phenomenon of Migration from the Perspective of Philosophy of Language: Humboldt and Rorty]. ViraVerita E-Dergi, 8, 18-43. Received from: https://dergipark.org.tr/tr/pub/viraverita/issue/41684/510857
13. Zengin, D. (2000). Göçmen Edebiyatında Yeni Bir Yazar: Mehmet Kılıç ve “Fühle Dich Wie Zu Hause” Adlı Romanı [A New Author in Migrant Literature: Mehmet Kılıç and His Novel "Fühle Dich Wie Zu Hause"]. Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Dergisi, 40, 103-128.
14. Zengin, E. (2010). Türk Alman Edebiyatına Tarihsel Bir Bakış ve Bu Edebiyata İlişkin Kavramlar [A Historical Overview of Turkish German Literature and Concepts Related to this Literature]. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 329-349.