İnsan ve mekân arasında iki yönlü bir etkileşim mevcuttur. Fiziksel çevre, insanın duygu, düşünce ve hayal dünyası üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Buna karşılık mekân, içinde yaşayan bireyin onu algılayışı ve anlamlandırışı çerçevesinde anlam kazanır. Klasik Türk şairleri imge ve hayal kurgulamada yer adlarından istifade etmiştir. Şiirlerinde ülke ve şehir adlarına sıklıkla yer veren şairlerden biri de Müştak Baba’dır. XIX. yüzyılda yaşayan Müştak Baba, önemli bir mutasavvıf, şair ve musikişinastır. Bitlis’te doğmuş ve tahsil görmek, irşat faaliyetlerini sürdürmek, dinî ziyaretler yapmak gibi sebeplerle sıklıkla seyahatlerde bulunmuştur. Şairlik yönü oldukça güçlü olan Müştak Baba’nın yayımlanmış bir divanı mevcuttur. Ağırlıklı olarak tasavvufî şiirlerin yer aldığı bu eserde şairin gezip gördüğü ülke ve şehirlerin izlerini bulmak mümkündür. Bu ülke ve şehirler, şairin tasavvufî düşünce tarzı, musiki ilmindeki yetkinliği ve seyahate olan tutkusu içinde çeşitli orijinal hayallere konu olmuştur. Divanda mekânların genellikle tasavvufî ve sembolik anlamlarıyla ele alındığı, bazen de meşhur özellikleri, tabiatı ve mimarisiyle öne çıkarıldığı görülmektedir. Çalışmamızda Müştak Baba Divanı taranmış, yirmi sekiz ülke ve şehir adına rastlanmıştır. Divandan seçilen örnek beyitlerle yer adlarının hangi bağlamda kullanıldığı ortaya konulmuştur.
There is a two-way interaction between people and their environment. The physical environment significantly impacts people’s emotions and imagination. Places gain meaning through how individuals perceive and interpret them. Classical Turkish poets used place names in their imagery. Mustak Baba is one of these poets. Mustak Baba, who lived in the nineteenth century, was an important Sufi, poet, and musician. He was born in Bitlis and traveled for reasons such as pursuing education, engaging in missionary activities, and undertaking pilgrimages. Mustak Baba, who possessed strong poetic talent, has a published divan. This work reveals traces of the countries and cities the poet visited. These countries and cities reflect the poet’s Sufi worldview, his expertise in music, and his passion for travel. In the divan, cities are generally discussed in terms of their mystical and symbolic meanings within a Sufi perception of place, and sometimes highlighted for their features, nature, and architecture. In this study, the Divan of Mustak Baba was examined, and twenty-eight country and city names were identified. Selected couplets from the divan were used to illustrate the context in which these place names were used.