Universal Journal of History and Culture 2667-8179 Handan AKYİĞİT 10.52613/ujhc.1762557 Late Modern Balkan History Yakınçağ Balkan Tarihi The Bosniak National Council Established After the Cold War and the Representation Problem of Northern Sandzak Bosniaks Soğuk Savaş Sonrasında Teşkil Edilen Boşnak Milli Konseyi ve Kuzey Sancak Boşnaklarının Temsiliyet Sorunu https://orcid.org/0009-0000-9053-9285 Yeniay Zeyneb USKUDAR UNIVERSITY https://orcid.org/0000-0001-5606-5610 Arslan İbrahim USKUDAR UNIVERSITY Advanced Online Publication 19 37 08 11 2025 03 17 2026 Copyright © 2019, Universal Journal of History and Culture 2019 Universal Journal of History and Culture

This article examines the effects of rising Serbian nationalism in the Sandzak region from a social constructivist perspective. The study also employs two distinct theoretical frameworks, Consociationalism from integration studies and the Discourse-Historical Analysis method from discourse analysis, to provide a multidimensional analysis of the topic. The primary objective of the research is to uncover the foundational factors, developmental stages, and legal background of the Bosniak National Council (Bošnjačko nacionalno vijeće-BNV), which was established in response to the systematic problems caused by Serbian nationalism. Furthermore, the study analyzes the integration challenges faced by the Bosniak population in the Sandzak region, particularly in education, through national and international reports, and reinforces these findings with data from four field interviews. The findings validate the hypotheses that the BNV is the highest representative body for Sandzak Bosniaks and that the Council represents the Bosniaks of the Northern Sandzak.

Bu makale, Sancak bölgesinde yükselen Sırp milliyetçiliğinin Boşnaklar üzerindeki etkilerini Sosyal İnşa Teorisi perspektifinden incelemektedir. Çalışma, Sancak’taki entegrasyon sorunlarını analiz etmek üzere Eş Toplumsalcılık Teorisi ve saha çalışması olarak yapılan röportajları çözümlemek için Söylem-Tarihsel Analiz metodu olmak üzere iki farklı teorik çerçeve kullanarak konunun çok boyutlu bir analizini sunmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Sırp milliyetçiliğinin yarattığı sistematik sorunlara çözüm arayışında kurulan Boşnak Milli Konseyi’nin (Bošnjačko nacionalno vijeće-BNV) kuruluş aşamalarını, motivasyonlarını, ulusal ve uluslararası hukuktaki arka planını ortaya koymaktır. Çalışmada, ulusal ve uluslararası raporlar incelenerek Sancak’taki Boşnak nüfusunun özellikle eğitim alanında yaşadığı entegrasyon sorunları analiz edilmiştir. Bulgular, BNV’nin Sancak Boşnaklarının en üst temsil kurumu olduğu ve Konseyin, Kuzey Sancak Boşnaklarını temsil ettiği hipotezlerini doğrulamaktadır.

 Azınlık hakları Boşnak Entegrasyon Kuzey Sancak Sosyal inşacılık Minority rights Bosniak Integration Northern Sandzak Social constructivism Ağanoğlu, H. Y. (2008). Balkanlarda göç gerçeği ve bölgeden Türkiye’ye göçler. İçinde Balkanlarda gelecek tasavvuru: Kültür, siyaset, örgütlenme ve iş birliği alanları (ss. 161–177). İHH İnsani Yardım Vakfı. Ağanoğlu, H. Y. (2023). Sancak ve Priyepolye: Sultan II. Abdülhamid’den günümüze. İz Yayıncılık. Ağca, F. (2010). AB’nin güvenlik ve savunma politikası ve Türkiye’nin konumu. Papatya Yayıncılık. Alakel, M. (2016). Avrupa bütünleşmesi sürecinde: Hukuk, devlet ve egemenlik tartışmaları. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 59–99. Alkan, N. (1995). Dağılan Yugoslavya mozaiğinde Bosna. Beyan Yayınları. Almerovic, S. (2002). Sandzak—From a paradigm of political crises and a potential safety crisis-spot in Federal Republic of Yugoslavia to its possible role as an integrating area of Serbia and Montenegro. BMLV. https://www.bmlv.gv.at/pdf pool/publikationen/almer1.pdf Alp, İ. (2017). Srebrenitsa soykırımı (Temmuz 1995). Avrasya Etüdleri, 52(2), 153–171. Alp, İ. (2018). Soğuk Savaş sonrasında Sancak’taki gelişmelere dair bir değerlendirme. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 6(2), 227–260. Alpay, E. (2018). Sosyal inşacılık kuramı çerçevesinde Türk ve Bulgar kimliği. Hiperlink Yayınları. Anadolu Ajansı. (2017, 13 Ekim). Sancak “Reis özlemini” giderdi. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ sancak-reis-ozlemini-giderdi-/934760 Arı, T. (2002). Uluslararası ilişkiler teorileri. Alfa Yayınları. Armaoğlu, F. H. (1995). 20. yüzyıl siyasi tarihi: 1914–1995. Timaş Yayınları. Asceric, E. (2018). Alija Izetbegovic and Sandzak.İçinde I. Uluslararası Bir Bilge Bir Ülke Sempozyumu: Aliya İzzetbegoviç ve Bosna-Hersek bildiriler kitabı (ss. 212–226). Gümüşhane Üniversitesi Yayınları. Aslantaş, S. (2009). Sırp isyanının uluslararası boyutu (1804–1813). Uluslararası İlişkiler Dergisi, 6(21), 109–136. Aslantaş, S. (2013). Osmanlı-Rus ilişkilerinden bir kesit: 1826 Akkerman Andlaşması’nın müzakereleri. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(36), 149–169. Center for Eurasian Studies (AVİM). (2021, September 13). Geostrategical importance of Sandˇzak region as a bridge and heartland that connects several countries in Balkan region. https://avim.org.tr/UEPRapor/ Aydın-Düzgit, S., & Rumelili, B. (2019). Discourse analysis: Strengths and shortcomings. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 8(2), 285–305. https://doi.org/10.20991/allazimuth.477300 B92. (2017, 11 Ekim). Serbian and Turkish presidents visit. https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2017&mm=10&dd=11&nav id=102532 Bora, T. (1994). Yeni dünya düzeninin av sahası: Bosna-Hersek. Birikim Yayınları. Bosnjacko Nacionalno Vijece [BNV]. (2022). İzvestaj o radu 2022. https://www.bnv.org.rs/dokumenta/ I Z V J E S T A J O R A D U - 2022.pdf Bosnjacko Nacionalno Vijece [BNV]. (t.y.-a). Ovlastenja u oblasti informisanja. https://bnv.org.rs/ informisanje.php Bosnjacko Nacionalno Vijece [BNV]. (t.y.-b). Ovlaˇstenja u oblasti kulture. https://bnv.org.rs/kultura.php Bosnjacko Nacionalno Vijece [BNV]. (t.y.-c). Ovlastenja u oblasti obrazovanja. https://bnv.org.rs/ obrazovanje.php Bosnjacko Nacionalno Vijece [BNV]. (t.y.-d). Sluzbena upotreba jezika i pisma. https://bnv.org.rs/ sluzbena upotreba jezika.php Bozkurt, G. S. (2010). Tito sonrası dönemde Eski Yugoslavya bölgesindeki Türkler ve Müslümanlar. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 10(2), 51–95. Burr, V. (2012). Sosyal inşacılık (S. Arkonaç, Çev.). Nobel Yayıncılık. (Orijinal eser 1995’te yayımlandı) Council of Europe. (1995). Framework convention for the protection of national minorities. https://www.coe.int/tr/web/impact-convention-human-rights/framework-convention-for-the-protection-of-national-minorities Council of Europe, Advisory Committee on the Framework Convention for the Protection of National Minorities. (2025, May 5). Fifth opinion on Serbia (ACFC/OP/V(2025)001). https://rm.coe.int/acfc-op-v-2024-5-5th-cycle-opinion-on-serbia-en/488028728e Çaputlu, Ö. (2020). Bosna Savaşı’nda kadınlara yönelik cinsel şiddet: Feminist bir analiz [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Dedeiç-Kırbaç, A. (2013). Boşnakların Türkiye’ye göçleri. Akademik Bakış Dergisi, 35, 1–14. Duran, N. (2024). Miloş Obrenoviç’in Sırp özerkliğine giden süreçteki rolü (1815–1830). Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 11(1), 100–116. Ekinci, M. U. (2014). Sırbistan siyasetini anlama kılavuzu. SETA Yayınları. Emgili, F. (2012). Bosna-Hersek trajedisinde (1992–1995) Türk birliği. Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, 21, 57–87. Emgili, F. (2020). Yugoslavya döneminde Boşnak göçleri (1919–1929). Tarih ve Günce, 6, 5–34. Emgili, F., & Kahramanyol, M. (2012). Sırbistan’ın Osmanlı tarihindeki istihbarat ve teşkilatlanma çalışmaları (1898–1912). Cedit Neşriyat. European Commission against Racism and Intolerance (ECRI). (2024). ECRI report on Serbia (sixth monitoring cycle). Council of Europe. https://rm.coe.int/ecri-report-on-serbia-sixth-monitoring-cycle/1680b06413 Güven, İ. F. (2016). Yugoslavya’nın dağılması bağlamında Josip Broz Tito ve Slobodan Milosevic’in söylem ve politikalarının incelenmesi. Uluslararası Suçlar ve Tarih, 17, 101–128. Hacısalihoğlu, M. (2009). Sırbistan. İçinde TDV İslˆam Ansiklopedisi (Cilt 37, ss. 121–126). Türkiye Diyanet Vakfı. https://islamansiklopedisi.org.tr/sirbistan İnalcık, H. (2003). Osmanlı İmparatorluğu klasik çağ (1300–1600) (R. Sezer, Çev.). Kronik Kitap. Jelavich, B. (2017). Balkan tarihi: 20. yüzyıl (Cilt 2, Z. Savran Uğur, Çev.). Küre Yayınları. Kahramanyol, M. (2023). Yeni Pazar Sancağı’na dair tarih, gelenek, medeniyet, siyaset, savaşlar, Boşnak seçkinleri ile sohbetler. Kalem Kitap. Karpat, K. H. (2004). Balkanlarda Osmanlı mirası ve ulusçuluk (R. Boztemur, Çev.). İmge Kitabevi. Kurt Güveloğlu, G. (2019). Sırp Hırvat Sloven Krallığı’ndan Yugoslavya’ya: Yugoslavya’nın siyasi hayatı ve Türkiye ile diplomatik ilişkileri (1918–1941). Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları. Nuriler, D. (2019). Sancak’ın asırlık hak mücadelesi. Motto Yayınları. Republicki zavod za statistiku [RZS]. (2023, April). 2022 census of population, households and dwellings: Ethnicity – Data by municipalities and cities. https://publikacije.stat.gov.rs/G2023/PdfE/G20234001.pdf Sancaktar, C. (2015). Osmanlı’dan günümüze Sancak bölgesi ve Boşnakları. ResearchGate. Sancaktar, C. (2017, April 20–22). 1980 sonrası Kosova krizi: Milliyetçiliğin hakimiyet mücadelesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Kongresi (USAK). Sancaktar, C. (2020). 1878–1945 döneminde Sancak sorunu: Avusturya, Sırbistan, Karadağ ve Boşnaklar. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 7–17. Sancaktar, C. (2022). 2. Dünya Savaşı döneminde Yugoslavya’da iç savaş. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, 5(9), 279–307. https://doi.org/10.32953/abad.1058182 Sarınay, Y., Budak, M., Bayır, Ö., & Ovalıoğlu, İ. (2006). Gökkubbe altında birlikte yaşamak: Belgelerin diliyle Osmanlı hoşgörüsü. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. https://archive.org/ details/gokkubbealtndabi0000unse/page/n9/mode/2up T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü. (1992). Bosna-Hersek ile ilgili arşiv belgeleri (1516–1919) (Yayın No: 7). Turan, Ş. (1951). 1829 Edirne Antlaşması. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 9(1–2), 111–151. Türk, F., & Bajraktarevic, D. (2023). Sırbistan’daki Türk dernekleri ve politikaları (2002–2021). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 567–588. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1387650 Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK). (2024, 11 Temmuz). Srebrenitsa soykırımı anma günü basın açıklaması. https://www.tihek.gov.tr/11-temmuz-srebrenitsa-soykirimini-uluslararasi-dusunme-ve-anma-gunune-iliskin-basin-aciklamasi United Nations. (1969). International convention on the elimination of all forms of racial discrimination. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-convention-elimination-all-forms-racial United Nations Security Council. (1993, August 9). Resolution 855 (1993). UN Digital Library. https: //digitallibrary.un.org/record/170810 United Nations. (1966). International covenant on civil and political rights. Office of the High Commissioner for Human Rights. https://www.ohchr.org/sites/default/files/ccpr.pdf Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO). (2018, June 6). Sanjak. https://unpo.org/sanjak/ Uygun, S. (2011). Sırp isyanı ve Hurşit Ahmet Paşa. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(17), 416–436. Ülger, İ. K. (2003). Yugoslavya neden parçalandı? Balkan dramının perde arkası. Seçkin Yayıncılık. Vijece Kongresa Bossnjackih Intelektualaca. (t.y.-a). Par rijeci o Vijecu Kongresa bosnjackih intelektualaca. https://vkbi.ba/?p=3066 Vijece Kongresa Bosnjackih Intelektualaca. (t.y.-b). Ured za koordinaciju bosnjackih vijeca. https://vkbi.ba/?p=2995 Wachtel, A. B. (2022). Balkanlar tarihi (E. C. Petek, Çev.). İnkılap Yayınları. Wendt, A. (2012). Uluslararası siyasetin sosyal teorisi (H. S. Ertem & S. G. Öner, Çev.). Küre Yayınları. Yarar, A. (2010). Osmanlı’dan günümüze Sancak bölgesi [Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp? id=Z7ltOQ1cIQiHn 6IEME5tA&no=-2i7O60a9WaY5crXpEq FA Yeniay, Z. (2025). Soğuk Savaş sonrasında teşkil edilen Boşnak Milli Konseyi ve Kuzey Sancak Boşnaklarının temsiliyet sorunu [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi]. Yesevi, Ç. G. (2021). Uluslararası ilişkiler bilim dalında sosyal inşacılık yaklaşımının incelenmesi. Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi, 12(1), 52–74. Yılmaz, M. (2004). Sancak Drina’nın öbür yakası: Kimlik oluşumu ve otonomi sorunu. İHH Kitap. Zakon o Nacionalnim Savetima Nacionalnih Manjina. (2018). Sluzbeni glasnik RS (br. 72/2009, 20/2014 ve 55/2014). Bosnjacko Nacionalno Vijece. https://www.paragraf.rs/propisi/zakon o nacionalnim savetima nacionalnih manjina.html