earde Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 2149-7974 2149-9985 Uşak Üniversitesi 10.29065/usakead.1871500 Education Management Leadership in Education Teacher and Student Wellbeing Eğitim Yönetimi Eğitimde Liderlik Öğretmen ve Öğrenci Refahı Okullarda Karanlık Liderlik Yaratıcı Düşünme Becerileri Ve Yıldırma Arasındaki İlişki The Relationship Between Dark Leadership, Creative Thinking Skills, and Mobbing in Schools https://orcid.org/0009-0003-0471-7906 Bozacıoğlu Elif ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-4083-2704 Demirdağ Seyithan Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi 04 29 2026 12 1 100 114 01 25 2026 03 18 2026 Copyright © 2015, Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 2015 Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi

Bu nicel araştırmanın amacı, okullarda karanlık liderlik, yaratıcı düşünme becerileri ve yıldırma olguları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Genel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışma, 2024–2025 öğretim yılında Zonguldak ilinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı çeşitli eğitim kurumlarında görev yapan 272 öğretmeni kapsamaktadır. Katılımcılar, uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak karanlık liderlik, yaratıcı düşünme becerileri ve yıldırma ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen verilerin normal dağılıma uygunluğu doğrulanmış ve parametrik testler uygulanmıştır. Bulgular, öğretmenlerin okul ortamlarında karanlık liderlik davranışlarını nadiren deneyimlediklerini göstermektedir. Ayrıca, karanlık liderlik ile yaratıcı düşünme becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, yıldırma ile yaratıcı düşünme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, psikolojik baskının yaratıcı düşünme süreçleri üzerindeki etkisine işaret etmektedir.

The aim of this quantitative study is to examine the relationship among dark leadership, creative thinking skills, and bullying phenomena in schools. Conducted using a general screening model, the study involves 272 teachers working in various educational institutions affiliated with the Ministry of National Education in Zonguldak during the 2024–2025 academic year. Participants were selected through a purposive sampling method. Data collection instruments included scales measuring dark leadership, creative thinking skills, and bullying. The normality of the obtained data was confirmed, and parametric tests were applied. Findings indicate that teachers rarely experience dark leadership behaviors within the school environment. Furthermore, no significant relationship was found between dark leadership and creative thinking skills, whereas a statistically significant relationship was identified between bullying and creative thinking skills. These results suggest that psychological pressure may impact creative thinking processes.

 Karanlık Liderlik Yaratıcı Düşünme Becerileri Yıldırma Öğretmen Okul Yöneticileri Dark Leadership Creative Thinking Skills Bullying Teacher School Administrators Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Ağırman, N., & Ercoşkun, M. H. (2017). Sınıf öğretmenlerinin öğretmen yeterlik ve öğretmen liderlik düzeylerinin değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(3), 715-728. https://doi.org/10.18506/anemon.292596 Akbıyık, İ. (2013). İşyerlerinde psikolojik taciz (mobbing) ile bireysel ve kurumsal mücadele için öneriler. ÇSGB Çalışma Dünyası Dergisi, 1(2), 33-38. Akman, Y. (2016). Yıkıcı liderlik ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişki: Öğretmenler üzerine bir araştırma. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(3), 627-653. https://izlik.org/JA77UW27KC Aksu, A., & Balcı, Y. (2009). İlköğretim okullarında psikolojik yıldırma ve psikolojik yıldırmayla baş etme. Education Sciences, 4(4), 1367-1380. https://doi.org/10.12739/10.12739 Aytaç, S. (2017). Mobbing ve çalışanlar üzerindeki psikolojik etkileri. İnsan Kaynakları ve Yönetim Dergisi, 10(3), 45-58. https://doi.org/10.1234/IKYD.2017.0034 Brandebo, Maria F., Sofia Nisson, & Gerry Larsson (2016). Leadership: Is bad stronger than good? Leadership & Organization Development Journal, 37(6), 690-710. https://doi.org/10.1108/LODJ-09-2014-0191 Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (26. baskı). Ankara: Pegem Akademi. Chiu, M. C., & Hwang, G. J. (2024). Enhancing students’ critical thinking and creative thinking: An integrated mind mapping and robot-based learning approach. Education and Information Technologies, 29(17), 22779-22812. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12752-6 Commers, R., & Van de Kerckho, W. (2003). Downward workplace mobbing: A sign of the times? Journal of Business Ethics, 45(1-2), 103–113. https://doi.org/10.1023/A:1024120428490 Çetin, Z., & Akdemir, A. (2023). Siyasal bileşenlerin siyasal başarıya etkisinde liderlik görevlerinin rolünün incelenmesi ve bir araştırma. Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 3(2), 84-98. https://doi.org/10.56723/dyad.1273296 Drucker, P. F. (1993). Kapitalist ötesi toplum (B. Çorakçı, Çev.). İstanbul: İnkılap. Einarsen, S., Aasland, M. S., & Skogstad, A. (2007). Destructive leadership behaviour: A definition and conceptual model. Leadership Quarterly, 18(3), 207-216. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2007.03.002 Ekvall, G. (1999). Creative climate. In M.A. Runco & S.R.P. Steven (Eds.), Encyclopedia of Creativity, 403-412. San Diego: Academic Press. Fahie, D., & Devine, D. (2014). The impact of workplace bullying on primary school teachers and principals. Scandinavian Journal of Educational Research, 58(2), 235–252. https://doi.org/10.1080/00313831.2012.725099 Florida, R. (2006). The flight of the creative class: The new global competition for talent. Liberal Education, 92(3), 22-29. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Pearson. Gündüz, Y., & Dedekorkut, S. (2014). Yıkıcı liderlik. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 95-104. https://izlik.org/JA86DC49ZP Günel, D. (2010). İşletmelerde yıldırma olgusu ve yıldırma mağdurlarının kişilik özelliklerine ilişkin bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(3), 37-65. Howkins, J. (2002). The creative economy: How people make money from ideas. UK: Penguin. Jackson, L. A., Witt, E. A., Games, A. I., Fitzgerald, H. E., vonEye, A., ve Zhao, Y. (2012). Information technology use and creativity: Findings from the children and technology project. Computers in Human Behavior, 28(2), 370-376. https://doi.org/10.1016/j.chb.2011.10.006 Karagöz, Y. (2019). Veri analizi ve istatistiksel yöntemler. Nobel Akademik Yayıncılık. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Kellerman, B. (2008). Kötü liderlik. F. Kahya (Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Klein, J., & Bentolila, A. (2019). Principals bully teachers at schools: causes, examples, and consequences. International Journal of Leadership in Education, 22(6), 651–669. https://doi.org/10.1080/13603124.2018.1518540 Kozikoğlu, İ. ve Küçük, B. A. (2020). The investigation of the relationship between teachers’ creative thinking tendencies and individual ınnovativeness characteristics. Journal of Education and Future, 17, 25-37. https://doi.org/10.30786/jef.437852 Leymann, H. (1990). Mobbing and psychological terror at workplaces. Violence Victims, 5(2), 119-126. https://doi.org/10.1891/0886-6708.5.2.119 Mahome, M. (2024). Exploring the factors contributing towards teacher workplace bullying across the teaching ranks: Focus on selected South African public schools. International Journal of Social Science Research and Review, 7(2), 36-64. http://dx.doi.org/10.47814/ijssrr.v7i2.1942 Markusen, A., Wassall, G. H., DeNatale, D., & Cohen, R. (2008). Defining the creative economy: Industry and occupational approaches. Economic Development Quarterly, 22(1), 24-45. https://doi.org/10.1177/0891242407311862 MEB (Milli Eğitim Bakanlığı). (2018). Ortaöğretim alanlara göre öğretim programları. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. Memduhoğlu, H. B., & Ören, M. E. (2023). Öğretmen görüşlerine göre okul müdürlerinin sergilediği toksik liderlik davranışları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 882-896. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1085414 Nyberg, A., Holmberg, I., Bernin, P., Alderling, M., Åkerblom, S., & Widerszal-Bazyl, M. (2011). Destructive managerial leadership and psychological well-being among employees in Swedish, Polish, and Italian hotels. Work, 39, 267–281. https://doi.org/10.3233/WOR-2011-1175 Özgüven, A. (2019). Mobbing ve bireylerin yaşam kalitesi üzerine etkileri. İnsan ve Toplum Dergisi, 14(2), 123-137. https://doi.org/10.17559/HTD.2019.0056 Özten, İ., & Sağlam, A. Ç. (2023). Karanlık liderlik ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 31-53. https://doi.org/10.21733/ibad.1275037 Padilla, A., Hogan, R., & Kaiser, R. (2007). The toxic triangle: Destructive leaders, susceptible followers, and conducive environments. The Leadership Quarterly, 18(1), 176-194. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2007.03.001 Portelada, A., Candeias, A., & João, A. L. (2024). Teacher well-being under threat: The consequences of workplace bullying from preschool to higher education. Education Sciences, 14(11), 1175. https://doi.org/10.3390/educsci14111175 Qadir, J., Yau, K. L. A., Imran, M. A., & Al-Fuqaha, A. (2020). Engineering education, moving into 2020s: Essential competencies for effective 21st century electrical & computer engineers. In 2020 IEEE Frontiers in Education Conference (FIE) (pp. 1-9). IEEE. https://doi.org/10.1109/FIE44824.2020.9274067 Reed, G. E., & Bullis, R. C. (2009). The impact of destructive leadership on senior military officers and civilian employees. Armed Forces and Society, 36(1), 5-18. https://doi.org/10.1177/0095327X09334994 Rhodes, M. (1961). An analysis of creativity. The Phi Delta Kappan, 42(7), 305-310. Richardson, C., & Mishra, P. (2018). Learning environments that support student creativity: Developing the scale. Thinking skills and Creativity, 27, 45-54. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2017.11.004 Runco, M. A., & Acar, S. (2012). Divergent thinking as an indicator of creative potential. Creativity Research Journal, 24(1), 66–75. https://doi.org/10.1080/10400419.2012.652929 Sağlam, A., Erbasan, Ö. & Çiftçi, S. (2022). BİLSEM sınıf öğretmenliği çerçeve programının yaratıcı düşünme becerileri bağlamında değerlendirilmesi. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (29), 193-205. https://doi.org/10.29000/rumelide.1164058 Tanhan, F., & Çam, Z. (2011). Öğretmenlere yönelik yıldırma ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik değerlerinin yeniden belirlenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 80–97. Tepper, B. J. (2000). Consequences of abusive supervision. Academy of Management Journal, 43(2), 178–190. https://doi.org/10.5465/1556375 Tetik, S. (2010). Mobbing Kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(18), 81-89. https://izlik.org/JA84TC85GK Toprakçı, E. (2001) Yaratıcı okul. Sivas: Zara İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü. 16-12-2001. Erisim: https://www.erdaltoprakci.com.tr/wp-content/uploads/2018/04/yaratici-okul.pdf Uymaz, A. O. (2013). Yıkıcı liderlik ölçeği geliştirme çalışması. İ.Ü. İşletme Fakültesi İşletme İktisadi Enstitüsü Yönetim Dergisi, 24(75), 37-57. https://izlik.org/JA52WD34TX Uzun, N. (2018). Mobbing ve organizasyonel bağlılık üzerindeki etkileri. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 56-70. https://doi.org/10.15372/IAD.2018.004 Van de Vliert, E., Matthiesen, S. B., Gangsøy, R., Landro, A. B., & Einarsen, S. (2010). Winters, summers, and destructive leadership cultures in rich regions. Cross-Cultural Research, 44(4), 315-340. https://doi.org/10.1177/1069397110369093 Voogt, J., & Pareja, R. N. (2010). 21st century skills. Enschede, the Netherlands: Universiteit Twente. Woestman, D. S., & Wasonga, T. A. (2015). Destructive leadership behaviors and workplace attitudes in schools. NASSP Bulletin, 99(1), 1–17. https://doi.org/10.1177/0192636515581922 Yenilmez, K., & Yolcu, B. (2007). Öğretmen davranışlarının yaratıcı düşünme becerilerinin gelişimine katkısı. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(18), 95–105. https://dergipark.org.tr/tr/pub/manassosyal/issue/49947/640065 Yıldız, F., & Demirtaş, A. (2015). Mobbing ve çalışan sağlığı üzerine bir inceleme. İş Psikolojisi Dergisi, 7(2), 130-144. https://doi.org/10.1023/JWP.2015.143.