The fate of the rich book collections accumulated during the centuries of Ottoman rule in Bulgarian lands was determined by the dynamics of social and political life, so that wars, state and political regime changes, and ideological conjuncture inevitably negatively affected the preservation of this heritage in its full content. According to the archival and narrative sources approximately 40 large Ottoman waqf libraries were founded in Bulgaria. After the establishment of the Principality of Bulgaria in 1878, a significant part of these collections were transferred to Sofia, thus creating the rich collection of the National Library. Some of the books were brought to Istanbul upon the insistence of the Ottoman government or by some librarians who escaped in the 1912-1913 Balkan wars. During the short period of Russian occupation in Bulgaria (1877-1879), some books were taken to Russia. The article focuses in more detail on the turbulent war and post-war period, when the Ottoman book heritage accumulated over centuries on the territory of Bulgaria was destroyed or dispersed and tried to survive in different directions
Bulgar topraklarında yüzyıllar süren Osmanlı hakimiyeti boyunca biriken zengin kitap koleksiyonlarının kaderi, sosyal ve siyasi yaşamın dinamikleri tarafından belirlenmiştir ki, savaşlar, devlet ve siyasi rejim değişiklikleri, ideolojik konjonktür kaçınılmaz olarak bu mirasın tam olarak korunmasını olumsuz yönde etkilemiştir. Bildiğimiz arşiv ve anlatı kaynaklarına göre, Bulgaristan topraklarında yaklaşık 40 tane büyük Osmanlı vakıf kütüphanesi kurulmuş ve faaliyet göstermiştir. 1878 yılında Bulgaristan Prensliği’nin kuruluşundan sonra bu koleksiyonların önemli bir kısmı Sofya’ya aktarılmış ve böylece Milli Kütüphane’nin zengin koleksiyonu oluşmuştur. Kitapların bir kısmı da 93 Harbi ya da Balkan Savaşı sırasında kaçan bazı kütüphaneciler tarafından ya da Osmanlı yetkililerinin ısrarı üzerine İstanbul’a getirilmiştir. Bulgaristan’da Rus işgalinin kısa sürdüğü dönemde (1877-1879) bazı kitaplar Rusya’ya götürülmüştür. Makalede, Bulgaristan topraklarında yüzyıllar boyunca biriken Osmanlı kitap mirasının yok edildiği veya dağıldığı, farklı yönlerde hayatta kalmaya çalıştığı çalkantılı savaş ve savaş sonrası dönem üzerinde daha ayrıntılı olarak durulacaktır.