Küresel İklim Krizi Tedbirlerine Uyum Sürecinde Demir Çelik Sektörü: CRITIC ve CoCoSo Yöntemleriyle Bir Değerlendirme

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, başlıca çelik üretimi gerçekleştiren 46 ülkenin küresel iklim krizi tedbirlerine uyum süreçlerindeki performanslarını 2018-2021 dönemi için ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Bu araştırmada çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan CRITIC ve CoCoSo yöntemleri tercih edilmiştir. Kriter ağırlıklandırma problemi CRITIC yöntemiyle, karar alternatiflerinin sıralanması ise CoCoSo yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Analize tabi tutulan ülkeler GSYİH oranı olarak Ar-Ge harcamaları ortalamalarına göre iki grupta sınıflandırılmış ve bulgular tüm yıllar için ayrı ayrı elde edilmiştir. Bulgular: Birinci grupta yer alan ülkeler içerisinde en yüksek performansın Güney Kore’ye ve en düşük performansın ise ABD’ye ait olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İkinci gruptan elde edilen bulgular ise en yüksek performansın Türkiye’ye, en düşük performansın ise Rusya’ya ait olduğu şeklindedir. Endonezya’nın küresel iklim krizi tedbirlerine uyum sürecindeki gelişim ivmesi de çalışmanın dikkat çekici sonuçları arasında yer almaktadır. Özgünlük: Çok kriterli karar verme yöntemlerinden CRITIC ve CoCoSo’nun eşanlı olarak kullanıldığı çalışmalar hem demir çelik sektörü özelinde hem de iklim krizi ile yeşil ekonomi konularında oldukça sınırlıdır. Elde edilen sonuçların ülkelerin konjonktürel durumları ve literatür ile uyumu, çalışmada tercih edilen yöntemin uygunluğuna işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Küresel İklim Krizi
• Demir Çelik
• Çok Kriterli Karar Verme
• CRITIC
• CoCoSo

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Iron and Steel Sector in the Process of Adaptation to Global Climate Crisis Measures: An Evaluation with CRITIC and CoCoSo Methods

Öz

Purpose: The aim of this study is to reveal the performance of 46 major steel producing countries in their adaptation processes to global climate crisis measures for the period 2018-2021. Methodology: In this research, CRITIC and CoCoSo methods, which are multi-criteria decision making methods, were preferred. The criterion weighting problem was performed by CRITIC method and the ranking of decision alternatives was performed by CoCoSo method. The analyzed countries were classified into two groups according to their average R&D expenditures as a percentage of GDP. The findings were obtained separately for all years. Findings: Among the countries in the first group, the highest performance belongs to South Korea and the lowest performance belongs to the USA. The findings from the second group show that the highest performance belongs to Turkey and the lowest performance belongs to Russia. Indonesia's development momentum in the process of adaptation to global climate crisis measures is also among the remarkable results of the study. Originality: The studies in which CRITIC and CoCoSo, two MCDM, are used simultaneously are quite limited both in the iron and steel sector and in the climate crisis and green economy. The consistency of the results obtained with the cyclical conditions of the countries and the literature points to the efficiency of the method preferred in this study.

Anahtar Kelimeler

• The Climate Crisis
• Iron and Steel
• MCDM
• CRITIC
• CoCoSo

Kaynakça

1. Abacıoğlu, S. (2023). “İmalat Sektöründe Yer Alan Firmaların Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Değerlendirilmesi”, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Acar, E. (2022). “Comparison of the Performances of OECD Countries in the Perspective of Socio-Economic Global Indices: CRITIC-Based Cocoso Method”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 73, 256-277. DOI: 10.51290/dpusbe.1122650
3. Akgül, Y. (2021). “Borsa İstanbul’da İşlem Gören Ticari Bankaların Finansal Performansının Bütünleşik CRITIC CoCoSo Modeliyle Analizi”, Ekonomi ve Finans Araştırmaları Dergisi, 3(2), 71-90.
4. Akram, M., Ramzan, N. ve Deveci, M. (2023). “Linguistic Pythagorean Fuzzy CRITIC-EDAS Method for Multiple-Attribute Group Decision Analysis”, Engineering Applications of Artificial Intelligence, 119, 105777. DOI: 10.1016/j.engappai.2022.105777
5. Ankara Ticaret Borsası. (2008). “Kyoto Protokolü”, Ankara, Ticaret Borsası Raporları.
6. Arens, M., Worrell, E., Eichhammer, W., Hasanbeigi, A. ve Zhang, Q. (2017). “Pathways to A Low-Carbon Iron and Steel Industry in the Medium-Term The Case of Germany”, Journal of Cleaner Production, 163(1), 84-98. DOI: 10.1016/j.jclepro.2015.12.097
7. Avinal, A., Tosun, C., Dağlı, S., Duhbacı, T.B. ve Şık, E. (2019). “Ana Demir ve Çelik Ürünleri ile Ferro Alaşımların İmalatı Kaynak Verimliliği Rehberi”, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ankara.
8. Avunduk, Z.B. ve İçen, H. (2023). “Eko-İnovasyon Performansının Ekonomik Büyümeye Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Panel Veri Analizi,” Verimlilik Dergisi, 57(4), 657-670. DOI: 10.51551/verimlilik.1357187

9. Ayan, B. ve Abacıoğlu, S. (2022). “Bibliometric Analysis of the MCDM Methods in the Last Decade: WASPAS, MABAC, EDAS, CODAS, COCOSO, and MARCOS”, International Journal of Business & Economic Studies, 4(2), 65-85. DOI: 10.54821/uiecd.1183443
10. Ayçin, E. (2020). “Çok Kriterli Karar Verme: Bilgisayar Uygulamalı Çözümler”, Nobel Yayınları, Ankara.
11. Binboğa, G. ve Özdil, T. (2021). “Sürdürülebilirliğin İşletme Performansına Etkisinin Çok Kriterli Karar Verme Teknikleriyle İncelenmesi”, International Review of Economics and Management, 9(2), 182-199. DOI: 10.18825/iremjournal.1003203
12. Boudalia, M., Laourayed, M., El Moudane, M., Sekkat, Z., Campos, O.S., Bellaouchou, A., Guenbour, A., Anton, J.S. ve Amin, H.M. (2023). “Phosphate Glass Doped With Niobium and Bismuth Oxides as an Eco-Friendly Corrosion Protection Matrix of Iron Steel in HCl Medium: Experimental and Theoretical Insights,” Journal of Alloys and Compounds, 938, 168570. DOI: 10.3390/ma16020678
13. Börü, M.K. ve Çelik, D. (2019). “Türkiye’de Ar-Ge Harcamaları İnovasyon ve Ekonomik Büyüme İlişkisi”, R&S - Research Studies Anatolia Journal, 2(5), 196-206. DOI: 10.33723/rs.537587
14. BP. (2018). “BP Statistical Review of World Energy Report”, BP Corp. Pub.
15. Cipolla, C.M. (1980). “Dünya Nüfusunun İktisat Tarihi”, (Çev. Mehmet Sırrı Gezgin), Ötüken Yayınları, İstanbul.
16. Dağdemir, Ö. (2015). “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Ekonomik Büyüme: İklim Değişikliği Politikasının Türkiye İmalat Sanayii Üzerindeki Olası Etkileri”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60(2), 49-70.
17. Diakoulaki, D., Mavrotas, G. ve Papayannakis, L. (1995). “Determining Objective Weights in Multiple Criteria Problems: The CRITIC Method”, Computers & Operations Research, 22(7), 763-770. DOI: 10.1016/0305-0548(94)00059-H
18. Dwivedi, R., Prasad, K., Jha, P.K. and Singh, S. (2021). “An Integrated CRITIC-MARCOS Technique for Analysing the Performance of Steel Industry”, Data-Driven Optimization of Manufacturing Processes IGI Global. 115-127.
19. Ecer, K., Güner, O. ve Çetin, M. (2021). “Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türkiye Ekonomisinin Uyum Politikaları,” İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 9(2), 125-144.
20. Energy Institute. (2023). https://www.energyinst.org/, (Erişim Tarihi: 02.11.2023)
21. Erdoğan, S., Yıldırım, S., Yıldırım, D.Ç., ve Gedikli, A. (2019). “G20 Ülkelerinde İnnovasyon ve CO2 Emisyonu”, International Congress of Energy Economy and Security, 193.
22. Ergün, Ü.R. ve Ener, M. (2022). “Demir Çelik Sektöründe Uluslararası İş Bölümü: Türkiye Örneği”, Journal of International Applied Economics and Administration Research, 3(2), 61-71.
23. Fresner J., Dobes, V., Bürki, T., Angerbauer, C. ve Tiefenbrunner, K. (2020). “PRE-SME Promoting Resource Efficiency in Small & Medium Sized Enterprises Industrial Training Handbook”, United Nations Environment Programme, Paris.
24. Gargari, L. S., Joda, F. ve Ameri, M. (2024). “A Techno-Economic Assessment for the Water Energy Carbon Nexus Based on the Development of A Mathematical Model: In the Iron and Steel Industry”, Sustainable Energy Technologies and Assessments, 63, 103653. DOI: 10.1016/j.seta.2024.103653
25. Global Carbon Budget. (2023). https://www.globalcarbonproject.org/carbonbudget/ (Erişim Tarihi: 10.11.2023).
26. Global Forum on Steel Excess Capacity (2022). “New Analytical Work: Impacts of Global Excess Capacity on the Health of GFSEC Steel Industries”, https://www.steelforum.org/ (Erişim Tarihi: 10.04.2024).
27. Gronoos, C. ve Ojasalo, K. (2004). “Service Productivity: Towards a Conceptualization of the Transformation of Inputs Into Economic Results in Services”, Journal of Business Research, 57(4), 414-423.
28. Hebeda, O., Guimarães, B.S., Cretton-Souza, G., La Rovere, E.L. ve Pereira, A.O. (2023). “Pathways for Deep Decarbonization of the Brazilian Iron and Steel Industry”, Journal of Cleaner Production, 401, 136675. DOI: 10.1016/j.jclepro.2023.136675
29. Huang, D., Dinga, C.D., Tao, Y., Wen, Z., Wang, Y. ve Razmadze, D. (2023). “Quantitative Analysis of Net-Zero Transition Pathways and Synergies in China's Iron and Steel Industry”, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 183, 113495. DOI: 10.1016/j.rser.2023.113495
30. Inayat, A. (2023). “Current Progress of Process Integration for Waste Heat Recovery in Steel and Iron Industries”, Fuel, 338, 127237. DOI: 10.1016/j.fuel.2022.127237
31. İklim Değişikliği Başkanlığı. (2023). https://iklim.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 16.11.2023).
32. İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (2002). https://iklim.gov.tr/bm-iklim-degisikligi-cerceve-sozlesmesi-i-33 (Erişim Tarihi: 16.11.2023).
33. Kasap, S.S., Şahin, Y. ve Çınar, T. (2020). “Bulanık Tabanlı Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile Demir Çelik Endüstrisinde En Uygun Yatırım Seçeneğinin Belirlenmesi”, Endüstri Mühendisliği, 31(0), 59-71.
34. Khan, S. ve Haleem, A. (2021). “Investigation of Circular Economy Practices in the Context of Emerging Economies: a CoCoSo Approach”, International Journal of Sustainable Engineering, 14(3), 357-367. DOI: 10.1080/19397038.2020.1871442
35. Kim, J., Sovacool, B. K., Bazilian, M., Griffiths, S., Lee, J., Yang, M. ve Lee, J. (2022). “Decarbonizing the Iron and Steel Industry: A Systematic Review of Sociotechnical Systems, Technological Innovations and Policy Options”, Energy Research & Social Science, 89, 102565. DOI: 10.1016/j.erss.2022.102565
36. Koç, B.E. ve Kaynak, S. (2023). “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Türkiye - AB-27 Dış Ticaret İlişkisi Üzerine Olası Etkisi”, Verimlilik Dergisi, 57(2), 273-288. DOI: 10.51551/verimlilik.1166045
37. Kotler, P., Jatusripitak, S. ve Maesincee, S. (1997). “Ulusların Pazarlanması”, (Çev. Ahmet Buğdaycı), Türkiye İş Bankası Kütür Yayınları, İstanbul.
38. Lee, K-H., Min, B. ve Yook, K-H. (2015). “The Impacts of Carbon (CO2) Emissions and Environmental Research and Development (R&D) Investment on Firm Performance”, International Journal of Production Economics, 167, 1-11. DOI: 10.1016/j.ijpe.2015.05.018
39. Lei, T., Wang, D., Yu, X., Ma, S., Zhao, W., Cui, C., Meng, J., Tao, S. ve Guan, D. (2023). “Global Iron and Steel Plant CO2 Emissions and Carbon-Neutrality Pathways”, Nature, 1-7.
40. Li, Y. ve Liu, C. (2010) “Malmquist Indices of Total Factor Productivity Changes in the Australian Construction Industry”, Construction Management and Economics, 28(9), 933–945. DOI: 10.1080/01446191003762231
41. Lu, M., Wang, X. ve Cang, Y. (2018). “Carbon Productivity: Findings from Industry Case Studies in Beijing”, Energies, 11(10), 2796. DOI: 10.3390/en11102796
42. Ma, S.H., Wen, Z.G., Chen, J.N. ve Wen, Z.C. (2014). “Mode of Circular Economy in China's Iron and Steel Industry: A Case Study in Wu'an City”, Journal of Cleaner Production, 64, 505-512.
43. Michaelis, P. ve Jackson, T. (2000). “Material and Energy Flow Through the UK Iron and Steel Sector. Part 1: 1954–1994”, Resources, Conservation and Recycling, 29(1-2), 131-156. DOI: 10.1016/S0921-3449(00)00048-3
44. Monajemzadeh, N., Karbassi Yazdi, A., Hanne, T., Shirbabadi, S. ve Khosravi, Z. (2022). “Identifying and Prioritizing Export-Related CSFs of Steel Products Using Hybrid Multi-Criteria Methods”, Cogent Engineering, 9(1), 1-40. DOI: 10.1080/23311916.2022.2077162
45. Morfeldt, J., Nijs, W. ve Silveria, S. (2015). “The Impact of Climate Targets on Future Steel Production - An Analysis Based on a Global Energy System Model”, Journal of Cleaner Production, 103, 469-482. DOI: 10.1016/j.jclepro.2014.04.045
46. OECD (2022). “Assessing Steel Decarbonisation Progress in the Context of Excess Capacity”, OECD Facilitator, Fransa.
47. Özcan, A. ve Ömürbek, N. (2020). “Bir Demir Çelik İşletmesinin Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Değerlendirilmesi”, IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 77-98. DOI: 10.21733/ibad.714295
48. Özcan, B.A. (2020). “Ortak Mülkiyet Çerçevesinde İklim Değişikliği Sorununun Çözümünde Kyoto Protokolü’nün Etkisi”, Akdeniz İİBF Dergisi, 20(2), 169-184. DOI: 10.25294/auiibfd.827487
49. Ruth, M., Davidsdottir, B. ve Amato, A. (2004). “Climate Change Policies and Capital Vintage Effects: The Cases of US Pulp and Paper, Iron and Steel and Ethylene”, Journal of Environmental Management, 70(3), 235-252. DOI: 10.1016/j.jenvman.2003.11.008
50. Sakamoto, T. ve Managi, S. (2016). “New Evidence of Environmental Efficiency on the Export Performance”, Applied Energy, 185(P1), 615-626. DOI: 10.1016/j.apenergy.2016.10.126
51. Shatokha, V. (2016). “Environmental Sustainability of the Iron and Steel Industry: Towards Reaching the Climate Goals”, European Journal of Sustainable Development, 5(4), 289-300. DOI: 10.14207/ejsd.2016.v5n4p289
52. Sindhwani, R., Singh, P.L., Behl, A., Afridi, M.S., Sammanit, D. ve Tiwari, A.K. (2022). “Modeling the Critical Success Factors of Implementing Net Zero Emission (NZE) and Promoting Resilience and Social Value Creation”, Technological Forecasting and Social Change, 181, 121759. DOI: 10.1016/j.techfore.2022.121759
53. Singh, P., Pradhan, V.S. ve Patil, Y.B. (2024). "Modeling Drivers and Barriers of Climate Change Mitigation Strategies in Indian Iron and Steel Industry: A TISM-Based Approach", Management of Environmental Quality, 35(1), 38-60. DOI: 10.1108/MEQ-04-2023-0097
54. Smol, M., Marcinek, P., Duda, J. ve Szołdrowska, D. (2020). “Importance of Sustainable Mineral Resource Management in Implementing the Circular Economy (CE) Model and The European Green Deal Strategy”, Resources, 9(5), 1-21. DOI: 10.3390/resources9050055
55. Sunaryo, S., Djatmiko, E., Fariya, S., Kurt, R. ve Gunbeyaz, S. (2021). “A Gap Analysis of Ship-Recycling Practices in Indonesia”, Recycling, 6(3), 1-18. DOI: 10.3390/recycling6030048
56. T.C. Dış İşleri Bakanlığı. (2023). “Kyoto Protokolü” https://www.mfa.gov.tr/kyoto-protokolu.tr.mfa (Erişim Tarihi: 16.11.2023).
57. Tanaka, K. (2008). “Assessment of Energy Efficiency Performance Measures in Industry and Their Application for Policy”, Energy Policy, 36(8), 2887-2902.
58. Taner, A.C. (2012). “Karbon Yakalama ve Depolama (CCS) Teknolojisi Kapsamında Son Yapılan Küresel Bilimsel Araştırma ve Geliştirme (ARGE) Faaliyetleri”, Fizik Mühendisleri Odası Yayınları, 1-6.
59. Tunçsiper, B. ve Fırat, E. (2016). “Kalkınmada Ar&Ge ve İnovasyonun Önemi; Güney Kore Örneği”, Teknoloji ve Rekabet, 3E, 847-855.
60. Vernon, R. (1966). “International Investment and International Trade in the Product Cycle”, Quarterly Journal of Economics, 80, 190–207. DOI: 10.2307/1880689
61. Wang, N., Chen, X., Wu, G., Chang, Y.C. ve Yao, S. (2018). “A Short-Term Based Analysis on the Critical Low Carbon Technologies for the Main Energy Intensive Industries in China”, Journal of Cleaner Production, 171, 98-106. DOI: 10.1016/j.jclepro.2017.09.261
62. World Steel Association. (2023). https://worldsteel.org/ (Erişim Tarihi: 15.11.2023).
63. World Trade Organization. (2023). https://www.wto.org/ (Erişim Tarihi: 15.11.2023).
64. Xylia, M., Silveira, S., Duerinck, J. ve Meinke-Hubeny, F. (2018). “Weighing Regional Scrap Availability in Global Pathways for Steel Production Processes”, Energy Efficiency, 11, 1135-1159. DOI: 10.1007/s12053-017-9583-7
65. Yazdani, M., Zarate, P., Kazimieras Zavadskas, E. ve Turskis, Z. (2019). "A Combined Compromise Solution (CoCoSo) Method for Multi-Criteria Decision-Making Problems", Management Decision. 57(9), 2501-2519. DOI: 10.1108/MD-05-2017-0458
66. Yıldırım, E.C. (2023). “G-20 Ülkelerinin Ekonomik İnovasyon Performanslarının CRITIC Temelli WASPAS ve Gri İlişkisel Analiz Yöntemleriyle Karşılaştırılmalı Analizi.” Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aksaray.
67. Zeng, S., Lan, Y. ve Huang, J. (2009). “Mitigation Paths for Chinese Iron and Steel Industry to Tackle Global Climate Change”, International Journal of Greenhouse Gas Control, 3(6), 675-682. DOI: 10.1016/j.ijggc.2009.06.001
68. Zhang, X., Jiao, K., Zhang, J. ve Guo, Z. (2021). “A Review on Low Carbon Emissions Projects of Steel Industry in the World.” Journal of Cleaner Production, 306, 127259. DOI: 10.1016/j.jclepro.2021.127259