sdü vizyoner dergisi Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi 1308-9552 Süleyman Demirel Üniversitesi 10.21076/vizyoner.1490155 Health Management Sağlık Yönetimi Determination of Anxiety Literacy Levels of Individuals and Examination of Related Factors Bireylerin Anksiyete Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi https://orcid.org/0000-0001-8335-555X Ünkür Pınar TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0001-7955-0520 Türkoğlu Mesut Can BEYKENT ÜNİVERSİTESİ 11 30 2024 15 44 1324 1337 05 26 2024 11 03 2024 Copyright © 2009, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi 2009 Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi

In the study, it is aimed to determine the anxiety literacy levels of individuals and to examine them in terms of sociodemographic variables. The cross-sectional study data are collected between January and March 2024 using the anxiety literacy scale and sociodemographic data form. Face-to-face and online surveys are conducted with 245 people aged 18 years and over who are reached by convenience sampling. In line with the participants' responses to the anxiety literacy scale, it is concluded that less than half of the sample has sufficient knowledge about anxiety, with a mean of 10.11 (45.97%) over 22 items. In addition, significant relationships are found between the variables of gender, educational status, the presence of people with mental illness in the immediate environment and anxiety literacy. No significant relationship is found between anxiety literacy and age, marital status, monthly income and having a diagnosis of COVID-19. The results of the study show that the general population does not have sufficient knowledge and awareness about anxiety. In the context of anxiety literacy, it is recommended to organize appropriate mental health training for the whole society, especially disadvantaged groups, and to measure the effectiveness of mental health policies in future studies.

Bu araştırmada bireylerin anksiyete okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi ve sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel tipte yürütülen araştırma verileri, anksiyete okuryazarlığı ölçeği ve sosyodemografik veri formu kullanılarak Ocak-Mart 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılan 18 yaş ve üzerindeki 245 kişiye yüz yüze ve çevrimiçi ortamda anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların anksiyete okuryazarlığı ölçeğine vermiş oldukları yanıtlar doğrultusunda 22 madde üzerinden 10,11 ortalama ile (%45,97) örneklemin yarısından daha azının anksiyete hakkında yeterli bilgiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca cinsiyet, eğitim durumu ve yakın çevrede ruhsal hastalık geçiren kişilerin mevcut olması değişkenleri ile anksiyete okuryazarlığı arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Yaş, medeni durum, aylık gelir durumu ve COVID-19 tanısı alma durumu ile anksiyete okuryazarlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırma sonuçları, genel popülasyonun anksiyete hakkında yeterli bilgi ve bilinç düzeyine sahip olmadığını göstermektedir. Anksiyete okuryazarlığı bağlamında, dezavantajlı gruplar başta olmak üzere tüm topluma yönelik uygun ruh sağlığı eğitimlerinin düzenlenmesi, ayrıca yürütülecek ruh sağlığı politikalarının gelecekteki araştırmalarda etkinliğinin ölçülmesi önerilmektedir.

 Anksiyete Anksiyete Okuryazarlığı Medya Sağlık Okuryazarlığı Ruh Sağlığı Sağlık Okuryazarlığı Anxiety Anxiety Literacy Media Health Literacy Mental Health Health Literacy Akalın, B., Yalman, F., Baydili, K., Modanlıoğlu, A. ve Sancar, T. (2021). Genç bireylerin yeni medya okuryazarlığı ile sağlık okuryazarlığı davranışları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 3(2), 136-144. Altweck, L., Marshall, T. C., Ferenczi, N. ve Lefringhausen, K. (2015). Mental health literacy: A cross-cultural approach to knowledge and beliefs about depression, schizophrenia and generalized anxiety disorder. Frontiers in Psychology, 6, 139462. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01272 Bal, U., Çakmak, S. ve Uğuz, Ş. (2013). Anksiyete bozukluklarında cinsiyete göre semptom farklılıkları. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 22(4), 441-459. Bruland, D. ve Graf, P. (2021). Mental health literacy - Do we need another health literacy concept?. L. A. Saboga-Nunes, U. H. Bittlingmayer, O. Okan ve D. Sahrai (Ed.), New approaches to health literacy: Linking different perspectives içinde (s. 167-182). Springer Fachmedien Wiesbaden. Boz, C., Özdemir, M. ve Çalgı, B. (2020). Mental hastalıkların prevalansına göre OECD ülkelerinin çok boyutlu analizi ve MOORA yöntemi ile sıralanması. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(Ek), 245-256. Calear, A. L., Batterham, P. J., Torok, M. ve McCallum, S. (2021). Help-seeking attitudes and intentions for generalised anxiety disorder in adolescents: The role of anxiety literacy and stigma. European Child & Adolescent Psychiatry, 30(2), 243-251. https://doi.org/10.1007/s00787-020-01512-9 Coles, M. E., Coleman ve S. L. (2010). Barriers to treatment seeking for anxiety disorders: Initial data on the role of mental health literacy. Depression and Anxiety, 27(1), 63-71. https://doi.org/10.1002/da.20620 Coles, M. E., Ravid, A., Gibb, B., George-Denn, D., Bronstein, L. R. ve McLeod, S. (2016). Adolescent mental health literacy: Young people's knowledge of depression and social anxiety disorder. Journal of Adolescent Health, 58(1), 57-62. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2015.09.017 Didin, M. ve Yavuz, B. (2022). Covid-19’un öğrencilerin stres, anksiyete, depresyon, korku düzeylerine etkisi: Sistematik derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 38-45. https://doi.org/10.18863/pgy.931572 Duplaga, M. ve Grysztar, M. (2021). The association between future anxiety, health literacy and the perception of the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. Healthcare, 9(1), 43. https://doi.org/10.3390/healthcare9010043 Erdoğdu, Y., Koçoğlu, F. ve Sevim, C. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde anksiyete ile umutsuzluk düzeylerinin psikososyal ve demografik değişkenlere göre incelenmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 23, 24-37. https://doi.org/10.5505/kpd.2020.35403 Fakhari, A., Shalchi, B., Rahimi, V. A., Sadeh, R. N., Lak, E., Najafi, A. ve Shayeghanmehr, A. (2023). Mental health literacy and COVID-19 related stress: The mediating role of healthy lifestyle in Tabriz. Heliyon, 9(2023), e18152. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18152 Göktaş, S., Işıklı, B., Yenilmez, Ç. ve Metintaş, S. (2019). Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 33(2), 167-174. https://doi.org/10.5505/deutfd.2019.40412 Gulliver, A., Griffiths, K. M., Christensen, H., Mackinnon, A., Calear, A. L., Parsons, A., ... ve Stanimirovic, R. (2012). Internet-based interventions to promote mental health help-seeking in elite athletes: An exploratory randomized controlled trial. Journal of Medical Internet Research, 14(3), e69. https://doi.org/10.2196/jmir.1864 Güloğlu, B., Yılmaz, Z., İstemihan, F. Y., Arayıcı, S. N. ve Yılmaz, S. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde bireylerdeki anksiyete ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Kriz Dergisi, 28(3), 135-150. Günlü, A., Asıcı, E. ve Çetinkaya, M. (2021). Türkiye’de COVID-19 salgınının ikinci evresinde ebeveynlerde depresyon, anksiyete, stres ve travma sonrası stres bozukluğunun incelenmesi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 4(1), 94-124. Hadjimina, E. ve Furnham, A. (2017). Influence of age and gender on mental health literacy of anxiety disorders. Psychiatry Research, 251, 8-13. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2017.01.089 Hair, J. F., Anderson R. E., Anderson R. ve Black W. (2010). Multivariate data analysis. Macmillan. Ibanez, G., Son, S., Chastang, J., Magnier, A. M., Robert, S. ve Mercier, A. (2016). Mental health disorders in general practice in France: A cross-sectional survey. Translational Biomedicine, 7(4), 96. https://doi.org/10.2167/2172-0479.100096 Jafari, A., Moshki, M., Mokhtari, A. M., Naddafi, F. ve Nejatian, M. (2024). Validity and reliability of anxiety literacy (A-Lit) and its relationship with demographic variables in the Iranian general population. Frontiers in Public Health, 12, 1359146. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1359146 Jorm, A. F., Barney, L. J., Christensen, H., Highet, N. J., Kelly, C. M. ve Kitchener, B. A. (2006). Research on mental health literacy: What we know and what we still need to know. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 40(1), 3-5. https://doi.org/10.1080/j.1440-1614.2006.01734.x Jorm, A. F. (2019). Mental health literacy interventions in adults. O. Okan, U. Bauer, D. Levin Zamir, P. Pinheiro ve K. Sorensen (Eds.), International handbook of health literacy içinde (s. 359-370). Policy Press. Kafes, A. Y. (2021). Depresyon ve anksiyete bozuklukları üzerine bir bakış. Humanistic Perspective, 3(1), 186-194. https://doi.org/10.47793/hp.867111 Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım. Kaneko, Y. ve Motohashi, Y. (2007). Male gender and low education with poor mental health literacy: A population-based study. Journal of Epidemiology, 17(4), 114-119. https://doi.org/10.2188/jea.17.114 Kesgin, M. T., Pehlivan, Ş. ve Uymaz, P. (2020). Ruh sağlığı okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(2), 5-13. https://doi.org/10.5455/apd.102104 Kupcova, I., Danisovic, L., Klein, M. ve Harsanyi, S. (2023). Effects of the COVID-19 pandemic on mental health, anxiety, and depression. BMC Psychology, 11(1), 108. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01130-5 Kutcher, S., Wei, Y. ve Coniglio, C. (2016). Mental health literacy: Past, present, and future. The Canadian Journal of Psychiatry, 61(3), 154-158. https://doi.org/10.1177/0706743715616609 Lee, H. Y., Hwang, J., Ball, J. G., Lee, J., Yu, Y. ve Albright, D. L. (2020). Mental health literacy affects mental health attitude: Is there a gender difference?. American Journal of Health Behavior, 44(3), 282-291. https://doi.org/10.5993/AJHB.44.3.1 Lee, H. Y., Lee, J. ve Kim, N. K. (2015). Gender differences in health literacy among Korean adults: Do women have a higher level of health literacy than men?. American Journal of Men's Health, 9(5), 370-379. https://doi.org/10.1177/1557988314545485 Marwood, M. R. ve Hearn, J. H. (2019). Evaluating mental health literacy in medical students in the United Kingdom. The Journal of Mental Health Training, Education and Practice, 14(5), 339-347. https://doi.org/10.1108/JMHTEP-01-2019-0001 Medeni, İ., İlhan, M. N. ve Medeni, V. (2020). Bir ilçede yaşayan 15 yaş ve üzeri kişilerde anksiyete sıklığı ve ilişkili risk etmenleri. Gazi Medical Journal, 31, 630-635. https://doi.org/10.12996/gmj.2020.144 Mental Health Foundation. (2024). Anxiety: Statistics. https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/statistics/anxiety-statistics#:~:text=More%20women%20report%20experiencing%20high,reported%20high%20levels%20of%20anxiety&text=Compared%20to%20data%20from%202012,reporting%20high%20levels%20of%20anxiety adresinden 1 Mart 2024 tarihinde alınmıştır. Miles, R., Rabin, L., Krishnan, A., Grandoit, E. ve Kloskowski, K. (2020). Mental health literacy in a diverse sample of undergraduate students: Demographic, psychological, and academic correlates. BMC Public Health, 20, 1-13. https://doi.org/10.1186/s12889-020-09696-0 Olca, S. P. (2023). Üniversite öğrencilerinin ruh sağlığı okuryazarlığı ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 118-126. Öksüz, M. A., Avcı, D. ve Sağsöz, S. (2023). Çocuk/ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran ailelerin ruh sağlığı okuryazarlığı ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki. Humanistic Perspective, 5(3), 1242-1257. https://doi.org/10.47793/hp.1330230 Öz, H. S. (2021). Bir il merkezinde yaşayan bireylerin ruh sağlığı okuryazarlığının incelenmesi. Humanistic Perspective, 3(3), 660-675. https://doi.org/10.47793/hp.993929 Öztaş, B. ve Aydoğan, A. (2021). Sağlık profesyonellerinin ruh sağlığı okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 12(3), 198-204. https://doi.org/10.14744/phd.2021.43265 Öztaş, B., Ünal, N., Ölçer, Z., Çal, A. ve Öge, G. (2023). Üniversite öğrencilerinin ruh sağlığı okuryazarlık düzeyi: Kesitsel bir çalışma. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 198-214. https://doi.org/10.52369/togusagbilderg.1127001 Paulus, D. J., Wadsworth, L. P. ve Hayes-Skelton, S. A. (2015). Mental health literacy for anxiety disorders: How perceptions of symptom severity might relate to recognition of psychological distress. Journal of Public Mental Health, 14(2), 94-106. https://doi.org/10.1108/JPMH-09-2013-0064 Riecher-Rössler, A. (2017). Sex and gender differences in mental disorders. The Lancet Psychiatry, 4(1), 8-9. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(16)30348-0 Robichaud, M., Dugas, M. J. ve Conway, M. (2003). Gender differences in worry and associated cognitive-behavioral variables. Journal of anxiety disorders, 17(5), 501-516. https://doi.org/10.1016/S0887-6185(02)00237-2 Solmaz, G. (2023). Determination of anxiety, health literacy and belief levels of medication use of ındividuals with chronic diseases during the Covid-19 pandemic process. MAS Journal of Applied Sciences, 8(Özel Sayı), 991-1000. https://doi.org/10.5281/zenodo.10005866 Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z. ve Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12, 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80 Stratton, S. J. (2021). Population research: Convenience sampling strategies. Prehospital and Disaster Medicine, 36(4), 373-374. https://doi.org/10.1017/S1049023X21000649 Untila Kaplan, O. (2020). Medya sağlık okuryazarlığında küresel ortaklık arayışları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 697-731. Varma, P., Junge, M., Meaklim, H. ve Jackson, M. L. (2021). Younger people are more vulnerable to stress, anxiety and depression during COVID-19 pandemic: A global cross-sectional survey. Progress in Neuro-Psychopharmacology & Biological Psychiatry, 109, 110236. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2020.110236 WHO. (1948). Constitution of the World Health Organization. https://apps.who.int/gb/bd/PDF/bd47/EN/constitution-en.pdf adresinden 10 Mart 2024 tarihinde alınmıştır. WHO. (2022a). Mental disorders. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders adresinden 1 Mart 2024 tarihinde alınmıştır. WHO. (2022b). Wake-up call to all countries to step up mental health services and support. https://www.who.int/news/item/02-03-2022-covid-19-pandemic-triggers-25-increase-in-prevalence-of-anxiety-and-depression-worldwide adresinden 1 Mart 2024 tarihinde alınmıştır. WHO. (2023). Anxiety disorders. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders adresinden 1 Mart 2024 tarihinde alınmıştır. Xiao, X., Xiao, J., Yao, J., Chen, Y., Saligan, L., Reynolds, N. R. ve Wang, H. (2020). The role of resilience and gender in relation to infectious-disease-specific health literacy and anxiety during the covid-19 pandemic. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 16, 3011-3021. https://doi.org/10.2147/NDT.S277231 Yılmaz, Ö., Boz, H. ve Arslan, A. (2017). Depresyon Anksiyete Stres Ölçeğinin (Dass 21) Türkçe kısa formunun geçerlilik-güvenilirlik çalışması. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 78-91.