yduilaf Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2148-6026 2687-4121 Yakın Doğu Üniversitesi İBNÜ-L-KABÂKIBÎ VE KIRÂAT İLMİNE KATKILARI Ibn al-Kabâkıbî and his Contributions to the Science of Kırâat Sütşurup İhsan 06 01 2019 5 1 125 142 03 18 2019 04 25 2019 Copyright © 2015, Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015 Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

İslam dünyasında ve özellikle ülkemizde yapılan şaz kırâatler ilealakalı çalışmalarda kendisine müracaat edilen kaynakların müellifiolma vasfını taşıyan Kabâkıbî, bulunduğu toplumun ulemasıtarafından, meşhur kırâat âlimi İbnü’l-Cezerî ile kıyas edilerekdaha fasih bulunan, fakat özellikle ülkemizde ismi pek bilinmeyenbir şahsiyettir. Osmanlıda da belirli bir döneme kadar vaz etmişolduğu usul süregelerek okutulan Kabâkıbî, bulunduğu beldedezamanının kurraları arasında temayüz etmiştir. Bu sebepten şeyhü’l-kurrâ’lık makamında da bulunan, yüzlerce talebe yetiştirenve ömrünün sonuna kadar kırâat tedrisine devam eden bu kıymetlişahsiyetin tanıtılmasını önemli bir husus olarak görmekteyiz.Bu çalışmamızda müellifin hayatı, hocaları, ilmî kişiliği vekırâat ilmine katkıları bağlamında talebeleri ve telif etmiş olduğueserleri incelenmiştir. Bu araştırmanın ülkemizdeki ilmî çalışmalarakatkısı, özellikle Osmanlı’da yüzlerce yıl okutulan Kabâkıbîtarikinin müessisi ile kırâat ilmine katkılarının açığa çıkarılmasıolacaktır.

Kabâkıbî is someone who is known for being the author of thereferences applied in the Islamic world and especially in the worksrelated to the shaz kırâats in our country, is compared to thefamous Kıraat scholar İbnü’l-Cezerî by the scholars in the societyin which he lives and is found more fluent, and still not wellknown.Kabâkıbî, who had been taught until the end of a certainperiod with the method he provided in the Ottoman period, cameto the forefront among the kurras of his time. Thus, we considerthe introduction of this precious person who also served in theposition of şeyhü’l-kurrâ, educated hundreds of students andcontinued teaching kırâat until the end of his life as an importantissue. In this study, the author’s students and the works hepublished were examined in the context of his life, his teachers,his scientific personality and his contributions to kırâat science.The contribution of this research to scientific studies in ourcountry will be to reveal the contributions of the founder of theKabâkıbî concept, which had been taught in the Ottoman Empirefor hundreds of years, and his contributions to the kırâat science.

 Kur’ân kırâat mütevâtir kırâat şâz kırâat İbnü’l-Kabâkıbî the Quran qirâat mutawâtir qirâat shâz qirâat Ibnal-Qabâqibî Abdulfettah b. Es-Seyyid Acemî el-Mersafî el-Mısrî eş-Şâfiî, Hidâyetü’l-kârî ilâ tecvidi kelâmi’l-bârî, Mektebetü Tayyibe, Medine trs. Abdurrahmân el-Uleymî, Ebü’l-Yümn Mücîrüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. el-Makdisî el-Hanbelî, el-Ünsü’l-celîl bi-târîhi’l-Kudüs ve’l-Halîl, Thk. Adnân Yunus Abdulmecîd, Mektebetü Dandîs, Ammân ts. Akdemir, Mustafa Atilla, “Hamid b. Abdulfettah el-Pâlûvi Hayatı İlmi Sahşiyeti Eserleri Zübdetü’l-İrfan Adlı Eserinin Metodololojik Tanımı ve Tahkiki”, Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi, İstanbul 1999. Ebû Ubeyd Abdullah b. Abdu’l-Azîz b. Muhammed el-Bekrî el-Endulusî, el- Mesâlik ve’l-memâlik, Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmiyyi, y.y 1992. Ebü’l-Felâh Abdülhay b. Ahmed b. Muhammed es-Sâlihî el-Hanbelî, Şezerâtü’z-zeheb fî ahbârin men zeheb, Thk. Mahmud Arnavûd, Dâru İbn-i Kesîr, Beyrut 1986. Eroğlu, Muhammed, “İbnü’l-Kabâkıbî” , DİA, , C. XXI, Ankara 2000, s. 97-98. Gökdemir, Ahmet, Ali b. Süleyman el-Mansûrî ve meşhur Mısır Tariki Kurrâları, Ravza Yayınları, İstanbul 2018. Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Ahmed b. Ali b. Muhammed b. Ahmed, İnbâu’lğamer bi ebnâi’l-Ömer, Thk. Hasan Habeşi, İhyâü’t-türâsi’l-İslâmiyyi, Mısır 1969. İbnü’l-Cezerî, Ebü’l-Hayr Şemsüddin Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Alî b. Yûsuf, Gâyetü’n-nihâye fî tabakâti’l-kurrâ, Mektebetü İbni Teymiye, y.y 1351. İbnü’l-Kabâkıbî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Halîl b. Ebû Bekir el-Halebî. Mecma‘u’s-sürûr ve matla‘u’ş-Şümûs ve’l-büdûr fî’l-kırââti’lerbai aşera, thk. Mektebetü Kurtuba, Müessesetü Kurtuba, y.y ts. İsmâil b. Muhammed Emîn b. Mîr Selim el-Bâbânî el-Bağdâdî, Hediyyetü’lârifîn esmâü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l- Arabiyyi, Beyrut ts. Kara, Mustafa, “Hocazâde Ahmed Hilmi”, DİA, C. XVIII, İstanbul 1998, s. 207. Kâtip Çelebi, Mustafa b. Abdillah el-Konstantiniye, Keşfu’z-zunûn an esêmi’lkütübi ve’l-funûn, Mektebetü’l-Müsennâ, Bağdâd 1941. Kılıç, Hulusi. “Bedîiyyât” , DİA, C. V, Ankara 1992, s. 323-324. Muhammed Râğıb et-Tabbâh, b. Mahmûd b. Hâşim b. es-Seyyid Ahmed el- Halebî, İ‘lâmü’n-nübelâ bi-târîhi Halebe’ş-şehbâ, nşr. Muhammed Kemâl, Dâru’l-Kalemi’l-Arabiyyi, Halep 1923. Ömer b. Rıza b. Muhammed Râğıb Abdilğınâ Kehhâle ed-Dımeşk, Mu‘cemü’lmüellifîn, Mektebetü’l-Müsennâ, Beyrut ts. Pala, İskender - Kılıç, Filiz, “Musammat” , DİA, C. XXXI, İstanbul 2006, s. 233-235. Sehavî, et-Tibrü’l-mesbûk fî zeyli’s-sülûk, Thk. Mustafa Kemal, Dâr-u’l- Kütübi’l-Vesâiki’l-Kavmiyye, Kâhire 2002. ed-Dav’ü’l-lâmi‘ li ehli’l-karni’t-tâsi‘,Dâru Mektebeti’l-Hayat, Beyrut ts. Suyûtî, Abdurrahman b. Ebi Bekr Celâleddîn, el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Dâru’t-Turâs Kahire ts. Sütşurup, İhsan “İbnü’l-Kabâkıbî ve Mecma‘u’s-sürûr ve Matla‘u’ş-şümûs ve’l-Büdûr Adlı Eserinin İncelenmesi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul 2018. Şihâbuddîn, Ebû Abdillâh Yâkût b. Abdillâh er-Rûmî el-Hamevî, Mu‘cemü’lbüldân, Dâru Sâdır, Beyrut 1995, Zerkeşî, Bedreddin Muhammed b. Abdullah, el-Burhân fî ulûmi’l-Kur’ân, Thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim, Dâr-u İhyâi Kütübi’l-Arabiyye, Beyrut, 1376/1957. Zirikli, Ebû Gays Muhammed Hayrüddîn b. Mahmûd b. Muhammed b. Alî b. Fâris ed-Dımaşkî, el-A‘lam, Dâru’l-İlmi li’l-Melâyîn, y.y, 2002.