Araştırma Makalesi

Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi

Sayı: 20 27 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu çalışma, giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte akıllı saat kullanıcılarının; cihazların sunduğu sağlık ve konfor avantajları ile kişisel veri güvenliği/mahremiyet riskleri arasındaki algısal müzakereyi derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problematiği, akıllı saat kullanımının sunduğu rasyonel faydaların, katılımcı gözetim süreçlerini nasıl görünmez kıldığı ve normalleştirdiği üzerine inşa edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, en az bir yıllık kullanıcı deneyimine sahip 13 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler abdüktif tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular; (1) dijital öz-izleme ve öz-disiplin, (2) mahremiyetin rasyonalizasyonu ve yeniden tanımlanması, (3) veri ekonomisi ve toplumsal etkiler olmak üzere üç ana tema altında toplanmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların, dijital sistemlerin teşvik ettiği ideal kullanıcı normlarını içselleştirdikleri ve mahremiyet kaygılarını bir fayda-maliyet dengesi çerçevesinde ikincil konuma ittikleri saptanmıştır. Bu çalışma, akıllı saatlerin bireyi sürekli veri üreten bir özneye dönüştürürken katılımcı gözetim ilişkilerini gündelik yaşamın doğal bir parçası haline getirdiğini ortaya koyarak; mahremiyet, veri mülkiyeti ve dijital etik tartışmalarına özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aktaş, İ. (2022). Giyilebilir teknolojilerin lojistik faaliyetlerde kullanımının ve etkilerinin değerlendirilmesi. Beykoz Akademi Dergisi, 10(2), 258-273. https://doi.org/10.14514/beykozad.1177256
  2. Albrechtslund, A. (2008). Online social networking as participatory surveillance. First Monday, 13(3). https://doi.org/10.5210/fm.v13i3.2142
  3. Andrejevic, M. (2007). iSpy: Surveillance and power in the interactive era. University Press of Kansas.
  4. Andrejevic, M. (2011). The work that affective economics does. Cultural Studies, 25(4-5), 604-620. https://doi.org/10.1080/09502386.2011.600551
  5. Baker D. A. (2020). Four ironies of self-quantification: Wearable technologies and the quantified self. Science and Engineering Ethics, 26(3), 1477–1498. https://doi.org/10.1007/s11948-020-00181-w
  6. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
  7. Bergström, A. (2015). Online privacy concerns: A broad approach to understanding the concerns of different groups for different uses. Computers in Human Behavior, 53, 419–426. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.025
  8. Canali, S., Schiaffonati, V., & Aliverti, A. (2022). Challenges and recommendations for wearable devices in digital health: Data quality, interoperability, health equity, fairness. PLOS Digital Health, 1(10), e0000104. https://doi.org/10.1371/journal.pdig.0000104

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Çalışmaları, İnternet

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

9 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 20

Kaynak Göster

APA
Gültepe, M. (2026). Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya, 20, 120-139. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1750050
AMA
1.Gültepe M. Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya. 2026;(20):120-139. doi:10.55609/yenimedya.1750050
Chicago
Gültepe, Mustafa. 2026. “Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi”. Yeni Medya, sy 20: 120-39. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1750050.
EndNote
Gültepe M (01 Haziran 2026) Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya 20 120–139.
IEEE
[1]M. Gültepe, “Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi”, Yeni Medya, sy 20, ss. 120–139, Haz. 2026, doi: 10.55609/yenimedya.1750050.
ISNAD
Gültepe, Mustafa. “Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi”. Yeni Medya. 20 (01 Haziran 2026): 120-139. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1750050.
JAMA
1.Gültepe M. Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya. 2026;:120–139.
MLA
Gültepe, Mustafa. “Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi”. Yeni Medya, sy 20, Haziran 2026, ss. 120-39, doi:10.55609/yenimedya.1750050.
Vancouver
1.Mustafa Gültepe. Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya. 01 Haziran 2026;(20):120-39. doi:10.55609/yenimedya.1750050