Sosyal Medyada İklim Haberlerinin Söylemsel İnşası Üzerine Bir Analiz
Öz
Bu araştırmada, dijital medyada iklim haberlerinin söylemsel inşası incelenmektedir. Çalışmanın kapsamında Covering Climate Now projesinin bir parçası olan Türkiye, İngiltere ve Hindistan’ın iklim haberciliği alanındaki içerikleri yer almaktadır. 2025 yılında gerçekleşen önemli çevre felaketlerine yönelik haberlerinin analizi amacıyla; söz konusu yayınların resmi Instagram hesaplarında paylaşılan haber başlıkları, metinleri, fotoğrafları ve videoları veri setini oluşturmaktadır. Haber analizi sürecinde, Teun A. Van Dijk’in Eleştirel Söylem Analizi modeli ile Robert Entman’ın Çerçeveleme Kuramı’nın sunduğu kavramsal araçlardan faydalanılmıştır. Çalışmanın amacı, iklim haberlerinin sosyal medya platformlarından Instagram’da hangi söylem biçimleriyle kendilerine yer bulduğunu ve bu söylem pratiklerinin hangi ideolojik sınırlar içinde üretildiğini sorgulamaktır. Bu doğrultuda çalışmada, yöntem olarak Entman’ın Çerçeveleme Kuramı ve Teun Van Dijk’in Sosyo-Bilişsel Eleştirel Söylem Analizi modeli rehberliğinde; İklim Haber, The Guardian ve Times of India’nın Instagram hesaplarında en yüksek beğeni sayısına ulaşan ilk üç iklim krizi haberi belirlenmiştir. Bu içerikler arasından ilk sırada yer alan haber metinleri ve görsel unsurları, makro ve mikro yapı düzeylerinde eleştirel söylem analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda elde edilen bulgularda, haber içeriklerinin ağırlıklı olarak korku odaklı ve felaket temasını öne çıkaran anlam çerçeveleri etrafında inşa edildiği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, haberlerde üretilen söylemin iklim kriziyle ilgili sorunları yapısal bağlamından koparma ve dolaylı olarak eylemsizliği meşrulaştıracak bir zemin kurgulama eğilimi taşıdığı görülmektedir. Bu bağlamda çalışma, söylemsel düzeyde medyadaki haber dilinin daha yapıcı ve çözüm odaklı bir yapıya kavuşturulmasının önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak araştırma; dijital medya okuryazarlığı ve iklim krizi okuryazarlığı tartışmalarının, algoritmik filtreleri fark etmeyi ve eleştirel düşünme becerilerini kapsayacak biçimde genişletilmesi gerekliliğine işaret etmektedir
Anahtar Kelimeler
- İklim haberciliği
- Instagram haber çerçeveleme
- eleştirel söylem analizi
- iklim krizi okuryazarlığı
- çözüm gazeteciliği.
Etik Beyan
Kaynakça
- Adil, L., Eckstein, D., Künzel, V. & Schafer, L. (2025). Climate risk index 2025 who suffers most from extreme weather events? Bonn: Germanwatch e. V.
- Asif, S., Ahmed, A. & Arshad, M. (2025). Exploring the insights of media academics on the role of media as public sphere in climate policy implementation in Pakistan. Journal of Media Horizons, 6(3). https://doi.org/10.5281/zenodo.15826461
- Aljalabneh, A. A. (2025). Climate change narratives: a comparative analysis of framing strategies on Almamlaka TV and Jordan TV, Frontiers in Communication, 10. https://doi.org/10.3389/fcomm.2025.1643776
- Buckley, B., Done, J. M., Henson, R., Turner, K., Chan, McKenna, S., Bruyere, C. L., Elsey, S. & Leplastrier, M. (Kasım 2025). Severe weather in a changing climate. Sydney: Insurance Australia group limited (IAG) Report. https://doi.org/10.5065/2cy6-r178
- Budak, E. (2024). Sorun odaklı medya: çözüm gazeteciliği bağlamında ekonomi haberlerine yönelik bir inceleme. Aksaray İletişim Dergisi, 6 (1), 1-22. https://doi.org/10.47771/aid.1390793
- Cengiz, Ö. (2023). Türkiye’de iklim haberciliği: kuraklık haberleri üzerine bir içerik analizi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (62), 113-132. https://doi.org/10.47998/ikad.1252254
- Cordeiro, D., Vallez, M. & Font-Julian, J. I. (2025). Instagram engagement and content strategies of us and UK legacy media: a quantitative analysis of five leading news outlets, Journalism and Media, 6(2), 89. https://doi.org/10.3390/journalmedia6020089
- Creswell, J.W. & Poth, C.N. (2018) Qualitative inquiry and research design choosing among five approaches (4th edition). Thousand Oaks: SAGE Publications.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gazetecilik, Medya Okuryazarlığı, Yeni Medya
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
27 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
12 Ocak 2026
Kabul Tarihi
23 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 20
