EN
TR
Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz
Öz
Dijital sağlık iletişiminde yapay zekâ destekli içerik üretiminin yaygınlaşması, bu içeriklerin kullanıcılar tarafından nasıl algılandığını önemli bir iletişimsel sorun hâline getirmektedir. Yapay zekâ tarafından üretilen sağlık metinlerinin, tıbbi uzmanlık yetkisine sahip olmaksızın yüksek düzeyde güven ve otorite algısı yaratabilmesi, bilginin doğruluğundan bağımsız bir etki alanına işaret etmektedir. Bu durum, dijital ortamlarda sağlık bilgisinin dolaşımında uzmanlık, güven ve meşruiyet kavramlarının yeniden tartışılmasını gerekli kılmaktadır.
Bu araştırma, ChatGPT, Gemini ve Claude sistemlerine yöneltilen 30 sağlık sorusuna verilen toplam 90 metinsel yanıtın Norman Fairclough’un Eleştirel Söylem Analizi yaklaşımıyla incelendiği ampirik nitel bir çalışmadır. Çalışmada, yapay zekâ üretimli sağlık içeriklerinde güvenin nasıl kurulduğu ve uzmanlığın hangi iletişimsel mekanizmalar üzerinden meşrulaştırıldığı incelenmektedir. Weber’in otorite kuramı, Foucault’nun bilgi-iktidar ilişkisi, Bourdieu’nun sembolik sermaye yaklaşımı, Luhmann ve Giddens’ın güven kavramları ile Habermas’ın iletişimsel meşruiyet tartışmaları bütüncül bir kavramsal çerçevede ele alınmaktadır.
Çalışma, yapay zekânın uzmanlığı doğrudan temsil etmekten ziyade, uzmanlığın dilsel ve söylemsel göstergelerini simüle ettiğini ileri sürmektedir. Bu simülasyonun, kullanıcıların eleştirel değerlendirme süreçlerini zayıflatabileceği ve dijital sağlık iletişiminde yeni bir meşruiyet biçimi üretebileceği tartışılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma, kamusal olarak erişilebilir üretken yapay zekâ sistemleri tarafından üretilen metinlere dayalı nitel bir söylem analizi çalışmasıdır. Araştırma sürecinde herhangi bir insan katılımcıdan veri toplanmamış, kişisel veri, hassas sağlık bilgisi veya bireysel deneyimlere yer verilmemiştir. Bu nedenle çalışma, etik kurul onayı gerektirmemektedir. Çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.
Kaynakça
- Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press. (Original work published 1981)
- Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power (J. B. Thompson, Ed.; G. Raymond & M. Adamson, Trans.). Basil B lackwell Ltd, 108 Cowley Road, Oxford OX4 IJF. UK
- Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241–258). Greenwood.
- Briggs, C. L., & Hallin, D. C. (2016). Making health public: How news coverage is remaking media, medicine, and contemporary life. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315658049
- Bucchi, M. (2008). Science and society: An introduction to social studies of science. Routledge.
- Couldry, N., & Hepp, A. (2016). The mediated construction of reality. Polity Press.
- Epley, N., Waytz, A., & Cacioppo, J. T. (2007). On seeing human: A three-factor theory of anthropomorphism. Psychological Review, 114(4), 864–886.
- Floridi, L. (2023). The Ethics of Artificial Intelligence: Principles, Challenges, and Opportunities. Oxford Academic. https://doi.org/10.1093/oso/9780198883098.001.0001
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim Çalışmaları, Yeni Medya, İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
27 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
15 Ocak 2026
Kabul Tarihi
24 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 20
APA
Zengin Demirbilek, E. (2026). Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz. Yeni Medya, 20, 470-491. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1864371
AMA
1.Zengin Demirbilek E. Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz. Yeni Medya. 2026;(20):470-491. doi:10.55609/yenimedya.1864371
Chicago
Zengin Demirbilek, Ezgi. 2026. “Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz”. Yeni Medya, sy 20: 470-91. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1864371.
EndNote
Zengin Demirbilek E (01 Haziran 2026) Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz. Yeni Medya 20 470–491.
IEEE
[1]E. Zengin Demirbilek, “Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz”, Yeni Medya, sy 20, ss. 470–491, Haz. 2026, doi: 10.55609/yenimedya.1864371.
ISNAD
Zengin Demirbilek, Ezgi. “Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz”. Yeni Medya. 20 (01 Haziran 2026): 470-491. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1864371.
JAMA
1.Zengin Demirbilek E. Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz. Yeni Medya. 2026;:470–491.
MLA
Zengin Demirbilek, Ezgi. “Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz”. Yeni Medya, sy 20, Haziran 2026, ss. 470-91, doi:10.55609/yenimedya.1864371.
Vancouver
1.Ezgi Zengin Demirbilek. Yapay Zekâ Üretimli Sağlık İçeriklerinde Uzmanlık, Güven ve Meşruiyetin Söylemsel İnşası: ChatGPT, Gemini ve Claude Üzerine Bir Analiz. Yeni Medya. 01 Haziran 2026;(20):470-91. doi:10.55609/yenimedya.1864371
