Araştırma Makalesi

Türkiye'de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz

Sayı: 20 27 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye'de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin toplumsal ve siyasal yapısında tarihsel bir yere sahip olan Alevi kimliğinin dijital medya ekosistemindeki temsil pratiklerini ve çerçeveleme stratejilerini incelemektedir. Aleviliğin dijitalleşen haber döngüsünde farklı ideolojik filtrelerle hangi tema ve aktörler etrafında, nasıl temsil edildiği sorunsalı araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Araştırma, 2015-2023 yılları arasında Türkiye’deki muhalif, iktidar yanlısı ve merkez çizgideki 36 medya kuruluşunun X (Twitter) platformunda Alevilerle ilgili paylaştığı 5094 tweeti kapsamaktadır. Çalışmada, büyük veri kümelerini anlamlandırmayı sağlayan hesaplamalı metin analizi ile yapay zekâ destekli niceliksel içerik analizini birleştiren karma bir yöntem kullanılmıştır. Teorik zemin, çerçeveleme kuramı, Van Dijk’ın ideolojik kare modeli ve Stuart Hall’un kodlama-kod açımı modeli üzerine kurulmuştur. Bulgular, Alevi kimliğinin medyada sürekli bir gündem maddesi olmaktan ziyade; seçim dönemleri, nefret suçları, nefret söylemleri ve toplumsal kriz anlarında görünürlük kazanan olay odaklı bir temsile tabi tutulduğunu göstermektedir. Medya grupları arasında derin bir ideolojik ayrışma tespit edilmiştir: İktidar yanlısı medya Aleviliği güvenlikleştirme ve dış provokasyon söylemiyle çerçevelerken; muhalif medya yapısal ayrımcılık ve eşit yurttaşlık mücadelesi ekseninde konumlandırmakta, merkez medya ise entelektüel ve kültürel boyutları ön plana çıkaran müzakereci bir duruş sergilemektedir. Siyasi çizgisi fark etmeksizin tüm medya gruplarında Aleviler, kamusal temsilde büyük ölçüde siyasi elitler aracılığıyla görünürlük kazanmaktadır. Bu durum, Alevi meselesinin giderek daha fazla siyasallaşmasına ve kutuplaşma gündeminin bir aracı haline gelmesine zemin hazırlamaktadır. Sonuç olarak dijital haber ekosistemi, Alevilik meselesini demokratik bir müzakere alanına dönüştürmek yerine, mevcut siyasi kutuplaşmanın dilsel ve kurumsal olarak yeniden üretildiği bir çatışma arenasına hapsetmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada halka açık sosyal medya verileri kullanılmış olup, kişisel veya gizli bilgi içermediğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir

Teşekkür

Sevgili Dr. Neslihan Bulur Demirel'e değerli yorumları ve eleştirileri için teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Adaklı, G. (2006). Türkiye’de medya endüstrisi: Neoliberalizm çağında mülkiyet ve kontrol ilişkileri. Ütopya Yayınları.
  2. Akdeniz, T. (2024). Akdeniz27/bert-base-turkish-cased-ner · Hugging Face (Versiyon akdeniz27/bert-base-turkish-cased-ner) [Software]. https://huggingface.co/akdeniz27/bert-base-turkish-cased-ner
  3. Aksoy, E., & Tekten Aksürmeli, Z. S. T. (2018). Diaspora İçinde Diaspora: Almanya Alevileri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 85, 87-102.
  4. Alizadeh, M., Kubli, M., Samei, Z., Dehghani, S., Zahedivafa, M., Bermeo, J. D., Korobeynikova, M., & Gilardi, F. (2025). Open-source LLMs for text annotation: A practical guide for model setting and fine-tuning. Journal of Computational Social Science, 8(1), 17. https://doi.org/10.1007/s42001-024-00345-9
  5. Barrie, C., & Ho, J. (2021). academictwitteR: An R package to access the Twitter Academic Research Product Track v2 API endpoint. Journal of Open Source Software, 6(62), 3272. https://doi.org/10.21105/joss.03272
  6. Benoit, K. (2020). Text as Data: An Overview. İçinde Luigi Curini & R. Franzese (Ed.), The SAGE Handbook of Research Methods in Political Science and International Relations. SAGE Publications Ltd. https://methods.sagepub.com/book/research-methods-in-political-science-and-international-relations
  7. Bird, S., Klein, E., & Loper, E. (2009). Natural language processing with Python. O’Reilly. Bødker, H. (2016). Stuart Hall’s encoding/decoding model and the circulation of journalism in the digital landscape. Critical Studies in Media Communication, 33(5), 409-423. https://doi.org/10.1080/15295036.2016.1227862
  8. Bryman, A. (2012). Social research methods (4. bs). Oxford university press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gazetecilik, İletişim Çalışmaları, Yeni Medya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

17 Ocak 2026

Kabul Tarihi

20 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 20

Kaynak Göster

APA
Demirel, S. (2026). Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz. Yeni Medya, 20, 417-442. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1865257
AMA
1.Demirel S. Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz. Yeni Medya. 2026;(20):417-442. doi:10.55609/yenimedya.1865257
Chicago
Demirel, Sadettin. 2026. “Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz”. Yeni Medya, sy 20: 417-42. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1865257.
EndNote
Demirel S (01 Haziran 2026) Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz. Yeni Medya 20 417–442.
IEEE
[1]S. Demirel, “Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz”, Yeni Medya, sy 20, ss. 417–442, Haz. 2026, doi: 10.55609/yenimedya.1865257.
ISNAD
Demirel, Sadettin. “Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz”. Yeni Medya. 20 (01 Haziran 2026): 417-442. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1865257.
JAMA
1.Demirel S. Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz. Yeni Medya. 2026;:417–442.
MLA
Demirel, Sadettin. “Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz”. Yeni Medya, sy 20, Haziran 2026, ss. 417-42, doi:10.55609/yenimedya.1865257.
Vancouver
1.Sadettin Demirel. Türkiye’de Alevilerin Medyada Temsili: Haber Tweetleri Üzerine Hesaplamalı Bir Analiz. Yeni Medya. 01 Haziran 2026;(20):417-42. doi:10.55609/yenimedya.1865257