Dijital Seyahat Anlatılarında Kahraman Olarak Gezginin Biçimbilimsel Yapısı: Hindistan’a Yolculuklar

Öz

Dijital seyahat anlatımını, tarih boyunca insanoğlunun sözlü ve yazılı anlatım pratikleri içerisinde kendisine yer bulan anlatı türlerinden biri olarak tanımlamak mümkündür. Dijital hikâye anlatımı içinde yer alan dijital seyahat anlatıları, çoğunlukla sosyal medyada, özellikle YouTube’da, vlog biçiminde karşımıza çıkar. Sosyal medyayı bir hikâye anlatım mecrası olarak kullanan gezginler, aynı anda hem anlatıcı hem de içerik üreticisi olarak tanımlanmaktadır. Gezginliğin edebi türlerden uzanan hikayesini, farklı biçimlerde yansıtmaktadır. Gerek gezi edebiyatında gerekse dijital seyahat anlatılarında ise gezgin, bir kahraman olarak anlatının merkezinde yer alır. Gezginler bir kahraman olarak kendi yolculuk anlatılarında gezip görme isteğinin yanı sıra gördüklerini, deneyimlediklerini ve izlenimlerini anlatırlar. Bu çalışma, dijital seyahat anlatılarında gezgini bir kahraman olarak konumlandırarak anlatı içerisindeki unsurları Vladimir Propp’un Masal Biçimbilimi adlı çalışmasında belirlediği kahramana dair işlevler bağlamında çözümleyi amaçlamaktadır. Bu anlamda çalışmanın hedefi, sözlü anlatılarda saptanan ortak anlatı biçimlerinin, dijital hikâye anlatımı içinde yer alan dijital seyahat anlatılarında da devam eden bir süreklilik taşıdığını; kahramanın yolculuğu anlatı geleneğinin dijital mecrada dönüşerek sürdüğünü ortaya koymaktır. Çalışmanın söz konusu amacı ve hedefi doğrultusunda dijital seyahat anlatısının kahraman olarak gezginin biçimbilimsel yapısını ortaya koyabilmek için belirlenen amaçlı örneklemlerde, Propp’un tanımladığı biçimiyle kahramanın anlatıdaki işlevleri üzerinden gezginin yolculuğu ve deneyimleri analiz edilmektedir. Araştırmanın evreni olarak YouTube platformu belirlenerek, bu platformda içerik üreten gezgin videoları ise örneklem olarak belirlenmiştir. Bu gezgin videoları, seyahat kültürünün popüler coğrafyalarından olan ve tarih boyunca gezginler için çekim merkezi haline gelen Hindistan ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın sonucunda dijital seyahat anlatılarının kurgularının birbirine benzerliğiyle biçimbilimsel olarak süreklilik taşıdığı, sözlü anlatılardaki kahramanın işlevlerinin gezginlerin yolculuk anlatılarında devam ettiği, dönüştüğü ve yeni görünümler de kazandığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Biçimbilim
• dijital seyahat anlatısı
• gezgin
• YouTube
• Hindistan

The Morphological Structure of the Traveler as the Hero in Digital Travel Narratives: Travels to India

Öz

Digital travel narratives can be defined as a contemporary narrative form that has emerged within the broader tradition of human storytelling, encompassing both oral and written practices throughout history. These narratives, which fall under the umbrella of digital storytelling, are most commonly found on social media platforms, particularly YouTube, where they take the form of vlogs. Travelers who use social media as a storytelling medium are simultaneously positioned as narrators and content creators, reflecting the literary legacy of travel in new formats. In both traditional travel literature and digital travel narratives, the traveler typically occupies a central, heroic role. As protagonists in their own stories, these travelers not only convey their desire to explore but also share their observations, experiences, and insights. This study aims to analyze the narrative elements of digital travel narratives by positioning the traveler as a hero, using Vladimir Propp’s Morphology of the Folktale as a theoretical framework. Specifically, it seeks to demonstrate that the narrative structures common to oral storytelling persist in digital formats, suggesting a continuity of the hero’s journey that, while transformed, endures in digital media. To achieve this, the journeys and experiences of travelers are examined through Propp’s narrative functions, using a purposive sample designed to highlight the morphological structure of the traveler-as-hero within digital travel narratives. YouTube serves as the research universe, with the sample comprising traveler videos focused on India, a popular destination in travel culture and a long-standing point of interest for global travelers. The findings indicate that digital travel narratives exhibit a morphological continuity with traditional storytelling. The hero functions identified in oral narratives are not only preserved but also adapted and reinterpreted in the context of digital travel content.

Anahtar Kelimeler

• Morpology
• Digital Travel Narrative
• Travelouge
• YouTube
• India.

Kaynakça

1. Akbulut, H. (2002). Matrix filminin Propp ve Greimas örnekçelerine göre çözümlenmesi. Kilad Kocaeli İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 2, 65-85.
2. Aksoy, M. (2026). Propp’un yapısal analizi çerçevesinde Dune (2021-2024) filmlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(1), 306-334.
3. Alexander, B. (2011). The new digital storytelling: creating narratives with new media. Praeger.
4. Barinova, D., Belov, V., & Zhang, S. (2024, November). Using Vladimir Propp’s approach to create digital storytelling when teaching undergraduate students. In International Conference on Professional Culture of the Specialist of the Future (pp. 32-46). Cham: Springer Nature Switzerland.
5. Couldry, N. (2008). Mediatization or mediation? Alternative understandings of the emergent space of digital storytelling. New Media & Society, 10(3), 373-391.
6. Çakır, E. (2022). Geleneksel seyyahtan blogger seyyaha: seyahat blogları dijital folklorun yeni bir türü müdür? Folklor/Edebiyat, 28(111), 621-637.
7. Çobanoğlu, Ö. (2012). Halkbilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarihine Giriş. (6. Baskı). Akçağ Yayınları.
8. Davis, A. & Weinshenker D. (2012). Digital Storytelling and Authoring Identity. In C. C. Ching & B. J. Foley (Eds). Constructing the Self in a Digital World. Learning in Doing: Social, Cognitive and Computational Perspectives. Cambridge University Press; 2012:47-74.

9. Doğan, E. (2018). Türk sinemasında masal uyarlamaları ve Vladimir Propp’un halk masalları işlevlerinin Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler (1970) filminde çözümlenmesi. Turkish Studies, 13(23), 53-63.
10. Dunford, M., & Jenkins, T. (Eds.). (2017). Digital storytelling: Form and content. Palgrave Macmillan.
11. Friedlander, L. (2008). Narrative strategies in a digital age: Authorship and authority. In K. Lundby (Ed.). Digital storytelling, mediatized stories: Self-representations in new media, (pp. 177-196). Peter Lang.
12. Georgakopoulou, A. (2023). (Small) Stories online: The intersection of affordances and practices. In M. Handford & J. P. Gee (Eds.). The Routledge handbook of discourse analysis (pp. 441-453). Routledge.
13. Kitromili, S. & Reyes, M. C. (2022). Understanding the process of authoring. In C. Hargood, D.E. Millard, A. Mitchell & U. Spierling (Eds.). The Authoring Problem: Challenges in Supporting Authoring for Interactive Digital Narratives (pp. 17-30). Springer.
14. Koenitz, H., Ferri, G., Haahr, M., Sezen, D., & Sezen, T. İ. (Eds.) (2015). Interactive digital narrative: History, Theory and Practice. Routledge
15. Lambert, J. (2013). Digital storytelling: Capturing lives, creating community. Routledge.
16. Miller, C. H. (2008). Digital Storytelling: A creator's guide to interactive entertainment. Focal Press.
17. Şahin, S. (2017). Cinai meseleler: Osmanlı-Türk polisiye edebiyatında biçim ve ideoloji (1884-1928). İletişim Yayınları.
18. Özakman, İ. (2025a). 19. yüzyıl Türk gezi edebiyatında oryantalizm [Yayımlanmamış doktora tez]. Hacettepe Üniversitesi.
19. Özakman, İ. (2025b). Ahmet İhsan’ın seyahat merakı odağında altı hafta Nil’de seyahat. Türkbilig, (49), 447-472.
20. Page, R. E. (2013a). Stories and social media: Identities and interaction. Routledge.
21. Page. R. (2013b). Seriality and storytelling in social media. Storyworlds: A Journal of Narrative Studies, 5, 31–54.
22. Patan, İ. (2021). Vladimir Propp ve biçimbilimsel çözümleme yöntemi: Being There filmi üzerine bir analiz. İletişim ve Diplomasi, (6), 51-77.
23. Propp, V. (2024). Masalın Biçimbilimi. (Çev. M. Rifat & S. Rifat). Alfa.
24. Urbain, J. D. (2009). Yolcu ve ikizi ya da sahte karşaması. (Çev. T. Ertuğrul). Cogito: Turist. Modern Çağın Seyyahı, (59), 67-74.
25. Ünal, M. (2024). Seyyahlıktan sırt çantalı gezginlere: Dijital medya çerçevesinde gezginin dönüşümü ve Türk gezginler üzerine bir değerlendirme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1289-1308.
26. Ünal, M. (2025). Kent folkloru ve sırt çantalı gezginler: Kent folklorunun dijital medyadaki sunumu. Folklor/Edebiyat, 31(122), 311-334.
27. Deniz Pehlivan (2020a). Hindistan’daki Ölü Yakım Törenine Gittim? Bakın Neye İnanıyorlar (En Kapsamlı Bilgiler). https://www.youtube.com/watch?v=eP58VrTSNGk&list=PLsPf5UY2iM1cMmUBiMgh4AVhRVpjLDZcv&index=5
28. Deniz Pehlivan (2020b). Çıldırmamak Elde Değil: Dünyadaki En Saçma Trene Bindim (Hindistan Hayat Zor, Türkiye'ye Bakışları). https://www.youtube.com/watch?v=OIzk-FqTXFE&list=PLsPf5UY2iM1cMmUBiMgh4AVhRVpjLDZcv&index=7
29. Deniz Pehlivan (2020c). Bu Festivale Katılmak İstemezdiniz (Hindistan Holi Festivali) Tanrıyı Bebek Arabası İle Gezdirmek! https://www.youtube.com/watch?v=Kg6Ocfxo-24&list=PLsPf5UY2iM1cMmUBiMgh4AVhRVpjLDZcv&index=10
30. Deniz Pehlivan (2018). Bir Hayalin Peşinde 196 Ülke: Deniz Pehlivan. https://www.youtube.com/watch?v=7Yc7f6dELQI
31. Arda Pazır (2021). Tüm Gerçekleri Anlatıyorum! Bu Benim Hikâyem. https://www.youtube.com/watch?v=ANZjDjW1IEk
32. Arda Pazır (2025a). Hindistan'da Film Gibi Hayatlar: "Slumdog Millionaire" Mahallesi. https://www.youtube.com/watch?v=mAJeVfcaGOg.
33. Arda Pazır (2025b). Hindistan'ın En Kutsal Şehrinde Başıma Gelenler: Varanasi. https://www.youtube.com/watch?v=J57ELDnih_Y
34. Anıl Ünlü (2018). Anıl Ünlü Kimdir? Dünya Turu Yapma Kararını Nasıl Aldım? Parayı Nereden Buluyorum? https://www.youtube.com/watch?v=2c68RgVk7Sw
35. Anıl Ünlü (2024a). Dünyanın en eski şehri Varanasi'ye geri geldim (1. Bölüm). https://www.youtube.com/watch?v=zctpI5luHSc
36. Anıl Ünlü (2024b). Varanasi’de YOGA ve Sokak Yemekleri (2. Bölüm). https://www.youtube.com/watch?v=7TEGB7bvbAU
37. Anıl Ünlü (2024c). Ganj Turu, Ölü Yakım Törenleri ve arka sokaklar (3. Bölüm). https://www.youtube.com/watch?v=zsTUzlQkdyY
38. Anıl Ünlü (2024d). Hindistan’a Sıradışı Bir Veda, Kuş Hastanesi (12. Bölüm). https://www.youtube.com/watch?v=oiNTTXHaCzY