Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1305-2020 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi 10.33711/yyuefd.1820991 Psychological Counseling Education Psikolojik Danışmanlık Eğitimi Üniversite Öğrencilerinde Bilinçli Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programının Dijital İyi Oluş ve Dijital Bağımlılık Üzerindeki Etkisi The Effect of a Mindfulness-Based Psychoeducational Program on Digital Well-being and Digital Addiction of University Students https://orcid.org/0000-0003-2736-3322 Tayiz Volkan TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI VAN https://orcid.org/0000-0002-1990-4988 Tanhan Fuat VAN YUZUNCU YIL UNIVERSITY 04 24 2026 23 1 317 334 11 10 2025 04 15 2026 Copyright © 2004, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2004 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

Bu çalışma, bilinçli farkındalık temelli bir psikoeğitim programının üniversite öğrencilerinin bilinçli farkındalık, dijital iyi oluş ve dijital bağımlılık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Mevcut araştırmada, 8 haftalık bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının üniversite öğrencilerinin bilinçli farkındalık, dijital iyi oluş ve dijital bağımlılık düzeyleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma grubu, Van Meslek Yüksekokulu’nda öğrenim görmekte olan gönüllü 1. ve 2. sınıf düzeyindeki toplam 310 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada ön test, son test ve izleme testi ölçümlerinin yapıldığı, kontrol gruplu 2x3 bölünmüş desenli deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Dijital İyi Oluş Ölçeği ve Dijital Bağımlılık Ölçeği (DBÖ) kullanılmış ve bu ölçeklerin güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler doğrultusunda, 46 öğrenci rastgele şekilde deney (n=23) ve kontrol (n=23) gruplarına atanmıştır. Araştırma kapsamında, deney grubuna 8 oturumdan oluşan “Bilinçli Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı” uygulanmıştır. Müdahale programının tamamlanmasının ardından deney ve kontrol gruplarına son test uygulanmış ve 5 hafta sonra izleme testi gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde, deney ve kontrol grubunun başlangıç puanlarını karşılaştırmak için t-testi, tekrarlı ölçümler için ise tekrarlı ölçümler ANOVA kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, uygulanan “Bilinçli Farkındalık Temelli Psikoeğitim Programı”nın bilinçli farkındalığı ve dijital iyi oluşu artırmada, dijital bağımlılığı azaltmada etkili olduğunu ve bu etkinin izleme sürecinde de korunduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

This study aimed to examine the impact of a mindfulness-based psychoeducation program on university students' levels of mindfulness, digital well-being, and digital addiction. The current study examined the effects of an 8-week mindfulness-based psychoeducation program on university students' mindfulness, digital well-being, and digital addiction levels. The study group consists of 310 voluntary first- and second-year university students studying at Van Vocational School. A 2x3 split-plot experimental design with pre-test, post-test, follow-up test, and a control group was used in this study. For data collection, the Mindfulness Scale, Digital Well-Being Scale, and Digital Addiction Scale (DAS) were used, and reliability analyses of these scales were conducted. Based on the collected data, 46 students were randomly assigned to the experimental (n=23) and control (n=23) groups. As part of the research, the experimental group participated in an 8-session “Mindfulness-Based Psychoeducation Program.” At the end of the intervention program, a post-test was administered to the experimental and control groups, followed after 5 weeks by a follow-up test. In data analysis, a t-test was used to compare the initial scores of the experimental and control groups, while repeated measures ANOVA was used for repeated measurements. The results indicated that the “Mindfulness-Based Psychoeducation Program” was effective in increasing mindfulness and digital well-being, and in reducing digital addiction, with these effects persisting in the follow-up phase. These findings were discussed in light of the literature, and recommendations were provided.

 Mindfulness program digital well-being digital addiction Bilinçli farkındalık programı dijital iyi oluş dijital bağımlılık Aldbyani, A., Wang, G., Chuanxia, Z., & Alhimaidi, A. (2025). Dispositional mindfulness is associated with lower smartphone addiction through digital life balance among Chinese university students. Frontiers in Psychology, 16, 1653620. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1653620 Alrobai, A. (2018). Engineering social networking to combat digital addiction: the case of online peer groups [Doctoral dissertation]. Bournemouth University. Andreassen, C. S. (2015). Online social network site addiction: A comprehensive review. Current Addiction Reports, 2(2), 175–184. doi:10.1007/s40429-015-0056-9 Arslan, A. (2020). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International e-Journal of Educational Studies, 4(7), 27-41. https://doi.org/10.31458/iejes.600483 Arslankara, V. B., Demir, A., Öztaş, Ö., & Usta, E., (2022). Digital iyi oluş scale validity and reliability study. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 4(2), 263-274. https://doi.org/10.51535/tell.1206193 Bhatia, P., & Sethi, S. (2024). Mindful living in the digital era. Mindful media: Mental health challenges in the digital age, 14 (pp. 14-24). Bluerose Publishers. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822 Büchi, M. (2024). Digital well-being theory and research. New Media & Society, 26(1), 172-189. https://doi.org/10.1177/14614448211056851 Büyüköztürk, Ş. (2017). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. (23. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. Çay, M. (2023). Bilinçli farkindalik: Her yönüyle mindfulness. Çay Yayınları. Chen, S., Ebrahimi, O. V., & Cheng, C. (2025). New perspective on digital well-being by distinguishing digital competency from dependency: network approach. Journal of Medical Internet Research, 27, e70483. doi: 10.2196/70483 Demir, R., & Türk, F. (2020). Pozitif psikoloji: Tarihçe, temel kavramlar, terapötik süreç, eleştiriler ve katkılar. Humanistic Perspective, 2(2), 108-125. Demirhan, C. Y., Cırcır, O., Aydemir, M., Balcı, H., Can, H. R., & Gökce, Z. (2023). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolünün incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(239), 1875-1896. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1131011 Derevensky, J. L. (2019). Behavioral addictions: Some developmental considerations. Current Addiction Reports, 6, 313-322. https://doi.org/10.1007/s40429-019-00257-z Ding, Z., Wang, Z., & Chen, X. (2026). Individual differences in adolescents' digital well-being: How perceived stress, fear of missing out, and self-control interact in daily life. Personality and Individual Differences, 255, 113713. https://doi.org/10.1016/j.paid.2026.113713 Erkuş, A. (2021). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin Publishing. Gregersen, E. M., Astrupgaard, S. L., Jespersen, M. H., Gårdhus, T. P., & Albris, K. (2023). Digital dependence: Online fatigue and coping strategies during the COVID-19 lockdown. Media, Culture & Society, 45(5), 967-984. https://doi.org/10.1177/016344372311547 Griffiths, M. D. (2019). The evolution of the components model of addiction and the need for a confirmatory approach in conceptualizing behavioral addictions. Du¨s¸u¨nen Adam: The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 32, 179–184. doi: 10.14744/DAJPNS.2019.00027 Grossberg, S. (2021). Conscious mind, resonant brain: How each brain makes a mind. Oxford University Press. Gui, M., Fasoli, M., & Carradore, R. (2017). Digital well-being. Developing a new theoretical tool for media literacy research. Italian Journal of Sociology of Education, 9(1), 155-173. doi: 10.14658/pupj-ijse-2017-1-8 https://dx.doi.org/10.14658/pupj-ijse-2017-1-8 Hall, P. A., & Fong, G. T. (2007). Temporal self-regulation theory: A model for individual health behavior. Health Psychology Review, 1(1), 6-52. Hasson, G. (2024). Mindfulness: be mindful. live in the moment. John Wiley & Sons. Heredia, L., Gasol, L., Ventura, D., Vicens, P., & Torrente, M. (2017). Mindfulness-based stress reduction training program increases psychological well-being, and emotional regulation, but not attentional performance. A pilot study. Mindfulness & Compassion, 2(2), 130-137. https://doi.org/10.1016/j.mincom.2017.07.001 Hosseini, P. S., Saadi, Z. E., & Fard, R. J. (2023). Effects of mindfulness-based relapse prevention therapy on drug craving and emotion regulation of therapeutic community centers clients. Journal of Health Reports and Technology, 9(3). https://doi.org/10.5812/jhrt-136888 Kabat-Zinn, J. (2023). Wherever you go, there you are: Mindfulness meditation in everyday life. Hachette UK. Kesici, A., & Tunç, N. F. (2018). Investigating the digital addiction level of the university students according to their purposes for using digital tools. Universal Journal of Educational Research, 6(2), 235-241. Leung, T. Y., Lam, C. B., & Chung, K. K. H. (2024). Self-compassion mediates the associations of mindfulness with physical, psychological, and occupational well-being among Chinese kindergarten teachers. Early Childhood Education Journal, 1-10. https://doi.org/10.1007/s10643-024-01819-1 Levit-Binnun, N., Arbel, K., & Dorjee, D. (2021). The mindfulness map: A practical classification framework of mindfulness practices, associated intentions, and experiential understandings. Frontiers in Psychology, 12, 727857. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.727857 Malgaz Güçlü, D., & Çulha, Ü. M. (2024). Bilinçli farkındalık ve sosyal medya bağımlılığı İlişkisi. TAM Akademi Dergisi, 3(1), 44-65. https://doi.org/10.58239/tamde.2024.01.004.x Meng, S. Q., Cheng, J. L., Li, Y. Y., Yang, X. Q., Zheng, J. W., Chang, X. W., ... & Shi, J. (2022). Global prevalence of digital addiction in general population: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 92, 102128. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2022.102128 Mettler, J., Khoury, B., Zito, S., Sadowski, I., & Heath, N. L. (2023). Mindfulness-based programs and school adjustment: A systematic review and meta-analysis. Journal of School Psychology, 97, 43-62. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2022.10.007 Mujica, A. L., Crowell, C. R., Villano, M. A., & Uddin, K. M. (2022). Addiction by design: Some dimensions and challenges of excessive social media use. Medical Research Archives, 10(2). https://doi.org/10.18103/mra.v10i2.2677 Onursoy, S. (2018). Üniversite gençliğinin dijital okuryazarlik düzeyleri: Anadolu üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştirma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 989-1013. https://doi.org/10.19145/e-gifder.422671 Özyeşil, Z., Arslan, C., Kesici, Ş. ve Deniz, M. E. (2011). Bilinçli farkındalık ölçeği’ni Türkçeye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(160), 224-235. https://doi.org/10.15390/ES.2011.940 Petry, N., M. (2016). Introduction to behavioral addictions. in: n. m petry(ed) behavioral addictions, Oxford University Press. Qudrat-Ullah, H. (2025). Building self-awareness. in mastering decision-making in business and personal life: An interdisciplinary perspective on making better choices (pp. 109-146). Cham: Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-81068-8_5 Roffarello, A. M., & De Russis, L. (2023). Achieving digital wellbeing through digital self-control tools: A systematic review and meta-analysis. Transactions on Computer-Human Interaction, 30(4), 1-66. https://doi.org/10.1145/357181 Rosen, L. D., Whaling, K., Rab, S., Carrier, L. M., & Cheever, N. A. (2013). Is facebook creating “iDisorders”? The link between clinical symptoms of psychiatric disorders and technology use, attitudes and anxiety. Computers in Human Behavior, 29(3), 1243-1254. https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.11.012 Sancho, M., De Gracia, M., Rodriguez, R. C., Mallorquí-Bagué, N., Sánchez-González, J., Trujols, J., ... & Menchón, J. M. (2018). Mindfulness-based interventions for the treatment of substance and behavioral addictions: a systematic review. Frontiers in Psychiatry, 9, 95. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2018.00095 Sciutto, M. J., Veres, D. A., Marinstein, T. L., Bailey, B. F., & Cehelyk, S. K. (2021). Effects of a school-based mindfulness program for young children. Journal of Child and Family Studies, 30, 1516-1527. https://doi.org/10.1007/s12671-025-02617-5 Skorupa, A., Kocur, D., Domurat, A., & Paliga, M. (2025). Mindfulness in simulated space missions: enhancing job satisfaction, coping with stress, and balancing emotions. Mindfulness, 1-12. https://doi.org/10.1007/s12671-025-02617-5 Tayiz, V., Vangölü, M. S., Özok, H. İ., & Tanhan, F. (2025). Concept of digital well-being. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 17(4), 673-686. https://doi.org/10.18863/pgy.1544897 Terzioğlu, Z. A. (2022). Farkındalık temelli egzersiz programının üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu üzerindeki etkililiğinin incelenmesi. [Unpublished doctoral dissertation]. Akdeniz University. Tharumiya, A. K., P, R., Sakthivel, K., K, J., & Manicka, M. M. (2024). Influence of mindfulness on game addiction-mediating role of emotional control. Psychological Reports, 00332941241232940. https://doi.org/10.1177/0033294124123294 Thomas, J., AlJuraib, N., Ashour, L., & Karunavira, D. (2024). The mindfulness-based digital wellbeing retreat: An interpretative phenomenological analysis. Computers in Human Behavior Reports, 14, 100408. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2024.100408 Türkseven, F. (2022). Mindfulness temelli stres azaltma programı'nın okul öncesi öğretmenlerinin mindfulness ve duygu düzenleme becerilerine olan etkileri [Master's thesis]. Pamukkale University. Van Timmeren, T., & Clark, L. (2026). Does the habit theory of addictions extend to disordered gambling?. Current Addiction Reports, 13(1), 15. https://doi.org/10.1007/s40429-026-00715-5 Voinea, G. D., Gîrbacia, F., Boboc, R. G., & Postelnicu, C. C. (2025). The Mind-Wandering Phenomenon While Driving: A Systematic Review. Information, 16(8), 681. https://doi.org/10.3390/info16080681 Wang, Y., Li, Q., Su, J., & Yang, X. (2026). The Role of psychological flexibility in adolescent internet gaming disorder and social media addiction: emotional regulation and stress coping mechanisms. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-22. https://doi.org/10.1007/s11469-026-01644-0 Yang, X., Zhou, Z., Liu, Q., Fan, C. (2019). Mobile phone addiction and adolescents’ anxiety and depression: the moderating role of mindfulness. Journal of Child and Family Studies, 28, 822-830. https://doi.org/10.1007/s10826-018-01323-2 Zollars, I., Poirier, T. I., & Pailden, J. (2019). Effects of mindfulness meditation on mindfulness, mental well-being, and perceived stress. Currents in Pharmacy Teaching and Learning, 11(10), 1022-1028. https://doi.org/10.1016/j.cptl.2019.06.005