Year 2014, Volume , Issue 36, Pages 131 - 151 2015-06-01

DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ

Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir ERKAL [1]

347 2529

Mankind in nature as a living being, of course, and the surrounding neighborhoods have been interested in natural phenomena, most of the time they have been under the influence and it has been attempted to portray a variety of ways. An important part of the
İnsanoğlu tabiatta yaşayan bir varlık olarak, şüphesiz yakın çevresi ve çevresindeki tabiat olaylarıyla ilgilenmiş, çoğu zaman da bunların etkisinde kalmış ve bunu çeşitli yollarla tasvir etme yoluna gitmiştir. Divanlarda yer alan manzumelerin önemli bir kısmının rediflerinde tabiata ait unsurların yer alması, divan şiirinin tabiata ve çevreye verdiği önemin işaretidir. Divan şairleri tabiat ve zaman ile ilgili olay ve unsurları özellikle kasidelerin giriş (teşbip) bölümlerinde işlemeyi bir gelenek haline getirmiştir. Bu unsurlardan biri de cemredir. Cemre, divan şiirinde az yer verilen bir kavramdır. Bunun sebepleri arasında bahar ve nevruz gibi iki önemli olayın arasında kalması olarak gösterilebilir. 17. yüzyılda yaşayan ve mahalli üslubun önemli şairlerinden biri olan Bosnalı Sabit’in yazmış olduğu ‘cemreviyye’ türünün şu ana kadar tespit edilmiş tek örneği olmasından dolayı Divan şiirinde ayrı bir öneme sahiptir. Bu çalışmada cemre ve cemreviyye kavramlarının anlamları ve Türk kültüründeki yeri üzerine durulmuş ardından ‘cemre’nin divan şiirindeki kullanım alanları incelenmiştir. Son olarak da Bosnalı Sabit’in Cemreviye ismli kasidesinin ‘cemre’ ilgili beyitleri şerh edilmiştir.
Divan şiiri, Bosnalı Alaaddin Sabit, Cemre, Cemreviyye
  • AKKUŞ, Metin (2006), Klasik Türk Şiirinin Anlam Dünyası, Fenomen Yay., Erzurum.
  • ARAS, M. Özgü, (1993), “Cemre”, DİA, C.7, İstanbul 1993, s.340.
  • ATALAY, Besim (1985), Divanu Lûgat-it-Türk Tercümesi I, TDK Yay., Ankara.
  • AYAN, Dursun (2007), “Astronomik Düzenlilikten Sosyo-Matematik Uylaşıma Takvim”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları IX/1-2, s.231.
  • AYVAZOĞLU, Beşir (1992), Güller Kitabı, Ötüken Yay., İstanbul.
  • BEYDİLİ, Celal (2005), Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, (çev.Eren Ercan), Yurt Yay., Ankara.
  • BOYRAZ, Şeref (2006), Fal Kitabı, Melhemeler ve Türk Halk Kültürü, Kitabevi Yay., İstanbul.
  • CLAUSON, S. Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, At The Clarendon Press, Oxford.
  • DEVELLİOĞLU, Ferit (2013), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat, 30. Bs., Aydın Kitabevi, İstanbul.
  • DURBİLMEZ, Bayram (2008), “Nahçıvan Türk Halk İnanışlarında Mitolojik Sayılar”, Turkish Studies S. 3/7, , s.344.
  • Ebu Reyhan El-Biruni (2011), Maziden Kalanlar (El-Âsâr el-Bâkiye), (çev. Ahsen Batur), İstanbul.
  • ECE, Selami (2012), Hüsnüne Aşk Olsun, Fenomen Yay., Erzurum.
  • EKİNCİ, E. Buğra (2014), “Cemre Düştü Duydunuz mu?”, http://www.turkiyegazetesi.com.tr/prof-dr-ekrem-bugra- ekinci/527137.aspx (20.08.2014).
  • ERKAL, Abdulkadir (2009), Divan Şiiri Poetikası (17. Yüzyıl), Birleşik Yay., Ankara.
  • Fıtnat Hanım (1286), Divân-ı Fıtnat, Tasvir-i Efkâr Matbaası, İstanbul.
  • GİBB, E. Wilkinson (1999), Osmanlı Şiir Tarihi, (çev. Ali Çavuşoğlu), 2 C., Akçağ. Yay., Ankara.
  • KANAR, Mehmet (2011), Farsça-Türkçe/Türkçe-Farsça Sözlük, Say Yay., İstanbul.
  • KARACAN, Turgut (1991), Bosnalı Alaeddin Sâbit, Divan, Cumhuriyet Üni. Yay. Sivas.
  • KARAKÖSE, Saadet (194), Nev’izâde Atâyi Divanı, İnönü Üniv. Soyal Bilimler Enst. Doktora Tezi, Malatya. KARAKURT, Deniz (2011), Türk Söylence Sözlüğü, e-kitap; http://upload.wikimedia.org/wikipedia/tr/0/00/TurkSoylenceSozlugu.pdf.
  • KIZILTUNÇ, Recai (2005), Bursalı Lami-i Çelebi`nin Münazara`i Sultan-ı Bahar Ba-Şehriyar- Şita eseri (inceleme-edisyon kritikli metin), Atatürk Üniv. Soyal Bilimler Enst. Doktora Tezi, Erzurum.
  • KURTOĞLU, Orhan (2004), Lebib Divanı (Tenkitli Metin), Hacettepe Üniv. Soyal Bilimler Enst. Doktora Tezi, Ankara.
  • MACİT, Muhsin (1997), Nedim Divanı, Akçağ Yay., Ankara.
  • MERMER, Ahmet (1997), Karamanlı Aynî ve Divanı, Akçağ Yay., Ankara.
  • OKÇU, Naci (2011), Şeyh Gâlib Divanı –Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri, Şiirlerinin Umumi Tahlili-, Türkiye Diyanet Vakfı, Ankara.
  • ÖZDEMİR, Nebi (2006), “Yeni/lenmek ve Nevruz”, Milli Folklor, S.69, (s.15- 27) Ankara.
  • PALA, İskender (2013), Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Kapı Yay., 23. Baskı, İstanbul.
  • ŞENGÜN, Necdet (2006), Nazir İbrahim ve Divanı, Dokuz Eylül Üniv. Sosyal Bil. Enst. Doktora Tezi, İzmir.
  • Şeref Hanım (1284), Divan-ı Şeref Hanım, Matbaa-i Amire, İstanbul.
  • TDK (2010), Türkçe Sözlük, TDK Yay., Ankara.
  • TERZİ, Mehmet (1994), Yazıcı Salih (Selahaddin), Kitabü’ş-Şemsiyye (Melhame-i Şemsiyye)-Dil Özellikleri-Metin-Söz Dizini-, İnönü Üniv., Sosyal Bilimler Enst. Doktora Tezi, Malatya.
  • TULUM, Mertol-TANYERİ, M. Ali (1977), Nev’izâde Atâyi Divanı, İstanbul.
  • ULUDAĞ, Süleyman (1995), Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Marifet Yay., İstanbul.
  • YELTEN, Muhammet (1999), Nev'îzâde Atayî. Sohbetü'l-ebkâr, İstanbul Üniv. Edb Fak. Yay., İstanbul.
  • YOLCU, M. İsmet (1996), Arapça-Türkçe Örnek Sözlük, Eğit-San, Ankara.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Author: Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir ERKAL

Dates

Publication Date: June 1, 2015

Bibtex @ { tubar177433, journal = {Türklük Bilimi Araştırmaları}, issn = {1300-7874}, eissn = {2564-6915}, address = {Nazım Hikmet POLAT}, year = {2015}, volume = {}, pages = {131 - 151}, doi = {10.17133/tba.46512}, title = {DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ}, key = {cite}, author = {ERKAL, Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir} }
APA ERKAL, Y . (2015). DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ. Türklük Bilimi Araştırmaları, (36), 131-151. DOI: 10.17133/tba.46512
MLA ERKAL, Y . "DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ". Türklük Bilimi Araştırmaları (2015): 131-151 <http://dergipark.org.tr/tubar/issue/16977/177433>
Chicago ERKAL, Y . "DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ". Türklük Bilimi Araştırmaları (2015): 131-151
RIS TY - JOUR T1 - DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ AU - Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir ERKAL Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - doi: 10.17133/tba.46512 DO - 10.17133/tba.46512 T2 - Türklük Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 131 EP - 151 VL - IS - 36 SN - 1300-7874-2564-6915 M3 - doi: 10.17133/tba.46512 UR - https://doi.org/10.17133/tba.46512 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türklük Bilimi Araştırmaları DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ %A Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir ERKAL %T DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ %D 2015 %J Türklük Bilimi Araştırmaları %P 1300-7874-2564-6915 %V %N 36 %R doi: 10.17133/tba.46512 %U 10.17133/tba.46512
ISNAD ERKAL, Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir . "DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ". Türklük Bilimi Araştırmaları / 36 (June 2015): 131-151. https://doi.org/10.17133/tba.46512
AMA ERKAL Y . DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ. TUBAR. 2015; (36): 131-151.
Vancouver ERKAL Y . DİVAN ŞİİRİNDE CEMRE VE BOSNALI SABİT’İN CEMREVİYYE’Sİ. Türklük Bilimi Araştırmaları. 2015; (36): 151-131.