Year 2019, Volume , Issue 4, Pages 65 - 101 2019-02-11

ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI

ERHAN AKSAKAL [1]

3 50

Toplumların kimliklerini belirleyen en güçlü öğe geçmişten geleceğe taşınan kültür birikimleridir. Kültür varlıkları her türlü yozlaşmaya ve asimilasyonlara karşı bir zırh gibi toplumların benliklerini koruyarak hayata tutunmalarını sağlar. Özellikle dil bu konuda en temel değerdir. Dil unsurlarının unutulması yeni nesillerin geçmişlerine yabancılaşarak kendilerinden olmayan gündemdeki popüler öğelere adapte olmalarının önünü açar. Bu sürecin bugün Ardahan’da da bariz bir şekilde yaşandığı gözlenmektedir. Özellikle tarım ve hayvancılık bir geçmişten gelen nüfusun bu alanla ilgili çok önemli birikimleri vardır. Son yıllarda bu birikimlerin çağın hızlı değişimleri karşısında önemini yitirmesi ve yıldan yıla unutulmaya terk edilmesi il nüfusunun bu alanda geçmişiyle bağlarının gittikçe azalmasına neden olmaktadır. Bu olumsuz gidişatı önlemenin en önemli yöntemlerinden biri de unutulmaya yüz tutmuş dil varlıklarını kayıt altına alıp onların çeşitli eserlerle ve araçlarla toplumun gündeminde kalmasını sağlamaktır.


Makalede bu ihtiyacı karşılamak için “Ardahan’ın Tarım ve Hayvancılık Alanında Unutulma Sürecine Girmiş ve Kullanım Alanı Daralmış Söz Varlıkları”nın tespiti yapıldı. Bu sözcüklerin il genelinde taşıdıkları anlam özellikleri açıklandı. Ayrıca sözcüklerin etimolojik incelemeleri yapıldı, ağız bakımından telaffuz biçimleri ve il genelindeki kullanım yaygınlıkları belirtildi.

Toplumların kimliklerini belirleyen en güçlü öğe geçmişten geleceğe taşınan kültür birikimleridir. Kültür varlıkları her türlü yozlaşmaya ve asimilasyonlara karşı bir zırh gibi toplumların benliklerini koruyarak hayata tutunmalarını sağlar. Özellikle dil bu konuda en temel değerdir. Dil unsurlarının unutulması yeni nesillerin geçmişlerine yabancılaşarak kendilerinden olmayan gündemdeki popüler öğelere adapte olmalarının önünü açar. Bu sürecin bugün Ardahan’da da bariz bir şekilde yaşandığı gözlenmektedir. Özellikle tarım ve hayvancılık bir geçmişten gelen nüfusun bu alanla ilgili çok önemli birikimleri vardır. Son yıllarda bu birikimlerin çağın hızlı değişimleri karşısında önemini yitirmesi ve yıldan yıla unutulmaya terk edilmesi il nüfusunun bu alanda geçmişiyle bağlarının gittikçe azalmasına neden olmaktadır. Bu olumsuz gidişatı önlemenin en önemli yöntemlerinden biri de unutulmaya yüz tutmuş dil varlıklarını kayıt altına alıp onların çeşitli eserlerle ve araçlarla toplumun gündeminde kalmasını sağlamaktır.

Makalede bu ihtiyacı karşılamak için “Ardahan’ın Tarım ve Hayvancılık Alanında Unutulma Sürecine Girmiş ve Kullanım Alanı Daralmış Söz Varlıkları”nın tespiti yapıldı. Bu sözcüklerin il genelinde taşıdıkları anlam özellikleri açıklandı. Ayrıca sözcüklerin etimolojik incelemeleri yapıldı, ağız bakımından telaffuz biçimleri ve il genelindeki kullanım yaygınlıkları belirtildi.


Ardahan, hayvancılık, tarım, söz
  • AYVERDİ, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, c. 1-2-3, 4. Baskı, İstanbul, 2011.
  • BALA, Mirza, İslam Ansiklopedisi, c. 4.- 6., İstanbul, 1967.
  • DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lügat, 14. Baskı, Ankara, 1997.
  • Erdoğan 2011: ERDOĞAN, Kutluay - Demir, Tazegül, “Kars ve Ardahan Türkmenlerinin Dünü ve Bugünü”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştıma Dergisi, sa. 58, 2011.
  • Ercilasun 2002: ERCİLASUN, A. Bican, Kars İli Ağızları - Ses Bilgisi-, Ankara, 2002.
  • Ercilasun 1992: A. B. Ercilasun, “Kars İli Ağızları Ses Bilgisi, Türk Dil Kurumları Yayınları”, s. 41, Ankara, 1992.
  • EREN, Hasan, Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara, 1999. GÜLENSOY, Tuncer, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlerin Köken Bilgisi Sözlüğü”, c. 1. ve2., Ankara, 2007.
  • Kartlis Tskhovreba, Tbilisi, 2014, 201-210.
  • Kırzıoğlu 1953: KIRZIOĞLU, Fahrettin, Kars Tarihi, c. I, İstanbul, 1953.
  • Kırzıoğlu 1998: KIRZIOĞLU, Fahrettin, Osmanlıların Kafkasya Ellerini Fethi, Ankara, 1998.
  • Kırzıoğlu 2011: KIRZIOĞLU, Fahrettin “Ahıska - Ardahan - Artvin ve Oltu’da Hıristiyan Atabekler Hükümeti”, Bizim Ahıska Dergisi, sa.10, 2011.
  • Konukçu 1999: KONUKÇU, Enver, Ardahan Tarihi, T.C. Ardahan Valiliği Kültür Yayınları, Ankara, 1999. KORKMAZ, Ramazan, Çıldır Folklor ve Etnografyası, Temmuz, 2015.
  • NİŞANYAN, Sevan, Sözlerin Soyağacı - Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü, 6. Baskı, 2012.
  • ÖGEL, Bahaddin, Türk Kültür Tarihine Giriş 2, Ankara, 1978.
  • Özkan 1997: ÖZKAN, İsa, “Karapapak - Terekeme Türkleri ve Âşık Şenlik’in Şiirlerinde Destanî Motifler”, T.C. Kültür Bakanlığı Hagem - Kars Kalkınma Vakfı, Aşık Şenlik Sempozyumu, 22-23 Mayıs 1997.
  • Strabon 2000: STRABON, Antik Anadolu Coğrafyası 12 -13-14, Arkeoloji ve Sanat Yayınları Antik Kaynaklar Dizisi1, İstanbul, 2000.
  • Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük, 2011.
  • Türk Dil Kurumu, Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü, Ankara,1975.
  • Türk Dil Kurumu, Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü, c.12, Ankara. 1972.
  • Kartuli Enis Ganmartebeti Leksikoni (Erttomeuli), Tbilisi, 1986. / Gürcüce - Gürcüce Sözlük(Tek Cilt), Tiflis, 1986.
  • TRT 2013: TRT, “Damal’ın Bebekleri Belgeseli”, Ankara, 2013.
  • TİETZE, Andreas, Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugatı, I. Cilt A-E, İstanbul, 2002.
  • TİETZE, Andreas, Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugatı, II. Cilt F-J, İstanbul, 2009.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Research Article
Authors

Orcid: 0000-0003-3628-1521
Author: ERHAN AKSAKAL (Primary Author)
Institution: ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, ARDAHAN İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { belgu480664, journal = {Belgü}, issn = {2149-5491}, address = {Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi}, year = {2019}, volume = {}, pages = {65 - 101}, doi = {}, title = {ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI}, key = {cite}, author = {AKSAKAL, ERHAN} }
APA AKSAKAL, E . (2019). ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI. Belgü, (4), 65-101. Retrieved from http://dergipark.org.tr/belgu/issue/43272/480664
MLA AKSAKAL, E . "ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI". Belgü (2019): 65-101 <http://dergipark.org.tr/belgu/issue/43272/480664>
Chicago AKSAKAL, E . "ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI". Belgü (2019): 65-101
RIS TY - JOUR T1 - ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI AU - ERHAN AKSAKAL Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Belgü JF - Journal JO - JOR SP - 65 EP - 101 VL - IS - 4 SN - 2149-5491- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Belgü ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI %A ERHAN AKSAKAL %T ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI %D 2019 %J Belgü %P 2149-5491- %V %N 4 %R %U
ISNAD AKSAKAL, ERHAN . "ARDAHAN’IN TARIM VE HAYVANCILIK ALANINDA UNUTULMA SÜRECİNE GİRMİŞ VE KULLANIM ALANI DARALMIŞ SÖZ VARLIKLARI". Belgü / 4 (February 2019): 65-101.